سقط‌جنین؛ دلهره مادران باردار

دکتر آمنه سادات حقگو، جراح و متخصص زنان و زایمان در این ‌‌باره به جام‌جم می‌گوید: به طور کلی، سقط به دفع حاملگی قبل از هفته بیستم بارداری یا دفع جنین کمتر از۵۰۰ گرم گفته می‌شود، ولی آنچه میان خانم‌ها به عنوان سقط شناخته شده، معمولا سقط‌های سه ماهه اول بارداری (کمتر از 12 هفته) است.

به گفته این متخصص زنان و زایمان، سقط جنین (سقط خود به خودی که فقط یک بار اتفاق افتاده) موردی بسیار شایع است و تقریبا یک مورد از ‌هر صد بارداری با این وضع روبه‌رو خواهد شد. همچنین آن طور که گفته می‌شود، 70 درصد بارداری‌ها قبل از این که قابلیت حیات پیدا کنند، به صورت طبیعی سقط می‌شود و 50 درصد این سقط‌ها هم قبل از این که زمان قاعدگی فرد برسد و او متوجه بارداری‌اش شود، به طور خودبه‌خودی اتفاق می‌افتد و به همین دلیل، بیشتر سقط‌ها تشخیص داده نخواهد شد.

وی می‌افزاید: البته پس از دو بار سقط معمولا نیاز است، بررسی‌های دقیق انجام شود.

چرا جنین سقط می‌شود؟

وقتی جنینی سقط می‌شود، مادر قبل از هر چیز می‌خواهد بداند چرا این اتفاق افتاده و چه عواملی در بروز این مشکل موثر بوده است؟ دکتر حقگو در این ‌باره توضیح می‌دهد: عوامل متعددی مانند مسائل ژنتیکی، ناهنجاری‌های رحمی، اختلالات هورمونی، بیماری‌های عفونی و نقایص ایمنی می‌تواند موجب سقط جنین شود. در این میان، اختلالات ایمنی یکی از شایع‌ترین موارد است که یا به صورت افزایش سطح ایمنی مادر بروز می‌کند یا به صورت کاهش سطح ایمنی.

وی می‌افزاید: علت 20 تا 50 درصد سقط‌هایی که تشخیص داده می‌شود، نقایص ایمنی است، 5 درصد موارد به مسائل ژنتیکی مربوط می‌شود، 15 درصد ناشی از ناهنجاری‌های رحمی و 20 درصد هم به دلیل اختلالات هورمونی اتفاق می‌افتد. سن زیاد یا کم مادر در دوران بارداری می‌تواند به دلیل کاهش قابلیت‌های رحمی احتمال سقط را افزایش دهد.

بسیاری از خانم‌ها نگران عفونت‌ها هستند و می‌خواهند بدانند این مشکلات هم موجب سقط می‌شود یا نه که به گفته این پزشک متخصص، بعضی عفونت‌ها بویژه عفونت‌هایی که موجب زخم‌های دهانه رحم می‌شود یا در صورتی که فرد نارسایی‌های دهانه رحم داشته باشد، بر سقط تاثیر می‌گذارد.

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک هم از بیماری‌های شایعی است که این روزها زیاد شاهد آن هستیم. این بیماری هم به‌گفته وی، یکی از عوامل سقط به حساب می‌آید و با ایجاد اختلالات هورمونی موجب سقط جنین می‌شود. اختلالات قاعدگی قبل از بارداری که بیشتر به صورت تاخیر در قاعدگی بروز می‌کند، رشد موهای زائد و چاقی از جمله علائم این بیماری است. اختلالات تیروئید نیز از دیگر علل شایع سقط جنین است و به همین دلیل حتما باید قبل از بارداری این اختلالات درمان شود.

دکتر حقگو با اشاره به کسانی که ازدواج‌ فامیلی داشته‌اند، می‌گوید: این افراد قبل از بارداری حتما باید مشاوره ژنتیک داشته باشند و اگر این مشاوره مشکلی نداشت ولی دچار سقط شدند، حتما باید بررسی‌های ژنتیکی لازم را انجام دهند.

علاوه بر اینها، اختلالات و مشکلات رحمی مانند فیبروم‌های رحم هم یکی از مشکلات شایعی است که پرسش‌های زیادی را برای خانم‌ها ایجاد می‌کند، ولی آن‌طور که این متخصص زنان و زایمان می‌گوید: اگر فیبروم داخل حفره رحم باشد و مانع از لانه‌گزینی جنین شود و فضا را برای رشد جنین تنگ کند، حتما باید برداشته شود، اما اگر بیرون از رحم باشد و اثر فشاری بر حفره رحم نداشته باشد معمولا مشکلی ایجاد نخواهد کرد و کاری در موردش انجام نمی‌دهیم. چنانچه داخل گوشت رحم باشد نیز اندازه و اثر فشاری‌اش بسیار مهم است تا برای برداشتن آن تصمیم‌گیری شود.

وی درباره ورزش و فعالیت‌های بدنی توضیح می‌دهد: ورزش و فعالیت بدنی اگر در حد متوسط و سبک باشد و فشاری بر شکم و رحم مادر وارد نکند، مشکل خاصی نخواهد داشت؛ ولی انجام ورزش‌های سنگین بویژه برای کسانی که سابقه سقط داشته‌اند، توصیه نمی‌شود و باید از آن پرهیز کرد.

بارداری مجدد‌ پس از سقط جنین

وقتی گفته می‌شود سقط جنین مشکلی شایع است و افراد زیادی آن را تجربه خواهند کرد، اولین پرسشی که به ذهن خانم‌ها می‌رسد، درباره بارداری‌های بعدی خواهد بود. این که احتمال سقط در بارداری‌های بعد چقدر است و آیا دوباره می‌توانند بارداری مطلوبی را تجربه کنند یا نه؟

دکتر حقگو در این‌باره توضیح می‌دهد: براساس مطالعات انجام شده، برای خانمی که یک‌بار سقط داشته است، تقریبا در 76 درصد موارد این احتمال وجود دارد که بارداری بعدی‌را با موفقیت پشت‌سر بگذارد. حتی برای کسانی که دو بار پشت‌سر هم سقط داشته‌اند نیز بارداری بعدی با 70 درصد موفقیت همراه خواهد بود. اگر فردی چهار سقط خود به خود و پشت‌سر هم داشته باشد، باز هم این احتمال وجود دارد که بارداری موفقی را تجربه کند. با وجود این، معمولا پس از دوبار سقط به بررسی‌های دقیق نیاز داریم تا علت اصلی مشخص و درمان شود.

البته در بعضی موارد مانند خانم‌هایی که سن بالایی در بارداری اول دارند یا کسانی که به بیماری خاصی مبتلا هستند و بیماری‌‌شان تحت کنترل است، ولی احتمال عود آن وجود دارد، زودتر به فکر بررسی‌ و پیگیری خواهیم بود. این متخصص زنان ضمن بیان این مطلب یادآور می‌شود: برای این افراد با یک بار سقط هم باید پیگیری‌ها را شروع ‌کنیم. در واقع، با توجه به بررسی‌های دقیق و هزینه زیادی که پیگیری سقط دربردارد، معمولا سعی می‌کنیم، این بیماران را به دقت انتخاب کنیم تا هزینه زیادی متحمل نشوند.

به گفته وی، اگر سقط از نوع سقط مول یا بچه‌خوره نباشد، سه ماه بعد از سقط می‌توان به فرد اجازه بارداری داد؛ البته به‌شرطی که اقدامات لازم در این مدت انجام شده باشد، اما اگر بارداری اول به علت بچه‌خوره سقط شده باشد، بین شش ماه تا یک‌ سال باید تا بارداری بعد فاصله گذاشته ‌شود.

نیلوفر اسعدی‌بیگی / گروه سلامت