انتقال مرموز قدرت در قطر

این بی‌خطرترین و در عین‌حال، مرموزترین انتقال قدرت این کشور کوچک حاشیه خلیج فارس است که هنوز دلایل اصلی آن در ابهام قرار دارد.

شیخ حمد (شصت و یک ساله) در سخنرانی خود خطاب به مردم قطر گفت: «زمان آن فرا رسیده است تا برگ جدیدی در سیر حرکت ملت ما ورق بخورد و نسل جدیدی با دیــگاه‌های مبتکرانه خود، عهده‌دار مسئولیت شود.»

در پایان پیام هفت دقیقه‌ای شیخ حمد، تلویزیون دولتی قطر تصاویری را از کاخ سلطنتی پخش کرد که تعدادی از شخصیت‌های مهم کشور و سران عشایر با امیرجدید بیعت کردند.

پیشتر گفته شده بود، همزمان با اعلام کناره‌گیری شیخ حمد بن خلیفه از مقام امیری، شیخ حمد بن جاسم آل خلیفه، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه این کشور نیز از مقام خود استعفا خواهد داد، اما تا لحظه تنظیم این گزارش، خبری از استعفای او منتشر نشده است.

شیخ حمد بن جاسم (پنجاه و چهار ساله‌) به‌دلیل نقش پررنگی که در سیاست خارجی قطر طی یک دهه گذشته داشته به چهره‌ای شناخته شده در مجامع بین‌المللی تبدیل شده است. او از سال ١٩٩٢ سمت وزارت خارجه را در دست گرفت و سال ٢٠٠٣ عهده‌دار معاونت نخست‌وزیر شد.

شیخ تمیم بن حمد (سی‌وسه ساله‌) که دیروز به عنوان امیر جدید قطر معرفی شد، دومین پسر از شیخه موزه بنت مسند دومین همسر شیخ حمد است. شیخ حمد سه همسر و در مجموع، یازده پسر و سیزده دختر دارد. پسر بزرگ شیخه موزه پیشتر ولیعهد قطر بود که بعدها شیخ تمیم جایگزین او شد. برخی از ناظران با اشاره به جایگاه قدرتمند شیخه موزه، انتقال کنونی قدرت در این کشور را زیر سر او می‌دانند. با این حال گمانه زنی‌های دیگر حاکی از آن است که امیر قطر به‌دلیل بیماری قادر به ادامه کار نیست و بنابراین پیش از این‌که به کلی ناتوان شود، ترجیح داده به صورتی مسالمت‌آمیز قدرت را به فرزندش واگذار کند. در این میان برخی دیگر از ناظران، فشارهای آمریکا،‌ توطئه‌های عربستان سعودی و هراس از رسیدن بیداری اسلامی به این کشور را از جمله عواملی می‌دانند که دراین انتقال قدرت نقش داشته است.

گفته می‌شود شیخ تمیم تحصیلکرده دانشگاه نظامی انگلستان بوده و تاکنون ریاست کمیته المپیک قطر و ریاست شورای اداره قطر در سرمایه‌گذاری را به عهده داشته است. برخی خبرهای تائید نشده حکایت از آن دارد که شیخ تمیم به جماعت اخوان‌المسلمین گرایش دارد. او کسی است که برای نخستین‌بار در دانشگاه‌های قطر دستور داد، به جای استفاده از زبان انگلیسی از زبان عربی استفاده شود.

شیخ‌نشین قطر در سال ١٩٧١، همزمان با خروج انگلستان از خلیج فارس، استقلال خود را به دست آورد. شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی سال ١٩٩٥ علیه پدرش شیخ خلیفه که به خارج سفر کرده بود کودتا کرد و قدرت را به‌دست گرفت. شیخ حمد در طول 18 سال زمامداری خود قطر را به کشوری توسعه یافته تبدیل کرد. شبکه تلویزیون ماهواره‌ای الجزیره نیز در قطر واقع شده و به یکی از اعضای خانواده حاکم تعلق دارد.

علاوه بر این، شیخ حمد با اجرای یک سیاست خارجی فعال که محور اصلی آن، همسویی با کشورهای غربی و بویژه آمریکا بود، توانست به یکی از بازیگران عمده صحنه سیاست منطقه تبدیل شود. دولت قطر در جریان انقلاب‌های مصر، تونس و لیبی نقش مهمی داشت، اما در جریان درگیری‌های سوریه جانب گروه‌های تروریستی سلفی را گرفت و به این ترتیب دچار اشتباهات فاحشی شدکه به باور برخی کارشناسان، همین اشتباهات زمینه ساز سقوط سیاست خارجی قطر در کل منطقه و در نتیجه انتقال اجباری قدرت دراین کشور شد.

کشور قطر، با مساحت تقریبی 11 هزار و 521 کیلومتر مربع،‌ نزدیک به دو میلیون جمعیت دارد که تنها 12 درصد آنها قطری و بقیه مهاجران خارجی هستند. یک فرد قطری اصیل سالانه یکصد هزار دلار درآمد دارد و این کشور کوچک به لحاظ ثروت‌های باد آورده نفت و گاز به « سوئدخاورمیانه» مشهور شده است. شیخ «حمد بن خلیفه» بعد از کسب قدرت طی فرمانی نظام حکومتی قطر را موروثی و منحصر به آل ‌ثانی شمرد که از پدر به یکی از فرزندان ذکور انتقال می‌یابد.