خرید و حذف خدمت سربازی منتفی است
به پرچم پیش فنگ ، فرمانی است که همه سربازان در مراسم صبحگاه بارها و بارها شنیده و شکوه آن لحظه را حس کرده اند که پرچم در بالاترین نقطه به اهتزاز در می آید،اما بحثهای مرتبط با خدمت سربازی از قبیل کاهش مدت دوره سربازی ، معافیت ها و... همیشه داغ بوده است.
با سردار موسی کمالی ، مدیر مشمولان ستادکل نیروهای مسلح به گفتگو نشسته ایم تا او پاسخگوی بسیاری از پرسشهایی باشد که جوانان درباره خدمت سربازی ، خرید و فروش ، طول مدت آن و... دارند.
افراد متعددی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی گرفته تا اشخاص دولتی و سازمان های متفاوت ، از طرحهای ایجاد معافیت های جدید و کاهش خدمت سربازی صحبت می کنند؛ اما پس از مدتی آن طرحها اجرا نمی شود و این مساله باعث بلاتکلیفی مردم می شود.
علت اجرا نشدن این طرحها چیست و چه نهادی مسوولیت طرح مسائل مربوط به خدمت سربازی را دارد؛
برای پاسخ به این پرسش مجبورم قدری پیشینه مطلب را توضیح دهم. در ارتباط با قوانین ، با توجه به بند 4اصل 110 قانون اساسی که فرماندهی کل نیروهای مسلح از اختیارات مقام معظم رهبری است هر تصمیمی که درباره نیروهای مسلح از جمله قانون وظیفه عمومی گرفته می شود باید با مجوز مقام معظم فرماندهی کل قوا باشد، یعنی اگر دولت بخواهد مصوبه ای بگیرد و مجلس بخواهد مصوبه ای داشته باشد باید حتما براساس سیاست ها و تدابیر ابلاغی معظم له باشد.
در ارتباط با ابلاغ قوانین و صدور اعلامیه و بخشنامه درباره قانون وظیفه عمومی ، 2سازمان مسوول اداره مشمولین ستاد کل نیروهای مسلح و معاونت وظیفه عمومی هستند.
ستادکل نیروهای مسلح با توجه به سیاست ها و تدابیر مقام معظم فرماندهی کل قوا قوانین را برای اجرا ابلاغ می کند، درباره آن مصاحبه می شود و توجیه می کند. در مرحله بعد، معاونت وظیفه عمومی نیروی انتظامی این حق را دارد که در چارچوب روش اجرای این مقررات ، اطلاع رسانی کند.
دیگر سازمان ها و نهادها درباره نظام وظیفه مسوولیت اطلاع رسانی ندارند و عموما اگر صحبتی می کنند، یا نظر شخصی است یا یک پیشنهاد است که می خواهند به مراجع ذی ربط ارائه کنند یا پیشنهادی است که در قسمت رسیدگی قرار دارد. در ارتباط با رسانه ها هم چنین مساله ای صدق می کند.
سال 76 مقام معظم رهبری فرمودند: به جراید بگویید هر پیشنهادی در باب نیروهای مسلح دارند، به ستاد کل بنویسند و از درج در مطبوعات جدا خودداری کنند. که ستاد کل نیز همان سال این تدبیر را به کلیه رسانه های گروهی ابلاغ کرد.
متاسفانه بعضی نشریات با توجه به آن که موضوع سربازی ، موضوعی است فراگیر در میان خانواده ها و بخصوص جوانان ، گاهی با انتخاب تیترهای خاص و در مصاحبه با کسانی که در چارچوب این موضوع مسوولیتی ندارند، باعث بلاتکلیفی و سرگردانی جوانان می شوند.
ما نشریه ای داشته ایم که مثلا تیراژ آن 1500 بوده است و با انتخاب تیترهایی درباره خدمت سربازی به تیراژ 15هزار و بیشتر رسیده است.
پس با این حساب ، جوانان و مشمولان تنها باید به مسائلی که از طرف ستاد کل نیروهای مسلح و معاونت وظیفه ناجا ارائه می شود توجه کنند و آن را صحیح بدانند؛
بله ، رویه ستاد کل نیروهای مسلح این است که ابتدا طرحها و پیشنهادها را بررسی می کند و پس از آن که مجوز قانونی به دست آمد، در رسانه ها ابلاغ می کند و باعث سرگردانی و بلاتکلیفی مردم نمی شود.
همان طور که شما اشاره کردید، طرحهای پیرامون مساله سربازی مقطعی است. چرا قوانین مربوط به خدمت سربازی به صورت اساسی در این سالها بررسی و اصلاح نشده است؛
ستاد کل نیروهای مسلح همیشه قوانین مربوط به خدمت نظام وظیفه را بررسی می کند و اگر بخشی از قوانین باتوجه به زمان ابهام داشته باشد، آن را اصلاح می کند. مقام معظم رهبری سال 73 تدبیری ارائه کردند که هیاتی با حضور نمایندگان از مجلس شورای اسلامی و ستاد کل نیروهای مسلح طرح لایحه ای را برای قوانین خدمت نظام وظیفه عمومی ارائه کنند که پس از استحضار فرماندهی کل قوا و موافقت ایشان ، در مسیر تصویب و اجرا قرار گیرد.
پس از 2سال ، در سال 1375این لایحه تهیه و برای سیر مراحل قانونی به دولت ارسال شد.
اما دولت آن را در اولویت قرار نداد. این لایحه 3تا 4سال در نوبت ماند. پس از این سالها ستاد کل بناچار یک سری مجوزها را از مقام معظم رهبری گرفت تا بتواند مشکلات و ابهامات قانونی را رفع کند.
ازجمله آن می توان به امتیازهای ویژه به ایثارگران و قهرمانان ملی و امدادجویان اشاره کرد. معافیت پزشکی را اصلاح کرد، مدت خدمت سربازی را کاهش داد و ضرورت داشت این لایحه پس از سالها بازنگری شود. بازنگری لایحه با طرح مجلس ششم همزمان شد.
مجلس ششم اقدامی که کرد عملا این لایحه پیش نرفت و مسکوت ماند و مجلس ششم طرح خود را پیش برد که البته در شورای نگهبان و در مجمع تشخیص مصلحت نظام تایید نشد و بنا شد همان رویه قبلی طی شود.
در حال حاضر با مجلس هفتم به تعامل رسیده ایم و بررسی لایحه مجدد شروع شده است ، ولی مشخص نیست چه زمانی به نتیجه خواهد رسید و اگر کسی ادعا بکند که چه تغییراتی صورت خواهد گرفت ، صرفا نظر شخصی اش را بیان کرده است.
این لایحه که شما مجدد بررسی آن را آغاز کرده اید، چه اهدافی را دنبال می کند؛
اولا به دنبال تقویت و تحکیم خدمت وظیفه عمومی به منظور بالا بردن توان رزمی نیروهای مسلح و بنیه دفاعی و امنیت کشور است.
هدف دیگر، پاسخگویی به مردم برای کاهش مشکلات است و ایجاد حس بالندگی و افتخار در فردی است که خدمت می کند. از اهداف دیگر طرح ، موثر و مفید واقع شدن در ابعاد مختلف است ، یعنی جوانی که به خدمت می آید احساس می کند استعداد و توانایی اش به هدر نرفته و موثر و مفید است.
پنجم ، ایجاد بعضی تسهیلات ممکن و منطقی برای مشمولان است ؛ مثلا خدمت سربازی مانع تحصیل فرد تا جایی که توان دارد، نشود و او براحتی بتواند در مدت تحصیل ، از معافیت بهره مند شود یا بعضی اصلاحاتی که در ارتباط با معافیت ها وجود دارد و در حال حاضر به صورت موقت انجام می شود. در صورت تهیه لایحه نهایی می توانیم این اصلاحات را قانونی و به طور دایمی اجرا کنیم.
پرداخت حقوق و مزایا به افرادی که خدمت می کنند و گسترش آموزش های فنی و حرفه ای ، ایجاد تسهیلات برای مشمولان نخبه از جمله مسائلی است که به عنوان اهداف ما برای اصلاحات و تنظیم قانون خدمت سربازی پیگیری می شود.
درباره مشمولان نخبه چه معافیت هایی در نظر گرفته اید و این گروه ، از چه تسهیلاتی برخوردار می شوند؛
در سالهای پیش ، مقرراتی به نام اعطای امتیازات ویژه به ایثارگران و قهرمانان ملی وجود داشته که براساس این قانون به کلیه مشمولان دیپلم یک سال فرصت داده می شود اعزام خودشان را به تعویق بیندازند؛ همچنین براساس این قانون ، نفرات برتر و 3 نفر اول کنکور سراسری در هر یک از رشته ها، از انجام خدمت سربازی معاف هستند.
ما در این قانون ، نکته دیگری را هم دیده بودیم و آن نفرات شرکت کننده در المپیادهای داخلی و خارجی بود. بر این اساس ، تمامی کسانی که به عنوان نفرات اصلی که برای شرکت در المپیادهای خارجی انتخاب شده اند، همراه 3نفری که به عنوان ذخیره انتخاب می شوند، از خدمت سربازی معاف هستند.
همان طور 3نفر اول المپیادهای داخلی نیز براساس این قانون از خدمت سربازی معافند، اما از طرف دیگر دیدیم که افراد کیفی در کشور تعدادشان زیاد است. از طرفی به خاطر اهمیت و ضرورتی که وجود دارد، همه جوانان باید خدمت سربازی را انجام دهند.
به همین علت ما بحث را گسترده تر کرده ایم و برای افراد کیفی که در رده معافیت ها قرار نمی گرفتند، یک سری امتیازات در نظر گرفته ایم و طرح خدمت سربازی فرهیختگان و نخبگان تصویب شد که این طرح به مدت 20ماه به صورت آزمایشی انجام می شود.
طرح خدمت سربازی فرهیختگان و نخبگان چه ویژگی هایی دارد و چه کسانی را تحت پوشش قرار می دهد؛
حافظان کل ، نصف و ثلث قرآن کریم و نهج البلاغه ، قاریان ممتاز قرآن مجید که نفرات برتر مسابقه های بین المللی قرآن باشند، دسته اولی هستند که مشمول این طرح می شوند. دسته دوم مخترعان هستند.
کسانی که اختراع و اکتشافی یا نوآوری دارند که سازمان پژوهش های علمی و صنعتی کشور آن را تایید کرده است. گروه سوم مبتکران هستند.
آنها که در جشنواره های داخلی یا خارجی به دریافت مقام اول تا سوم نایل می شوند، مثلا کسانی که در جشنواره خوارزمی مدال می گیرند. دسته دیگر از نخبگان و فرهیختگان که مشمول این قانون می شوند، محققان در سطح کارشناسی ارشد و بالاتر هستند.
برای آنان تعریف شده است که تحقیق شان بتواند مشکلی را از کشور حل یا راهکار مناسبی برای یکی از مشکلات کشور یا نیروهای مسلح ارائه کند. گروه دیگر قهرمانان ورزشی هستند. نفرات اول تا سوم مسابقه های جهانی المپیک ، مسابقه های آسیایی ، ارتش های جهان مشمول این قانون می شوند. گروه بعدی نفرات اول المپیادها و نفرات برتر کنکور سراسری هستند.
10نفر برتر کنکور سراسری در گروه های علوم انسانی ، ریاضی فیزیک و تجربی و همچنین 3نفر اول گروههای هنر و زبان همچنین 3نفر اول کلیه رشته ها با گرایش های مختلف کارشناسی ارشد و بالاتر نیز مشمول قانون خدمت سربازی فرهیختگان و نخبگان می شوند.
طرح امتیازات ویژه به ایثارگران و قهرمانان ملی و طرح خدمت سربازی فرهیختگان و نخبگان نقاط تلاقی دارند. در حال حاضر کدام یک از این طرحها درست بوده و عملی شده است؛
مساله به همان لایحه مشمولان خدمت برمی گردد که هنوز مراحل نهایی اش را طی نکرده است تا زمانی که قوانین مربوط به ایثارگران وجود دارد، معافیت های این قانون اعمال می شود اما وقتی اجرای این طرح متوقف شد، مشمولان از امتیازات ویژه طرح جدید بهره می گیرند.
شما چه امتیازاتی برای نخبگان در طرح خدمت نظام وظیفه فرهیختگان در نظر گرفته اید؛
ما چند امتیاز برای نخبگان و فرهیختگان در نظر گرفته ایم. یکی از این امتیازها این است که چنین گروهی می تواند زمان اعزام به خدمت را خود به صورت داوطلبانه تعیین کند.
یعنی مشمول نخبه می تواند تا 2سال به صورت داوطلبانه زمان خدمت خود را تغییر دهد. امتیاز دیگری که در نظر گرفته شده انتخاب محل خدمت است فرد می تواند با توجه به تخصصش انتخاب کند که در کدام مرکز تحقیقاتی یا سازمان دولتی خدمت کند.
امتیاز دیگر در نظر گرفته شده اعطای یک درجه بالاتر است. مشمول لیسانس با درجه ستوان دومی به خدمت اعزام می شود، اما نخبگان با یک درجه ارتقا با درجه ستوان یکمی به خدمت اعزام می شوند.
برخورداری از حقوق معادل کارکنان پایه ور یکی دیگر از امتیازات در نظر گرفته شده است. حتی ما در نظر گرفته ایم در مواردی فرد به 3درجه بالاتر ارتقا پیدا کند که از توانایی ها و تخصص افراد بهتر استفاده شود.
امتیاز دیگر 4ماه فرصت مطالعاتی است که مشمولان نخبه می توانند از آن بهره مند شوند و تحقیقاتشان را انجام دهند.
چه مراکزی باید افراد را تایید کنند تا مشمول طرح فرهیختگان و نخبگان قرار بگیرند و از تسهیلات ذکر شده استفاده کنند؛
هر کدام از این گروههای مختلف را سازمان های متفاوتی باید معرفی کنند. در ارتباط با قاریان و حافظان قرآن و نهج البلاغه سازمان تبلیغات اسلامی ، عقیدتی سیاسی نیروهای مسلح و سازمان حج و اوقاف افراد را معرفی می کنند.
مسوولیت معرفی قهرمانان ورزشی با سازمان تربیت بدنی است. نفرات برتر کنکور را سازمان سنجش به ما معرفی می کند.
شما برای نخبه ای که جزو این شش گروه قابل تعریف نباشد، چه تدبیری اندیشیده اید؛
ما این طرح را به صورت آزمایشی انجام می دهیم تا نواقص و مشکلات آن به ما و سازمان های دیگر منتقل شود تا متوجه شویم کدام گروه را در نظر نگرفته ایم و قانون را اصلاح کنیم.
یکی از سایتهای اینترنتی اعلام کرده بود با توجه به همین قانون ، رئیس یکی از سازمان ها برای پسرش معافیت گرفته است. پرسش اینجاست که چه راهکارهایی برای سوءاستفاده نکردن از قانون در نظر گرفته شده است.
البته در آن مورد خاص چنین اتفاقی نیفتاده و شرایط فرد مورد تایید ما قرار نگرفته است. برای موردی که می گویید یکی از مراجع تایید سازمان معرفی کننده به ستاد کل نیروی مسلح است.
پس از این مرحله ما نیز در ستاد کل نیروی مسلح مساله را مورد بررسی قرار می دهیم و نظارت دقیق صورت می گیرد و با شرایط شکل گرفته امکان تخلف بسیار محدود است.
مساله دیگر تامین اجتماعی است که اعلام کرده سنوات خدمت سربازی را جزو سنوات بیمه به حساب نمی آورد ؛ موضع شما در این ارتباط چیست؛
در ارتباط با تامین اجتماعی باید گفت مواردی از ابهام وجود دارد. ما در کشور 2قانون داریم که یکی از آنان به امور استخدامی و کارمندان دولت مربوط است و دومی به قانون کار و کارگران.
سنوات خدمت سربازی 30سال است که درباره کارمندان دولت محسوب می شود ؛ اما در حال حاضر سازمان تامین اجتماعی حاضر نیست 2سال خدمت را برای کارگران نیز حساب کند، در حالی که به عقیده ما چه فردی که کارمند می شود و چه فردی که کارگر است در شرایط یکسان خدمت سربازی کرده اند و حساب نشدن سنوات خدمت سربازی برای کارگران صحیح نیست و تبعیض قائل شدن است.
ما امیدوار بودیم سازمان تامین اجتماعی بنا را بر حل مشکل بگذارد، ولی با توجه به ابهاماتی که این سازمان مطرح کرده ، مساله به استفساریه مجلس کشیده است و منتظر نظر مجلس هستیم.
مساله اینجاست که وقتی دولت 9درصد از حقوق سربازان را قبل از پرداخت کسر می کند دیگر نباید در احتساب سنوات فرقی میان کارگر و کارمند قائل شود.
طرح خرید خدمت سربازی باز هم مطرح خواهد شد؛
فعلا هیچ طرحی برای کاهش یا حذف خدمت سربازی وجود ندارد تا سال 87، که مجدد مورد بررسی قرار بگیرد. عموما طرحها و برنامه ها برای تقویت و ارزشگذاری به سربازی و برای بالا بردن منزلت آن است.
خرید خدمت سربازی پدیده زشت و شومی بود که پرونده آن بسته شده است و مفتوح نخواهد شد.
قوانین متاهلان و سرپرستان خواهر فاقد همسر آیا تغییر کرده است و تسهیلات جدیدی برای این افراد در نظر گرفته اید؛
بله ،در این مقررات نیز تغییراتی صورت گرفته است. سربازان متاهل غیرغایب در استان های محل سکونت همسر خود خدمت خواهند کرد و مشمولان سرپرست خواهر فاقد همسر، از انجام خدمت سربازی معاف می شوند، در حالی که تا پیش از این سرپرست خواهر تنها تا 24 سالگی خواهر از خدمت سربازی معاف می شد؛ البته در این مقررات مهلت اجرای تسهیلات به گروهی از مشمولان با موافقت رهبر معظم انقلاب تمدید شده و همچنین جانبازان بالای 15 درصد در صورت تایید درصد جانبازی توسط بنیاد جانبازان از انجام خدمت سربازی معاف می شوند، در حالی که قبلا جانبازانی که قادر به اداره امور خود نبودند، طبق مصوبه کمیسیون پزشکی از خدمت معاف می شدند.
در این گروه یکی از فرزندان آزادگانی که 3سال یا بیشتر در اسارت به سر برده اند و فرزند آنها پس از آزادی به سن معافیت رسیده نیز از انجام خدمت سربازی معاف می شوند؛ همچنین اگر کسی کمتر از 3سال در اسارت بوده به ازای هر سال ، 6ماه از خدمت دوره ضرورت فرزند وی کاسته می شود.
براساس این قانون ، یکی از فرزندان مفقودالاثرها یا آزادگانی که برادر آنها قبلا از تسهیلات معافیت استفاده کرده اند نیز می تواند از تسهیلات جدید برای معافیت استفاده کند که پیش از این ، تنها یک نفر از خانواده مفقودالاثرها یا آزادگان می توانست از معافیت استفاده کند. در این قانون ما تسهیلات دیگری نیز در نظر گرفته ایم.
این موضوع که فرزند فرد مفقودالاثر یا شهیدی که از معافیت استفاده کرده و اکنون برادر فرد مفقودالاثر یا شهید به سن مشمولیت رسیده باشد، مانع معافیت برادر نمی شود و طبق مصوبه جدید، یکی از فرزندان مفقودالاثرها یا آزادگانی که قبلا فرزند وی از معافیت استفاده کرده و به دلایلی مانند فوت و مهاجرت کنار خانواده حضور ندارد، می تواند از خدمت سربازی معاف شود.
گروه بعدی که می تواند از این تسهیلات استفاده کند، فرزندان همه خلبانان و عوامل پروازی هستند که مدت 40ماه در زمان جنگ فعالیت داشته اند که از خدمت معاف می شوند.
این مصوبه تا چه زمانی اعتبار دارد؛
مهلت اجرای مصوبه جدید تا 23 تیرماه 84 بود و دستور العمل اجرایی آن از سوی ستاد کل نیروهای مسلح به کلیه مبادی ذی ربط ارسال شده است و سازمان های مربوط بمحض وصول این دستورالعمل ملزم به اجرای آن هستند.
دوره آموزش نظام معلمان و متعهدان به آموزش و پرورش چه وضعیتی پیدا کرده است؛
ببینید وزارت آموزش و پرورش دو نوع سهمیه از ستاد کل نیروهای مسلح می گیرد که یکی سرباز معلم است که سالانه 7600 نفر در نیروهای مسلح آموزش دیده و بعد به خدمت آموزش و پرورش در می آیند و دسته دوم متعهدان به آموزش و پرورش هستند که از طریق کنکور سراسری انتخاب شده و در دانشگاه های تربیت معلم و مدرس تحصیل کرده اند. درباره دسته دوم قانون الزام کرده این گروه آموزش های نظامی ببینند، اما مشخص نکرده است که هزینه این آموزش از کجا تامین شود.
البته آقای خاتمی رئیس جمهور تقبل کرده اند دولت این هزینه را پرداخت کند. از آنجا که هزینه یک میلیارد تومانی و اعتبار آن امسال در اختیار نیروهای مسلح قرار نگرفت ، تابستان سال آینده این اتفاق می افتد و متعهدان به آموزش و پرورش 45 روز دوره آموزشی خواهند دید.
حسین قره 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
