«پت و مت» چگونه متولد شد و چطور ادامه پیدا کرد/ موفقیت یک انیمیشن غیر آمریکایی

«پت و مت» یکی از موفق‌ترین، معروف‌ترین و محبوب‌ترین انیمیشن‌های کل تاریخ تلویزیون است که نه‌تنها در بین کودکان و نوجوانان محبوبیت دارد، بلکه بزرگ‌ترها هم آن را دوست دارند و مشتری و تماشاچی اپیزودهای مختلف آن هستند. منتقدان تلویزیونی عقیده دارند این مجموعه همیشه تازه است و هیچ وقت بوی کهنگی از آن به مشام نمی‌رسد. به گفته آنها، آدم‌ها در سن و سال‌های مختلف در دیدار دوباره با ماجراجویی‌های پت و مت احساس می‌کنند اولین بار است که به تماشای آن نشسته‌اند. این انیمیشن‌ کمدی و خانوادگی محصول کشور چکسلواکی (سابق)‌ است. اهل فن می‌گویند بسیار باعث تعجب است که کار انیمیشنی غیرآمریکایی (که از سوی تهیه‌کننده‌ای غیر از کمپانی والت‌ دیزنی ساخته شده)‌ توانسته یک چنین شهرت و موفقیت عظیمی در تمام کشورهای جهان کسب کند. اولین قسمت پت و مت در سال 1981 تولید و پخش شد. از آن زمان تا به امروز، تولید و پخش این مجموعه انیمیشنی با موفقیت ادامه دارد. پت و مت در برخی کشورهای جهان با نام «بورمان و بورمن» هم معروف است.

یکی از دلایل موفقیت بالای پت و مت در کوتاه بودن زمان هریک از اپیزودهای آن است. لوبومیر بنس و ولادیمیر جیرانک، خالقان اصلی دو شخصیت اصلی مجموعه و ماجراجویی‌های بانمک و جذاب آن هستند. یک تیم شش‌نفره از فیلمنامه‌نویسان ـ که دو خالق اصلی مجموعه را هم در برمی‌گیرد ـ ‌ اپیزودهای مختلف پت و مت را نوشته‌اند. خود لوبومیر بنس و برادرش مارک ازجمله کارگردانان مجموعه هستند. موسیقی متن مجموعه یکی از نقاط قوت آن ارزیابی شده است. این موسیقی از سوی پتر اسکومال تصنیف شده است. تاکنون بیش از 80 اپیزود مجموعه در طول زمانی شش‌تا 9 دقیقه تهیه شده و کل کارهای تولید آن در استودیوی قدیمی کراکتی فیلم پراها انجام شده است. زمان پخش اول اپیزودهای مختلف مجموعه در فاصله سال‌های 1976 تا 2004 بوده است و پس از آن به درخواست تماشاگران این اپیزودها بارها پخش شده است. نام اصلی مجموعه به زبان چک «کوتاسی، پت‌ومت» است.

قصه مجموعه درباره دو مرد جوان به نام پت و مت است که به نوعی روحیات بچگانه دارند و کمی بی‌دست‌وپا هستند. این دو شخصیت در هر قسمت از مجموعه با مشکلات پیش پا افتاده‌ای روبه‌رومی‌شوند که خودشان خلق کرده‌اند. تلاش آنها برای حل این مشکل، خط اصلی قصه هر اپیزود را تشکیل می‌دهد. پت و مت برای حل این مشکلات، از تمام امکانات و وسایلی که در دور و بر خود دارند استفاده می‌کنند، اما همین تلاش، آنها را با مشکلات بیشتر و تازه‌تری روبه‌رو کرده و بن‌بست تازه‌ای در کارهایشان ایجاد می‌کند. به دنبال این مساله است که دو شخصیت اصلی ماجرا، مجبور به خلق یک راه‌چاره قاطع می‌شوند. این راه چاره نهایی باعث حل مشکل به یک شکل شگفت‌انگیز و غیرقابل باور می‌شود. به گفته دو خالق اصلی مجموعه، این بی‌عرضگی و ناتوانی برخی آدم‌های بزرگسال است که الهام‌بخش آنها برای خلق پت و مت و قصه‌های ماجراجویانه‌شان بوده است. شوخ‌طبعی موجود در قصه مجموعه در خدمت بیان حرف‌ها و نصیحت‌های جدی قرار می‌گیرد و رنگ و بویی جذاب‌تر و سرگرم‌کننده‌تر به آن می‌دهد. به گفته لوبومیر بنس: «این قصه‌ها نوعی دلگرمی در دل تماشاگران ـ بویژه بچه‌ها ـ ایجاد می‌کند و باعث نگاه امیدوارانه‌شان به زندگی می‌شود. پت و مت همیشه در شرایط بغرنج و دردسرزا قرار می‌گیرند، اما هیچ‌وقت تسلیم نمی‌شوند و تا رسیدن به یک راه‌حل منطقی و قابل قبول به تلاش خود ادامه می‌دهند. این تلاش از کارها و اقدام​های ساده شروع می‌شود و به روش‌های اعجاب‌انگیزی ختم می‌شود که شاید غیرقابل تصور باشد».

تهیه‌کنندگان پت و مت در سال 2004 پایان تولید آن را رسما اعلام کردند. این در حالی بود که مجموعه شهرت بین‌المللی بسیار زیادی کسب کرده بود و عموم تماشاگران تلویزیون و دوستداران این مجموعه خواهان ادامه تولید و پخش آن بودند. سازندگان مجموعه با اعلام این مطلب که تمام حرف‌های لازم در دل 80 اپیزود آن گفته شده و حرف دیگری برای بیان کردن نمانده، گفتند که دیگر قسمت تازه‌ای از آن ساخته نخواهد شد. پت و مت قبل از این که تبدیل به دو شخصیت مستقل تلویزیونی در یک مجموعه مستقل به نام پت و مت شوند، در چند فیلم کوتاه تلویزیونی ظاهر شدند. موفقیت این تیم دونفره در چند کار تلویزیونی در سال‌های پایانی دهه 70، خالقان آن را به فکر تولید یک مجموعه مستقل تلویزیونی با این دو در نقش‌های اصلی انداخت. پت و مت در سال 1989 تبدیل به شخصیت‌های مطرح و محبوب تلویزیونی در یک سطح وسیع شده بودند.

ولادیمیر جیرانک، یکی از دو خالق اصلی پت و مت در مصاحبه‌ای در آن زمان چنین گفت: «هدف اصلی ما سرگرم‌کردن تماشاگران است. مخاطب ما فقط بچه‌ها نیستند. این مجموعه برای بزرگسالان هم ساخته می‌شود. پت و مت حرف‌هایی برای گفتن دارند که یک مخاطب عمومی را در سنین مختلف می‌طلبد.» حتی پس از پایان حکومت کمونیستی در کشور چک و مشکلات سیاسی که برای آن به وجود آمد، تولید پت و مت ادامه پیدا کرد. این مجموعه جزو معدود کارهای هنری و تلویزیونی است که به دنبال سرنگونی دولت چپگرای کشور، همچنان در بین مردم کشور محبوبیت داشت و تولید آن ادامه پیدا کرد. در دوران حکومت کمونیستی در این کشور اروپای شرقی، حدود 30 اپیزود پت و مت تولید شد. جالب این که هر دو کشور چک و اسلواکی (که پس از فروپاشی حکومت چپگرای چکسلواکی خلق شدند)‌ پت و مت را متعلق به خود می‌دانند و از آن به‌عنوان یک گنج بومی خود اسم می‌برند. مجموعه پت و مت به بیش از 50 کشور بزرگ و کوچک دنیا فروخته شده است و در تمام این کشورها با موفقیت زیادی روبه‌رو شد.

Tvguide/ مترجم: کیکاووس زیاری/ جام جم