سیر تا پیاز سریال پایتخت دو/ سفر خانواده نقی و گلدسته هایش از شمال تا جنوب

تجربه نشان داده معمولا سریال‌های دنباله‌دار با افت کیفیت مواجه می‌شوند، اما سیروس مقدم، کارگردان اثر به مردم قول داده این اتفاق برای پایتخت 2 نیفتد و سری دوم بامزه‌تر و پرمحتواتر از سری اولش باشد. با توجه به این که نگارش فیلمنامه برعهده محسن تنابنده است و او دقت و وسواس زیادی در شخصیت‌پردازی و طراحی اوج و فرودهای قصه دارد، می‌توان امیدوار بود وعده سیروس مقدم همان‌طور که خودش گفته در نوروز پیش رو محقق شود. 

در تقویم سریال پایتخت2، روز دوشنبه یازدهم دی به عنوان نخستین روز آغاز تصویربرداری کار ثبت شده است. شیرگاه استان مازندران جایی بود که عوامل سریال پایتخت در آن جمع شدند و کار را کلید زدند. خانه «نقی» (با بازی محسن تنابنده) در این شهر واقع شده بود و اولین نماهای سریال هم در همین خانه ضبط شد. سیدعلی‌اکبر طاهایی استاندار مازندران ، بهرام حمیدی مدیرکل صدا و سیمای مازندران و مجید احمدی و شهردار سوادکوه از جمله مسئولانی بودند که در روز کلیدخوردن سریال در لوکیشن پایتخت 2 حاضر شدند. این حضور پررنگ نشان از همراهی صمیمانه مسئولان شهر با سریال پایتخت 2 داشت که باید ببینیم تا آخرین روزهای پخش هم ادامه پیدا می‌کند یا خیر.

مهران احمدی، شوهر خواهر نقی می‌شود

گروه پایتخت 2، اسفند ماه به تهران آمدند و در روزهای پایانی این ماه عازم شهرهای جنوبی مثل جزیره قشم و بندرعباس شدند. داستان پایتخت 2 در این رابطه است که خانواده نقی با کامیون ارسطو از یکی از شهرهای شمالی عازم سفر می‌شوند تا گنبد و گلدسته‌ای را به مسجدی در یکی از شهرهای جنوبی برسانند.

در این سفر، بار دیگر این خانواده با هم همراه می‌شوند و در طول مسیر هر بار که این کامیون به شهری می‌رسد، مردم شهر به استقبال و زیارت این کامیون می‌آیند که حامل این گلدسته و مناره‌ها و نیز نقی، ارسطو و پنجعلی هستند. علیرضا خمسه، محسن تنابنده، ریما رامین‌فر، احمد مهرانفر، مهران احمدی، لیندا کیانی، هومن حاج‌عبدالهی، نسرین نصرتی و سمیرا حسن‌پور بازیگران اصلی این سریال هستند. شخصیت‌های اصلی سریال پایتخت در پایتخت 2 حفظ شده است و چند شخصیت جدید هم به گروه پیوسته‌اند.

مقدم در ترکیب بازیگران پایتخت از رفتن به سمت ستاره‌های جوان پرهیز کرد. این رویکرد بعضی از مدیران را نگران کرد که مبادا از جذابیت سریال کاسته شود، ولی شخصیت‌های سریال آن قدر جذاب و باورپذیر بودند که خلا بازیگران چهره را جبران کردند. شاید اغراق نباشد اگر بگوییم علیرضا خمسه بهترین بازی‌اش را در نقش بابا پنجعلی سریال پایتخت ارائه داده است. تکیه کلام «ناهار نخوردمه» و «بوریم مشهد»‌ این بازیگر هنوز در خاطره‌ها مانده است. دیگر بازیگران سریال هم در نقش‌هایشان خوش درخشیدند. ریما رامین‌فر، مادری مظلوم و رنج‌کشیده بود که همه اعضای خانواده را زیر چتر حمایتی‌اش قرار می‌داد. ارسطو (احمد مهران‌فر) یک دوست خوب و همراه همیشگی برای نقی بود. او در میانه‌های داستان به شخصیت دختر قصه دل می‌باخت و بار عاشقانه سریال را بالا می‌برد.

نسرین نصرتی، مهران احمدی، لیندا کیانی و هومن حاج‌عبدالهی از جمله بازیگرانی هستند که در سری جدید پایتخت به جمع بازیگران این سریال پیوسته‌اند. در سریال پایتخت 2، نسرین نصرتی نقش خواهر نقی را بازی می‌کند و مهران احمدی در نقش شوهر خواهر نقی جلوی دوربین رفته است. مهران احمدی در سریال تا ثریا ـ ساخته سیروس‌مقدم‌ ـ حضور موفقی داشته و حالا باید ببینیم در مواجهه با یک نقش کمدی و غیرجدی چه خواهد کرد. لیندا کیانی هم نقش دختری به نام شعله را بازی می‌کند که مددکار اجتماعی است. ملوک‌خانم، پیرزنی است که در خانه سالمندان واقع در تهران زندگی می‌کند. او کسی است که ساخت گنبد و گلدسته و انتقالش به جنوب کشور را سفارش می‌دهد. نقش این پیرزن نیکوکار را رابعه مدنی (مادر امیرشهاب رضویان) بازی می‌کند.

پخته‌ترین کمدی سیروس مقدم

سریال پایتخت یک را می‌توان نقطه‌عطفی در میان کارهای سیروس مقدم دانست. این کارگردان پیشتر در سریال‌های پیامک از دیار باقی و چاردیواری گونه کمدی را آزموده بود، ولی در پایتخت یک پخته‌ترین کمدی‌اش را ارائه داد. این سریال علاوه بر این که توانست ماموریت خنداندن مخاطبان را به خوبی اجرا کند، بخشی از مشکلات روزمره را با زبانی طنز بیان کرد. حرف اصلی پایتخت زیر سوال بردن گرایش شدید مردم گوشه و کنار ایران به شهر تهران بود. این سریال از یک طرف نابهنجاری‌های اخلاقی و اجتماعی شهر تهران را به تصویر می‌کشید و از طرف دیگر نشان می‌داد در شهرهای کوچک و خلوت ایران زمین می‌توان زندگی به مراتب شیرین‌تر و آرام‌تری را در مقایسه با تهران تجربه کرد. روابط انسانی بین اعضای خانواده نقی آن‌قدر مودبانه و مهرآمیز بود که مخاطب دوست داشت خودش را جای یکی از این شخصیت‌ها بگذارد. این خانواده مصداق ضرب‌المثل صورت را با سیلی سرخ نگهداشتن بود و اجازه نمی‌داد در سخت‌ترین شرایط فقر و تنگدستی غم و غصه بر زندگی‌شان سایه بیفکند. یکی از پراحساس‌ترین لحظات سریال جایی بود که نقی (محسن طنابنده) پدر پیر و معلولش (بابا پنجعلی با بازی علیرضا خمسه) را روی دوشش می‌گذاشت و با خودش این طرف و آن طرف می‌برد.

دیگر ویژگی سریال این بود که در بین آدم‌های اصلی‌اش شخصیت منفی به چشم نمی‌خورد. همه شخصیت‌ها مجموعه‌ای از خصوصیات اخلاقی پسندیده و بد را در خودشان داشتند، ولی در نهایت کفه خوبی‌هایشان سنگین‌تر بود. نقی اگرچه با اضطراب بیش از حدش گاهی دسته گل به آب می‌داد، ولی نهایت تلاشش را می‌کرد تا بتواند سرپناهی برای خانواده‌اش در شهر تهران پیدا کند. مقدم در این سریال، سراغ جذابیت‌های بومی مناطق شمالی شهر تهران رفت که البته این حرکتش بازخوردهای متفاوتی داشت. عده‌ای او را به خاطر نمایش طبیعت بکر علی‌آباد کتول و مردم ساده و پاک و بی‌آلایشش ستودند و عده‌ای هم او را متهم کردند تصویر درستی از فرهنگ مازندرانی‌ها ارائه نداده است. خیلی از این مخالفت‌ها در زمان پخش سریال دامنگیر سازندگان سریال پایتخت شد. تعدادی از مسئولان شهر همچون احمدعلی مقیمی و شجاعی کیاسری ـ نمایندگان استان مازندران در مجلس ـ و هادی ابراهیمی ـ معاون استاندار مازندران ـ‌در ردیف مخالفان سریال قرار گرفتند و در گفت‌وگو با رسانه‌ها علیه سریال پایتخت صحبت کردند.

اما در مقابل، عده‌ای دیگر از مسئولان استان نظر دیگری داشتند و شخصیت‌پردازی شهروندان مازندرانی در سریال را تحسین کردند. شاید به خاطر همین حاشیه‌ها بود که الهام غفوری، تهیه‌کننده تلاش کرد قبل از ساخت سریال با مسئولان استان مازندران وارد یک تعامل مثبت شود. در اولین روزهای ماه اسفند، تعدادی از نمایندگان استان مازندران به پشت صحنه سریال رفتند و نقطه نظراتشان را درباره محتوای کار بیان کردند.

حجت‌الاسلام والمسلمین طاهری، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به حساسیت برخی نمایندگان مجلس هشتم درباره سری اول این سریال گفت: ویژگی‌های مثبت این مجموعه در سری اول خیلی برجسته بود، چرا که سادگی، صفا، صمیمیت و بی‌آلایش بودن در خانواده‌های اصیل ایرانی و همچنین اشاره به بحث‌های معنوی در این سریال خیلی پررنگ دیده شد که جای تقدیر دارد؛ به‌عنوان مثال بیدار شدن بابا پنجعلی در وقت نماز و ختم شدن آخر سریال در مشهد مقدس رعایت تمام این مسائل بود و به نظرم این دلایل باعث شد این کار با استقبال عمومی مواجه شود.

علی‌پور، نماینده شهرستان علی‌آباد کتول نیز در صحبت‌های کوتاهی که در جمع عوامل سریال پایتخت داشت، این سریال را از لحاظ تاثیرگذاری، خوب دانست و افزود: این مجموعه به لحاظ تاثیراتی که بر مردم داشت و همچنین بازخوردهایی که به همراه داشت، خیلی خوب بود. جامعه امروز ما یعنی نسل سومی‌ها باید به نوعی فرهنگ تمام نقاط را به مردم تزریق کنند که فکر می‌کنم پایتخت، نمونه خوب و مصداق بارزی از نشان دادن فرهنگ‌ها و همچنین رسم و رسومات اصیل ایرانی بود.

ارتفاع گلدسته مساله‌ساز شد

الهام غفوری، تهیه‌کننده سریال درباره دشواری‌های ساخت این سریال به جام‌جم می‌گوید: ارتفاع گلدسته کار ما را پیچیده کرده است. این گلدسته که داخل کامیون جاسازی شده مدام با کابل‌های خیابان یا پل‌های هوایی برخورد می‌کند. ما مجبوریم هر روز چند بار گلدسته‌ها را از کامیون پایین بیاوریم و دوباره با جرثقیل آنها را پشت کامیون بگذاریم. ارتفاع گلدسته‌ها شش متر و 80 سانتی‌متر است و پل‌های خیابان‌های شهر تهران و جاده‌ها چهار متر از سطح آسفالت ارتفاع دارند. بنابراین مدام کامیون ما در مسیر راه متوقف و عملیات بالا و پایین آوردن گلدسته‌ها تکرار می‌شود. در تهران به فاصله هر 500 متر یک پل احداث شده و این مساله کار ما را سخت می‌کند.