شب یلدای ایرانی ، سحر را خواب می بیند

به قول مادربزرگ تا سینه برف باریده بود. رفت وآمد در کوچه ها سخت بود و خانه مادربزرگ دور ، اما مگر می شد ، شب نشینی طولانی ترین شب سال را فراموش کرد.

کد خبر: ۵۴۶۷۳

همه اعضای خانواده ، دور کرسی مادربزرگ می نشستند. اول ظرف آجیل و تخمه دست به دست می شد. مادربزرگ می گفت : «این شب را باید با همین ها ، سحر کرد.» انارهای دانه شده مادربزرگ با نقل ها و داستان هایش خورده می شد. بعد از انار نوبت هندوانه بود. هندوانه ای رسیده ، دوباره مادربزرگ را به سر ذوق می آورد. حرف ها که به آخر می رسید ، مادربزرگ از روی تاقچه قرآن و کتاب خطی حافظ را روی کرسی می گذاشت . نگاهها به مادربزرگ بود. قرآن را می بوسید. حمدی می خواند و برای تک تک اعضای خانواده ، فال می گرفت ؛ حتی برای بچه ها. امشب شب یلداست ؛ شبی به قدمت سالهای ماندگاری ایران زمین . هر چند که این شب مثل آن سالها ، برگزار نمی شود که : شهرنشینی و مشکلات زندگی صنعتی مردم را از رفت وآمدهای خانوادگی کمی دور کرده است ، اما شب یلدا ، بهانه خوبی است تا باز هم خانواده ها دور هم باشند. میترا صحرایی ، مردم شناس و عضو هیات علمی دانشگاه ، ادامه می دهد: گذشته از پایبندی به مراسم ملی و مذهبی ، ابعاد اجتماعی پرداخت به این مراسم ، نشان می دهد با توجه به گرفتاری ها و مشکلات روحی ای که برای افراد ایجاد می شود ، مهمترین کارکرد یلدا ، حس شادمانی و جشنی است که در این شب برگزار می شود و برای مدتی افراد خانواده را از غم ها و غصه ها دور می کند. به اعتقاد این مردم شناس ، ایجاد همبستگی و تجدید صحبتها و دیدارها ، از جمله کارکرد مهم این شب است ، بخصوص که برگزاری مراسم یلدا نیاز به هزینه مالی چندانی ندارد و این مراسم در خانواده هایی با بضاعت کم اقتصادی هم برگزار می شود. محمدرضا راشدمحصل ، استاد دانشگاه نیز در همین خصوص معتقد است : سنتها و باورهای کهن چنان در روح مردم ریشه دارد که براحتی نمی توان آنها را از مردم جدا کرد. وی ادامه می دهد: حتی کسانی که از لحاظ فرهنگی نیز در سطح پایینی باشند ، نسبت به این آیین و سنتها برداشتی بسیار عاطفی دارند و این دلیل اصلی ماندگاری جشنی چون شب یلداست.

اگر تجملات نبود...

یکی از مسائلی که برگزاری آیین های کهن را سخت کرده ، گرفتارشدن در تشریفات و تجملاتی است که همه ما را محاصره کرده است . درست است آجیل شب چله گران است و باید برای ربع کیلوی آن حدود 3000 تومان پول داد اما می شود شب چله را مثل آن زمانهای نه خیلی دور با گندم و شاهدانه ، کدو حلوایی پخته ، مقداری عناب و نخود و کشمش تا صبح به خوشی سپری کرد. به لطف گرم شدن زمین ، دیگر تا مچ پا هم برف نمی بارد. بیشتر اعضای خانواده وسیله نقلیه شخصی دارند ، هر چند که تاکسی سرویس های شبانه روزی کار را آسان کرده و مسیرها نزدیک تر شده است . برای شب یلدای امسال اگر اقوام به دیدار هم نروند ، اعضای خانواده که می توانند دور هم باشند ، آجیل و هندوانه ای در دهان بگذارند در آغاز فصل سرما ، گرمابخش یکدیگر باشند و اگر مادربزرگ نباشد ، جای او را عزیز دارند.