تلویزیون و تربیت مخاطب حرفه‌ای

شاید برخی کارشناسان معتقد باشند در این راه ضعف‌ها و کاستی‌هایی موجود است و هنوز تا رسیدن به تحقق این روزآمدی کیفی، راه درازی پیش‌رو داریم، اما این عزم و تلاش در نوع خود محترم و قابل تقدیر است. تبدیل پخش سریال‌ها از شیوه هفتگی به شیوه هر شبی یا سه شب در هفته، افزایش برنامه‌های تاک‌شو یا تخصصی کردن شبکه‌های تلویزیون، همگی در راستای همراه شدن با شیوه‌های روز دنیا در بعد کمی و کیفی و تربیت مخاطب حرفه‌ای برای سیما است که اتفاقا لازم و ضروری است، چرا که غافل ماندن از این موضوع یعنی خالی کردن میدان و واگذاری بازی به رسانه‌های بی‌محتوای دشمن. نکته‌ای که در این میان وجود دارد و به آن توجهی صورت‌ نمی‌گیرد، آن چیزی است که تقریبا در همه‌جای‌دنیا امتحان خود را پس داده است. روی آنتن‌رفتن هر برنامه‌ای در تلویزیون، هزینه‌هایی برای شبکه مبدا دارد و در کشور ما نیز با توجه به نوع برنامه و درجه آن برای تولید و پخش هر دقیقه، هزینه‌ای در نظر گرفته می‌شود و حال با یک جمع بندی ساده می‌توان میزان هزینه‌های یک شبکه 24ساعته را تخمین زد که قطعا رقم هنگفتی می‌شود و مدیریت هزینه‌ها هم کار ساده‌ای نیست. به نظر می‌رسد می‌توان این واقعیت را پذیرفت که ساخت پنج برنامه خوب و قوی به مراتب بهتر از هزینه و تولید 50‌برنامه است. قبول کنیم که خیلی‌وقت است ‌شیوه تولید و پخش 24ساعته در تلویزیون‌های موفق دنیا جای خود را به شیوه تولیدات هشت ساعته و سه نوبت تکرار در شبانه‌روز داده است؛ روشی که به مراتب امتیازات بهتری دارد و برای کشور ما هم می‌تواند بسیار مناسب باشد.

بحث میزان جذب مخاطب و درصد رضایتمندی تماشاگر از برنامه‌ها (بخصوص در مقوله سریال‌ها) از آن دست موضوعاتی است که همواره مورد بحث سازندگان مجموعه‌ها بوده و در این زمینه معمولا مطبوعات و رسانه‌ها هم به آن بعد ژورنالیستی می‌دهند. روشن است‌ میزان موفقیت یک برنامه و سریال به جذب مخاطب و میزان رضایتمندی مخاطبانش برمی‌گردد، اما چیزی که در این میان متاسفانه در فضای پرشتاب امروز چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد، بحث به روز کردن شیوه نظرسنجی در مورد برنامه‌ها است که گاه منجر به سوءتفاهم می‌شود و هرکس با شیوه و متر و معیار خود، محصولش را برنده اعلام می‌کند. در جالب‌ترین اعلام‌نظر در این زمینه، یکی از تهیه‌کنندگان در ارزیابی میزان مخاطبان کارش در یک مقطع زمانی مشخص گفته مجموعه ما رتبه نخست را کسب کرده نه مجموعه دیگری و گواه این مدعا را نظرسنجی صفحه شخصی خود در شبکه مجازی دانسته است!

برای جلوگیری از این نوع جبهه‌گیری‌ها و اعلام نظر مردم به شکلی صریح، شفاف و بی‌واسطه البته تلویزیون راه‌های مطمئن و مجاب‌کننده‌ای امتحان کرده و شاید باید باردیگر از همین روش‌ استفاده کند. چه اشکالی دارد در هر مقطع معین، هر شبکه در یک برنامه زنده به‌وسیله پیامک، شروع به نظرسنجی محصولاتش کند و مخاطب نیز در پایان همان برنامه نتیجه را ببیند؟ همان کاری که جرقه‌اش ابتدای سال در شبکه اول و با مجموعه برنامه «سین مثل سریال» زده شد و اتفاقا نیز خیلی خوب جواب گرفت، اما این تجربه خوب نیمه‌کاره رها شد.

محمدرضا لطفی