بیست و‌ دومین صفحه از‌ «کتاب فصل» رقم خورد

علی شجاعی‌صائین، مدیرعامل خانه کتاب که متولی اصلی برگزاری جایزه کتاب فصل است با بیان این که کمتر جایزه و رخداد فرهنگی را می‌شناسیم که در چند سال گذشته آغاز به کار کرده باشد و در ادامه مسیر موفق باشد به جام‌جم گفت: برگزاری هر دوره جایزه کتاب فصل واقعا کار سنگین و دشواری است و مسائل مالی و بودجه هم اگرچه فرع است، اما در طول این 22 دوره همواره همراهی معاونت فرهنگی وزارت ارشاد شامل حال این جایزه شده است.

شجاعی با اشاره به حضور مجموعه پرشماری از استادان و پیشکسوتان حوزه فرهنگ در تیم داوری و هیات علمی این جایزه درباره دستاوردهای برگزاری مستمر آن گفت: فارغ از کمیت جوایز و مباحث مالی همین که در هر فصل یک برنامه ثابت به معرفی آثار برگزیده حوزه نشر می‌پردازد اتفاق مبارکی است و فکر می‌کنم معرفی آثار برتر و تجلیل از پدیدآورندگان مهم‌ترین دستاورد کتاب فصل بوده است.

او ادامه داد: بسیاری از جامعه کتابخوان کشور و مخاطبان حرفه‌ای کتاب در هر فصل با بهترین‌های حوزه خاصی که پیگیر آن هستند، آشنا می‌شوند که این هم دیگر مزیت برگزاری جایزه کتاب فصل است. مدیرعامل خانه کتاب توجه رسانه‌ها به آثار برگزیده را دیگر مزیت برگزاری این جایزه در هر فصل دانست و افزود: پس از معرفی آثار برگزیده و شایسته تقدیر، ناخودآگاه بخشی از جامعه رسانه‌ای کشور توجه شان به این کتاب‌ها و پدیدآورندگان آنها معطوف می‌شود و در قالب‌های مختلف از گفت‌وگو بگیریم تا نقد و بررسی به معرفی کتاب می‌پردازند که این هم اتفاق مبارکی است.

دیگر نکته‌ای که شجاعی‌صائین به آن اشاره کرد، استحکام بیشتر داوری‌های کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طریق جایزه کتاب فصل است. او گفت: از زمانی که ما جایزه کتاب فصل را راه‌اندازی کردیم حجم بیشتری از آثار به دبیرخانه کتاب سال می‌رسد و به عنوان مثال حدود 40 درصد در بررسی کتاب‌های چاپ اول هر سال رشد داشته‌ایم.

او در پاسخ به این پرسش که آیا پس از اهدای جوایز حمایت خاصی هم از پدیدآورندگان و آثارشان می‌شود یا خیر هم این‌گونه توضیح داد: به جز یکی، دو دوره اخیر که به هر حال در مبحث مالی خرید کتاب دچار مشکلاتی بوده‌ایم، در تمام دوره‌ها سعی شده است به فراخور حال تعدادی از کتاب‌های برگزیده از ناشر خریداری شود تا هم کمک به مولف و ناشر شود و هم این آثار در کتابخانه‌های عمومی قابل دسترس برای مردم باشد.

محمدعلی علومی، نویسنده، طنزپرداز و پژوهشگر که برگزیده بخش ادبیات بیستمین دوره کتاب فصل است و یکی از حامیان و مدافعان این جایزه است به جام‌جم گفت: اصولا هرنوع جایزه فرهنگی چه از سوی مقامات فرهنگی رسمی و چه خصوصی می‌تواند حمایتی از کتاب و کتابخوانی باشد آن هم در کشوری که مردمش چندان مثل گذشته اهل مطالعه نیستند.

علومی افزود: در همه جای دنیا ملت‌ها یا دولت‌ها یا هر دو از هنرمندان حمایت می‌کنند. در اروپا و در دوره‌ای که هنوز حقوق هنرمندان رعایت نمی‌شد، بسیاری به این می‌بالیدند که زندگی بتهوون را تامین می‌کنند، اما در کشور ما افراد ثروتمند ترجیح‌می‌دهند برای هزارمین بار سفر ترکیه و اماراتشان را بروند. همه اینها نشان می‌دهد که مردم ما هنوز حاضر نیستند برای هنر خرج کنند. طبعا در چنین جامعه‌ای کار دولت بسیار دشوار می‌شود.

نویسنده «پریباد» ادامه داد: اگر همین جشنواره‌ها نباشند هیچ راهی برای علاقه‌مندی این مردم به کتاب نخواهد بود.

علومی اظهار کرد: همیشه این‌طور است که برای حمایت، تعدادی از کتاب‌ها را خریداری می‌کنند و چند سکه‌ای هم به‌نویسنده می‌دهند. در این شرایط جایزه‌ها به نویسنده انرژی برای مطالعه بیشتر می‌دهد و برای ادامه کار امیدوارشان می‌کند.

او در پایان سخنانش تاکید کرد: نکته بسیار مهمی در این میان وجود دارد که نباید از آن غافل شد، بهتر است داوری‌ها بازنگری شوند و از بروز برخی اتفاقات جلوگیری شود. در غیر این‌صورت با تکرار داوری‌های نادرست اعتبار جشنواره‌ها و جایزه‌ها از میان می‌رود مانند اتفاقی که در جایزه جلال امسال رخ داد.

محمدعلی گودینی هم که کتاب «تالار پذیرایی پایتخت» او در فهرست برگزیدگان دهمین دوره کتاب فصل قرار داشت، درباره این جایزه گفت: دوره دهم که من برگزیده شدم پنج‌سکه جایزه گرفتم و وزارت ارشاد تعداد هزار جلد از کتابم را هم خریداری کرد. بعد مادی جایزه زیاد مهم نبود، اما این اتفاق برایم انگیزه‌ای شد تا با جدیت کارم را ادامه دهم و دیگر آثارم را هم منتشر کنم.

او ضمن بیان این‌که انتخاب اثر یک نویسنده در جشنواره‌های ادبی موجب بالارفتن اعتماد به‌نفس نویسنده می‌شود، گفت: بسیاری می‌گویند که انتخاب یک کتاب بعنوان برگزیده باعث موفقیت او می‌شود، من هم این را قبول دارم، اما این فقط یک مرحله از کار است و در ادامه آن عملکرد ناشر است که باعث معرفی شدن یک اثر می‌شود.

اما رضا امیرخانی، داستان‌نویس که در دوره گذشته این جایزه با رمان «قیدار» برگزیده بخش داستان شد، نگاه کلی‌تر و البته انتقادی دارد. او به جام‌جم گفت: من در صحبت کوتاهی که در هنگام دریافت جایزه کتاب فصل انجام دادم به سه نکته اشاره کردم و امروز هم همچنان بر این باور هستم که باید برگزارکنندگان جوایز در وزارت ارشاد به این سه مورد توجه کنند.

امیرخانی در توضیح این موارد گفت: نخستین نکته این است که مدیران فرهنگی وزارت ارشاد توجه داشته باشند که تا پایان دوره دولت دهم فرصت چندانی باقی نمانده و باید در حوزه جوایز ادبی اول روند داوری‌ها را شفاف کنند و دیگر این که حمایتی که از مولفان و آثارشان می‌شود همراه با بیان معیارها و جزئیات کامل باشد و نکته پایانی مساله ممیزی است که شفاف شدن آن به‌نظرم می‌تواند اتفاق خوبی در این مدت زمان کوتاه باقی مانده باشد.

او همچنین درباره جوایز ادبی که دریافت کرده است هم گفت: تنها جایزه‌ای که همیشه دوست داشتم آن را بگیرم جایزه شهید غنی‌پور بود آن هم نه به شکل فعلی اش بلکه جایزه شهید غنی‌پوری که در مسجد جوادالائمه برگزار می‌شد.

امیرخانی افزود: بارها به مدیران و برگزارکنندگان این جایزه گفتم اگر برای گرفتن جایزه ادبی نوبل باید کت فراگ پوشید، جایزه شهید غنی‌پور تنها جایزه‌ای بود که برای گرفتن آن باید کفش‌ها را در می‌آورد و داخل مسجد می‌شد که متاسفانه دوستان همین جایزه را هم به شکل دیگر جوایز دولتی درآوردند.

بخش کلیات: کتاب‌شناسی آثار فارسی چاپ شده در شبه قاره، تالیف عارف نوشاهی

بخش فلسفه: جنبش پدیدارشناسی: درآمدی تاریخی، تالیف اسپیگلبرگ هربرت و ترجمه مسعود علیا

بخش دین/ سیره: فضائل امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب(ع)، تالیف احمد‌بن‌حنبل، تحقیق و تعلیقات: سیدعبدالعزیز طباطبایی