وقتی رادیو به همسایه‌ها سلام می‌کند

یک روز پاییزی به میدان ارگ می‌روم تا در پشت صحنه تولید یکی از قسمت‌های برنامه همسایه سلام حضور یابم؛ برنامه‌ای که از سال 1374 تاکنون با محوریت انعکاس رخدادهای مربوط به شهرستان‌ها، با عناوین مختلف در شبکه رادیویی تهران پخش شده است.

«این برنامه ابتدا با عنوان «رادیو شهرستان» سپس «پژواک» و هم‌اکنون نیز با عنوان همسایه سلام پیگیر مطالبات شهروندان شهرستانی استان تهران است.» اینها را یوسف محمدی، مسئول هماهنگی و ارتباطات تلفنی برنامه می‌گوید و ادامه می‌دهد: از ابتدای شروع این برنامه در سمت‌های مختلف همراه شنوندگان بوده‌ام و الان هم بخش هماهنگی با مسئولان و برقراری ارتباطات مردمی را به عهده دارم. همسایه سلام، برنامه‌ای است که براساس ارتباطات تلفنی مردم و پیامک‌های آنها و حتی گاهی با دیدن و شنیدن مشکلات مختلف شهروندان، پیگیر مسائل و دغدغه‌های مردم می‌شود و با طرح اولیه معضلات و مشکلات آنان، به‌دنبال یافتن پاسخی مناسب از مسئولان نهادها و ارگان‌های مختلف است. بیشتر شنوندگان، با برنامه خودشان آشنایی کاملی دارند و مشکلات خود را در زمینه‌ مشکلات شهری، فرهنگی، اجتماعی و... مطرح می‌کنند و برخی مسئولان و نهادهای ذی‌ربط، پیگیر رسیدگی به امور می‌شوند و نتیجه را هم اعلام می‌کنند. بعضی اوقات هم ما پیگیر مطالبات مردمی می‌شویم و خود را مسئول رسیدگی به مشکلات شهروندان می‌دانیم و سعی در رفع و حل مسائل داریم.

یک گزارش از شهرستان ورامین در زمینه مشکل گاز پخش می‌شود و در ادامه با برقراری ارتباط تلفنی، از مسئول مربوط پاسخ می‌خواهد. گوینده از شنوندگان درخواست می‌کند اگر درزمینه مشکل گاز این شهرستان، نکته‌ای دارند، تا پایان برنامه با روابط عمومی همسایه سلام در تماس باشند. رضا قربانی، تهیه‌کننده برنامه که با انتخاب آهنگ‌های محلی حال و هوای متفاوت به فضای استودیو بخشیده، توضیح می‌دهد: یکی از شاخصه‌‎های این برنامه پخش آهنگ‌های محلی و سنتی است. در موسیقی بومی یا محلی ایران از یک سو نقش زندگی گذشتگان را می‌توان بازیافت و از سوی دیگر جلوه‌های طبیعت را.

مهدی رادفر، سردبیر برنامه ابتدای صبحت‌هایش با اشاره به این که برنامه همسایه سلام با دو گروه برنامه‌ساز روی آنتن می‌رود، می‌گوید: اگرچه محور برنامه، شهرستان‌های اطراف تهران و رسیدگی به مسائل و مشکلات آنهاست، اما این برنامه توانسته طی این سال​ها با تغییر و تحول در عوامل و تیم‌های برنامه‌سازی و افزودن و کاستن بخش‌ها، از یکنواختی و تکرار دور باشد و به بهترین شکل ممکن اطلاع‌رسانی کند و پیگیر امور شهروندان باشد. با توجه به این که دو تیم مجزا، برنامه را اجرا می‌کنند، ارائه راهکارهای نوین و توجه به نیازها و دغدغه‌های مردم توانسته نظر بسیاری از شهروندان را به خود جلب کند، به طوری که به جرات می‌توان ادعا کرد مخاطبان به برنامه اعتماد دارند، با آن همذات‌پنداری می‌کنند، براحتی مسائل و امور خود را با ما در میان می‌گذارند و از ما هم انتظار رسیدگی و پیگیری مستمر دارند.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا برنامه برای مخاطبان شهرستانی و قشر خاصی تهیه و تولید می‌شود، می‌گوید: عدالت و تساوی حقوق شهروندی مساله‌‎ای است که باید در همه جا و در همه امور به آن توجه داشت. این که ما همه برنامه‌ها را برای پایتخت‌نشین‌ها و تهرانی‌ها تهیه کنیم اصلا انصاف نیست. این برنامه اگر چه به شهرستان‌های اطراف تهران اختصاص یافته، اما شنوندگان و مخاطبان غیربومی نیز دارد، چون من معتقدم دغدغه و مشکلات شهری، اجتماعی و اقتصادی و... همه ما که در یک مملکت زندگی می‌کنیم، به یکدیگر مرتبط است. شاید از وجوهی متفاوت باشد، اما در کل باید به همه استان‌ها، مناطق، روستاها و... توجه شود.

رادفر در ادامه می‌گوید: البته همین جا باید تاکید کنم این برنامه فقط به مشکلات، دغدغه‌ها و کاستی‌ها نمی‌پردازد، بلکه از بخش‌های متنوع و گوناگونی تشکیل شده که مخاطب عام دارد. ایجاد زمینه برای آشنایی با فرهنگ، آداب و رسوم، اطلاعات جغرافیایی و گردشگری و جاذبه‌های شهرستان‌های اطراف از ویژگی‌های این برنامه است که باعث می‌شود مردم بیشتر با این استان‌ها آشنا شوند و تعطیلات و اوقات فراغت خود را با سفر به آنجا به بهترین شکل سپری کنند.

رادفر با بیان این که در برنامه همسایه سلام همچنین به مراسم و آیین‌های ویژه نیز پرداخته می‌شود، توضیح می‌دهد: یکی از بخش‌های برنامه به تهیه گزارش‌های مردمی از مراسم و پاسداشت آیین‌های مختلف در هر شهرستانی اختصاص دارد و بخش‌هایی هم گزارشگر شهرستان‌ها به میان مردم می‌رود و با آنها به طور زنده درباره محیط زندگی، شرایط و موقعیت‌های اجتماعی و شغلی و... گفت‌وگو می‌کند. در قسمت‌هایی با حضور کارشناسان، متخصصان کشاورزی و دامداری و... اصول و نکات بهداشتی و رعایت ایمنی هشدار و توضیح داده می‌شود.

اکبر یاری مجری برنامه که از سال 85 به عنوان گوینده و مجری در بخش‌های مختلف به اجرای برنامه پرداخته است، در پاسخ به چگونگی شیوه اجرا و لحن خود می‌گوید: بداهه‌گویی، گفت‌وگوی عامیانه و بیان کوچه و بازاری و البته توجه به رعایت ادب و احترام به شنوندگان در عین صمیمیت، از شاخص‌های اجرای برنامه همسایه سلام است که این برنامه را از سایر برنامه‌ها متمایز می‌کند، چرا که مجری باید علاوه بر فن بیان و مهارت‌های گویندگی تا حدود زیادی انعطاف داشته باشد و از آزادی عملی‌ که در اجرای برنامه به عهده او گذاشته می‌شود، به بهترین شکل بهره ببرد. مجری باید با تناسب برنامه و موضوعی که بیان می‌شود، تن صدا را تنظیم کند و به آن اوج و فرود بدهد.

مجری برنامه همسایه سلام با تاکید بر این که یکی از وظایف مجری یا گوینده رادیو و تلویزیون اعتمادسازی است، توضیح می‌دهد: مجری یا گوینده به عنوان نماینده‌ای از عوامل برنامه باید در درجه اول به زبان معیار و تلفظ صحیح کلمات توجه داشته باشد و به ریتم جامعه توجه کند. شناخت مردم، هوشمندی آنها، نیازها و دغدغه‌های شهروندان از مسائلی است که یک مجری نباید نادیده بگیرد. به عبارتی دیگر، می‌توان گفت یک مجری باید درک و پردازش درستی از مسائل فرهنگی، اجتماعی و اقتصاد مردم داشته باشد تا راحت‌تر با آنها در ارتباط باشد و شنوندگان با اعتماد بیشتری او را بپذیرند. از دیگر مولفه‌های قطعی یک مجری می‌توان به شفقت و همدردی با مردم، توانایی کار گروهی و صدای خوب اشاره کرد.

چند اطلاعیه از برنامه‌های ویژه در چند شهرستان خوانده می‌شود و با دبیران و مجریان برنامه درباره زمان و چگونگی برگزاری مراسم و برنامه‌ها گفت‌وگو می‌شود. برنامه همسایه سلام با مطرح کردن مشکل مسکن مهر در اسلامشهر و رسیدگی به این موضوع در برنامه‌های آتی به پایان می‌رسد.