در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
فطر شادی مشترک مسلمانان
ما روی زمین منتظر آمدن ماه هستیم ، تا با طلوعش خبر بازگشتمان از مهمانی خدا و قبول صبرمان را به بقیه مخابره کنیم.
زمین پیداست ، بی سروصدا، بی آن که آتش جنگ را بشود دید، بدون جیرجیر دایم چرخ تانک ها، بدون صدای ناله ، بدون درد و خون. مرزها از آن بالا پیدا نیستند. هیچ مرزی بین کشورها نیست.
این پایین ، روی زمین میلیون ها مسلمان هستند که فارغ از مرزهای دردسرساز، با هم قامت می بندند و ذکر می گویند. با هم به رکوع می روند و سجده می کنند و با هم از مهمانی خدا برمی گردند.
خطهای نازک و سیاه روی نقشه ها هر چه قوی و مهم باشند، نمی توانند بین دل های عاشق دیوار بکشند. قلب های مهربان مثل آبراهه های باریک به هم وصل می شوند و دریا می سازند، روزی را نیز تمام مسلمان های عالم با هم از مهمانی خدا برمی گردند واین ملاقات راجشن می گیرند. عید فطر در کشور ما یکی از نقاط عطف سنت های محلی و اعتقادات مذهبی است.
عید، واژه ای برگرفته از فعل عاد و به معنی بازگشت. ایرانیان نیز در هر نقطه از کشور مراسم این عید را با آداب و رسوم خاص آن منطقه به جای می آورند؛ آداب و رسومی که از فرهنگ عامیانه مردم آن شهر و دیار نشات گرفته است.
عید بر شما مبارک
«عیدینگ قوتلی بولسین!» این همان چیزی است که ترکمن ها به مناسبت رویت ماه نو می گویند. آنها 3روز قبل از آمدن عید مشغول خانه تکانی می شوند.
بعد در روزی معین نان های روغنی می پزند و بین همسایه ها و خویشاوندان پخش می کنند. غروبگاه آخرین روز رمضان ، برای دیدن ماه از بلندی ها و تپه ها بالا می روند و می ایستند به انتظار.
با دیدن هلال نازک ماه شوال ، عید آغاز می شود. همان وقت قرار نماز عید فطر را برای صبح روز بعد می گذارند. شب به قصد خداحافظی از رمضان به مسجدها می روند و برای قبولی طاعاتشان دعا می کنند.
ترکمن ها بعد از نماز عید فطر برای دید و بازدید به منزل یکدیگر می روند و از چارقد و پارچه گرفته ، تا انواع شیرینی ها را برای دختران دم بخت هدیه می برند. دختر بچه ها برای رهگذاران ، توی کوچه ها، زنبورک می زنند و پسربچه ها سرگرم بازی های محلی می شوند.
بسیاری از خانواده های ترکمن بعد از اقامه نماز عید به زیارت اهل قبور می روند. قرآن می خوانند، درد دل می کنند و برای شادی امواتشان خرما یا شیرینی پخش می کنند. در روستاهای اطراف گیلان هنوز رسم است کسانی تا سحر بیدار باشند و سحرگاه سایرین را برای سحری خوردن بیدار کنند.
روز عید فطر برای آنها پایان شب بیداری هاست. صبحانه گیلانی ها در صبح روز عید معروف است. فرنی و رشته خشکار، 2 جزء اصلی این صبحانه اند که مردم ترجیح می دهند آن را در مسجد صرف کنند.
عید فطر از نظر گیلکی ها بهانه خوبی است برای آشتی کردن آنها که از هم کدورتی به دل دارند. اردبیلی ها روز عید را به دید و بازدید از کسانی که بستگان خود را پیش از عید از دست داده اند، می گذرانند.
برخی خانواده ها هم به دیدن روحانیون یا ریش سفیدهای فامیل می روند. در این روز متمکنان قربانی می کنند و گوشت آن را بین فقرا تقسیم می کنند. در طالقان ، خمین و یزد روز عید فطر برای آنها که قرار است در آینده فامیل شوند، مهم است.
در این روز معمولا بین خانواده های عروس و داماد شام و انواع هدیه ها، از ساعت و انگشتر گرفته تا کله قند و چند شاخه گل ، رد و بدل می شود. اهالی جنوب بخصوص جزیره نشین هایی مثل ساکنان قشم و هنگام به آداب و سنن دینی بشدت پایبندند.
روز عید فطر آنها با مولودی خوانی به زبان عربی می گذرد و مراسم معمولا دستجمعی است و همه در خواندن شرکت می کنند. گاهی ناخداها، جاشوها و ماهیگیران با ساز و دهل و طبل های بزرگ به کوچه و خیابان ها می آیند و آواز می خوانند.
زمین بی مرز
مردم در هر نقطه ای از دنیا بسته به خصوصیات اجتماعی فرهنگی و سنتی خود مراسم عیدفطر برپا می کنند و با توجه به این که این عید یکی از 2 عید رسمی دین اسلام در دنیاست ، با شکوه تر از سایر اعیاد برگزار می شود.
در مالزی اسلام به عنوان هویت و فرهنگ مردم تعریف شده است و شاید به همین دلیل عید فطر مهمترین عیدشان است و مسلمانان روز را با جمع شدن در مسجدها برای ادای نماز عید شروع می کنند. همه لباس نو پوشیده اند و یکدیگر را به مهمانی دعوت می کنند.
مردم مالزی علاقه زیادی به پخت انواع شیرینی ها و کیک های عجیب و غریب در جشن هایشان دارند. آنها به بچه هایی که روز عید، قرآن را از بر بخوانند، عیدی می دهند و چراغ های روغنی کوچکی را برای خیرمقدم گفتن به فرشتگانی که در ایام جشن از آسمان فرود می آیند، روشن می کنند.
آنها 3روز جشن می گیرند، اما تاثیر جشن تا یک ماه پس از عید فطر هم ادامه دارد. در عربستان بسیاری از مردم با مشاهده پیغامی متنی روی صفحه تلفن همراهشان از حلول ماه مبارک آگاه می شوند.
آنها خبر مشاهده ماه نو شوال و آمدن عید را نیز روی صفحه تلفن های همراهشان می خوانند. مردم عربستان با وجود پیشرفت فناوری در کشورشان هنوز به سنت های گذشته خود وفادارند. در عراق هر سال به مناسبت عید فطر،مدارس 13 روز تعطیل می شوند. عراقی ها به مناسبت عید شیرینی هایی از آرد و خرما درست می کنند و آنها را بین اقوام و آشنایان پخش می کنند.
در اندونزی اغلب مسلمانان برای اقامه نماز عیدفطر به مسجدهای زیبای این کشور می روند. یکی از بزرگترین مساجد اندونزی مسجد بزرگ شهر جاکارتا پایتخت اندونزی است.
دختران و پسرانی که برای نخستین بار روزه می گیرند نیز نماز عیدفطر را در این مسجد می خوانند. انگلیس ، سوئد، فرانسه و بسیاری از کشورهای اروپایی در تعیین روز عید فطر تابع کشورهای عربی یا محاسبات نجومی ایران و مصرهستند، در ایالات متحده امریکا نیز مسلمانان در مسجدهایی که اغلب در ایالت نیوجرسی متمرکزند، جمع می شوند.
آنها قرآن می خوانند و به بچه ها عیدی می دهند. در استرالیا نیز مسلمانان زیادی انتظار عید می کشند. سال گذشته بیش از 30هزار مسلمان در نماز عید فطر این کشور شرکت کردند.
عید فطر در الجزایر مهمترین عید مردم است. آنها در ایام پایانی ماه مبارک به خرید لباسهای نو مشغولند تا خود را برای مهمانی های عید آماده کنند. مردم الجزایر شب پیش از عید را تا سحر بیدار می مانند. عیدی دادن به بچه ها در این کشور هم رسم است.
بسیاری از مردم در روز عید به قبرستان ها هم سر می زنند و به فقرا زکات می دهند. از آن زمان که حلول ماه مبارک و رفتنش را با شیپور زدن و جار کشیدن یا روشن کردن فانوس و کوبیدن در همسایگان خبر می دادند، تا حالا که 18 میلیون عرب خبر آمدن و رفتنش را روی صفحه های تلفن همراهشان می خوانند، سحرهای ماه مبارک تکرار شده اند تا ما را به مهمانی دعوت کنند؛ مهمانی ای که پایانش دلتنگی نیست ، عیدی است که قرار است مرزها را کمرنگ کند.
اینجا روی زمین ، میلیون ها مسلمان هستند که فارغ از همه مرزهای دردسرساز، به مناسبتی واحد قامت می بندند و ذکر می گویند. به رکوع می روند و سجده می کنند و با هم از ضیافتی باشکوه برمی گردند.
مریم یوشی زاده 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
