نسخه‌ای تازه برای نجات جان سهراب

در کل، برخی محتواها چنان در گذشته و سابقه‌های مکتوب و شفاهی ما تنیده ‌است که سریع مقصود خود را آشکار می‌کند.

عنوان «نوشدارو» بر تارک یک مجموعه تلویزیونی نیز از این‌گونه می‌تواند باشد. وقتی فردوسی در پرداخت رزمنامه رستم و سهراب برای ارتقای سطح تراژیک این شاهکار حماسی، قصه نوشداروی پس از مرگ فرزند را پیش کشید، می‌خواست مضمون فرصت‌سوزی و هشدار نسبت به پیامدهای تلخ آن را برای ایرانیان پس از خود در قالبی ادبی ـ نمایشی جاودانه کند، اما او احتمالاً حتی نمی‌توانست حدس بزند این مضمون حدود ‌هزار سال بعد دستمایه تولید مجموعه‌ای تلویزیونی قرار بگیرد.

هرچند تاکنون نیز این تلمیح زیبا بارها از سوی نویسندگان و کارگردانان به عنوان محتوای اصلی آثارشان به کار رفته است، اما این بار در قالب مجموعه‌ای تلویزیونی با عنوان نوشدارو، درباره جهادگران جبهه‌های جنگ، مورد توجه مسوولان شبکه یک سیما قرار گرفته است.

این مجموعه، ماجرای شش نفر است که در سال‌های جنگ در عرصه جهادگری مشغول بودند و بعد از این دوران با حفظ روحیه جهادگری وارد صنعت نفت شده‌اند، اما مشکلات و ماجراهایی برای این گروه پیش می‌آید که داستان نوشدارو را تشکیل می‌دهد.

داستان تولید مجموعه از اینجا آغاز شد که مسوولان شبکه یک، از حدود پنج شش سال قبل به فکر تولید مجموعه‌ای تلویزیونی درباره جهادگران سال‌های جنگ و فرهنگ جهادی افتادند. در همان سال‌ها پیگیری ساخت و تولید چنین طرحی به علی لدنی تهیه‌کننده آشنای سریال‌های تلویزیونی شبکه یک سپرده شد و او نیز مراحل پیش‌تولید و برنامه‌ریزی برای تولید آن را همان موقع با همکاری وزارت نفت کلید زد.

لدنی در این ارتباط می‌گوید: طی این سال‌ها، چند فیلمنامه برای این مجموعه به دستم رسید، اما سرانجام فیلمنامه‌ای از صادق کرمیار مورد توجه قرار گرفت. با انتخاب جواد اردکانی برای کارگردانی مجموعه تلویزیونی نوشدارو و نیز به دلیل گذشت مدت زمان بسیاری از نگارش فیلمنامه کرمیار، متن کلا متناسب با شرایط روز جامعه به قلم اردکانی و بنیامین سربندی بازنویسی شد.

پس از این بود که با انجام مراحل مختلف پیش‌تولید مانند برنامه‌ریزی و انتخاب بازیگران، تصویربرداری پروژه ۲۰ قسمتی نوشدارو از بیستم مهرماه در مشهد آغاز شد. گروه چندروز در صحن حرم امام رضا(ع)، امامزاده یحیی میامی، میدان بار مشهد و فرودگاه شهید هاشمی‌نژاد و پس از آن در خانه‌ای قدیمی در خیابان سناباد مشهد به کار خود ادامه داد.

بازیگران و دیگر عوامل تولید مجموعه تلویزیونی نوشدارو دو هفته در مشهد بوده‌اند و در این مدت برخی بازیگران اصلی و بازیگران محلی جلوی دوربین رفته‌اند. هدایت هاشمی (محمد)، سهند جاهدی (سعید) و محبوبه بیات (بی‌بی‌جان) بازیگران اصلی این سریال هستند و سیدجواد طاهری (احمدی‌/‌ معاون وزیر)، شیوا خسرومهر (زهره)، ساقی عسگری (عطیه)، رز رضوی (سمیه)، مهسا روح‌بخش (حمیده)، امیرعلی نبویان (ابراهیم) و ماشاءالله شاهمرادی (محمود) از دیگر هنرمندانی هستند که در مدت تصویربرداری در مشهد حضور داشته‌اند. حالا گروه در تهران مشغول تصویربرداری از لوکیشن‌های مورد نظر است.

علی لدنی می‌گوید: پس از اتمام تصویربرداری در تهران، گروه به خارج از کشور می‌رود و در پایان به کشور بازمی‌گردد تا در جنوب، فاز پایانی تصویربرداری انجام شود.

او در این رابطه ادامه می‌دهد: پس از اتمام کار در مشهد مدتی است به تهران برگشته‌ایم تا صحنه‌های مربوط به اینجا را هم بگیریم. 30 درصد کار فیلمبرداری شده و پس از تهران، گروه راهی قبرس می‌شود تا آن قسمت از داستان را که در انگلیس و ترکیه می‌گذرد تصویربرداری کنیم و پس از آن نیز اعضای گروه راهی اهواز و عسلویه خواهند شد. در لوکیشن‌های جنوب کشور قرار است قسمت‌های جنگ تحمیلی فیلمبرداری شود.

لدنی با اعلام این‌که نوشدارو همزمان با فیلمبرداری تدوین می‌شود، می‌گوید: کار بسیار سختی است، چون لوکیشن‌های مختلفی را هم در داخل و هم خارج از کشور در نظر گرفته‌ایم. این مساله، کار تدوین و بخصوص تدوین همزمان را بسیار مشکل کرده است.

این تهیه‌کننده سینما و تلویزیون با اشاره به این‌که همکاری وزارت نفت با این گروه بسیار کند است و سرعت کار را کاهش داده، می‌گوید: این مجموعه قرار است به بحث تولید ملی بپردازد. به این‌که متاسفانه کشورها از صنعت نفت ایران بهره‌مند شده‌اند و آن را به بهره‌برداری می‌رسانند، در صورتی که ما خود از آن بدرستی استفاده نمی‌کنیم.

لدنی معتقد است: در این مجموعه تلویریونی از لحظاتی درباره جنگ استفاده شده که تا امروز به آن پرداخته نشده و حتی به تکنولوژی، افکار و اندیشه‌های نویی بها داده شده است.

وی که موضوع این مجموعه تلویزیونی را دفاع مقدس و خودکفایی و تولید ملی می‌داند معتقد است: گام نخست این مجموعه توجه به عزم جوانان در ساختن ایران و توجه به بحث فرار نخبگان است که به وطن بازمی‌گردند تا با وجود همه مشکلات و تنگناها ایران را بسازند.

جواد اردکانی، کارگردان نوشدارو که فعالیت سینمایی خود را با دستیاری کارگردان و سپس فیلمنامه‌نویسی در آغاز دهه 70 شروع کرده و اکنون فیلم‌هایی چون چوری، قناری، سیبیل مردونه، به کبودی یاس و شور شیرین را به عنوان کارگردان در کارنامه دارد، درباره نوشدارو می‌گوید: نوشدارو سریالی درباره صنعت است و آشکارا می‌خواهد پاسخگوی نیاز روحیه جهادی در این محور اقتصادی مهم باشد. بخش چشمگیر داستان این مجموعه در زمان حال رخ می‌دهد و در واقع می‌توان گفت نسخه‌ای پیشنهادی برای برون‌رفت از شرایط فعلی صنعت و در مواجهه با تحریم‌های پیاپی است نسخه‌ای به نام روحیه جهادی با نظر به کسانی که در گذشته از جهادگران عرصه دفاع مقدس بودند و در شرایط دشوار دوران جنگ تحمیلی شرایط را بدرستی مدیریت کردند.

اردکانی که پیش از این مجموعه‌های تلویزیونی‌ای چون «آقای کفایت»، «آینه‌های نشکن» و «غریبه» را نیز کارگردانی کرده است و جزو کارگردانانی محسوب می‌شود که همواره به موضوع دفاع توجه نشان داده‌، استفاده از مضامین دفاع مقدس را دستمایه‌ای برای ارائه راهکار در جامعه امروز و در واقع نوشدارویی برای زخم‌های امروزی می‌داند و در این ارتباط می‌گوید: در کل نوشدارو این پیشنهاد را به جامعه امروزی و مدیران و مردم کشور ارائه می‌کند که راه رسیدن به شرایط مطلوب اقتصادی و عبور از بحران‌ها و بن‌بست‌ها، کاربست همان فرهنگ جهادی و روحیه بسیجی و همچنین کنار گذاشتن اختلاف نظرهاست. نوشدارو نسخه‌ای است که برای بهبود شرایط فعلی ارائه می‌شود و این ما هستیم که باید انتخاب کنیم نوشدارو را قبل از مرگ سهراب استفاده کنیم، یا بعد از او.

کارگردان مجموعه تلویزیونی نوشدارو پیش‌بینی می‌کند فرآیند تولید این مجموعه هفت ماه طول بکشد. او که از تصویربرداری در مشهد راضی به نظر می‌رسد، می‌گوید: نیمی از بخش مورد نظر در تهران نیز فیلمبرداری شده و امیدواریم در دو فاز بعدی کار در خارج از کشور و جنوب نیز به همین منوال پیش برود.

اردکانی که همواره در تولیداتش نظری به زندگی شهدا داشته و در طرح‌‌هایی به شهید برونسی و محمود کاوه نیز پرداخته است، نوشدارو را اثری غیر اقتباسی و در همین راستا معرفی می‌کند.

او درباره شهیدانی که در نوشدارو به زندگی آنها پرداخته شده است، می‌گوید: داستان نوشدارو با الهام از زندگی شهیدان رضوی و آغاسی‌زاده، از جهادگران دوران دفاع مقدس شکل گرفته است. نوشدارو درباره یک سازمان یا نهاد مشخص نیست، بلکه مساله‌اش فرهنگی است. شهیدان رضوی و آغاسی‌زاده چهره‌های شناخته شده جهاد سازندگی هستند که ما با الهام از زندگی این دو شهید به نوعی می‌خواهیم به اسطوره‌های فرهنگ جهادی ادای دین کنیم.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا اثر سفارشی منافاتی با توجه به ملاحظات هنری ندارد، می‌گوید: سفارشی کار کردن هیچ منافاتی با خوب کار کردن ندارد و حتی شما که در «جام‌جم» کار می‌کنید مجبورید چارچوب‌ها، اصول و قواعدی را رعایت کنید. من نیز ملزم به رعایت اصولی هستم، اما باید درباره این موضوع بگویم بحث سفارش نیست، بحث نیاز است. این‌که هیچ کارگردانی به خاطر دلش سراغ مجموعه ساختن نمی‌رود، بلکه اگر کار دلی باشد می‌تواند فیلم بسازد. اما نیاز به آن بحث وی را ملزم به ساخت مجموعه خواهد کرد. اردکانی این کار را صددرصد سفارشی و صددرصد دلی می‌داند و ادامه می‌دهد: تا به موضوعی اعتقاد نداشته باشم آن را نمی‌پذیرم.

نوشدارو برای سال 92 آماده می شود

کارگردان و تهیه‌کننده مجموعه تلویزیونی نوشدارو امیدوارند این مجموعه تلویزیونی برای سال 92 آماده پخش از شبکه یک سیما باشد و اثری خوش‌ساخت از آب دربیاید و علاقه‌مندان بسیاری را به خود جلب کند.

نوشدارو در گروه مجموعه‌های تلویزیونی شبکه یک به تهیه‌کنندگی علی لدنی ساخته می‌شود و از عوامل پشت دوربین این سریال می‌توان به عارف نامور مدیر تصویربرداری، مرتضایی مدیر تولید، علی بکائیان دستیار اول کارگردان و انتخاب‌کننده بازیگر، عباس صالحی طراح گریم و مرتضی اصلان‌زاده صدابردار اشاره کرد. (جام جم - ضمیمه قاب کوچک)