دولت الکترونیک گامی به سوی کاهش هزینه ها و افزایش خدمات

زود است که فکر کنید به همین راحتی ها می توانید از شر ترافیک سنگین و ایستادن در صفهای طولانی و پیمودن هزار توی کاغذبازیهای اداری خلاص شوید.برای پیاده شدن دولت الکترونیکی مقدماتی لازم است.
تصویب قوانین ، تربیت متخصص و رفع مشکلات موجود از پیش زمینه هایی است که در این راستا باید مورد توجه قرار گیرد.
یکی از موارد و بندهای دولت الکترونیکی امضای دیجیتال است که شما به جای این که شخصا به سازمانی مراجعه و برگه های لازم را امضا کنید، با استفاده از امضای دیجیتال مراحل مختلف کار را انجام می دهید. امروزه در دنیا امضای دیجیتال رسمیت دارد و معتبر است و کلیه تبعات امضای معمولی را در پی دارد؛ اما در ایران چون قانون لازم وجود ندارد نمی توان از چنین امضایی استفاده کرد.
در حال حاضر بررسی هایی در حال انجام است و مذاکراتی با سازمان های بین المللی شده است که ساختار ملی را ترسیم کنند که در صورت تصویب قوانین لازم خیلی سریع می توان این امضا را به هر شخصی که لازم باشد، داد.معماری سازمانی یا همان مهندسی مجدد فرآیندها نیز پیش زمینه بسیار مهمی برای دولت الکترونیکی است.
به این معنی که دولت الکترونیکی با روشهای سنتی اداری قابل انطباق نیست و نمی توانید با حفظ روشهای سنتی عملیات را به صورت رایانه ای انجام دهید. بنابراین باید فرآیندهای سنتی سازمان بازنگری و اصلاح شوند و سپس به سمت IT پیش روند.
این یکی از مشکلات اساسی است که در کشور ما وجود دارد. برای مثال ، مشاهده می کنید که گاه با وجود رعایت اتوماسیون در مراحل صدور گواهینامه باز هم باید مدتهای طولانی در صفهای مختلف بایستید. با این شرایط مردم نه تنها راضی نمی شوند، بلکه وضع بدتر می شود. بنابراین تا فرایندها اصلاح نشود و تغییرات لازم صورت نگیرد IT، نه تنها به نفع نیست بلکه ضرر هم دارد.
وجود مشکلاتی از این قبیل باعث می شود طرح ایجاد دولت الکترونیکی با شکست مواجه شود. پیش زمینه دیگر زیر ساخت های امنیتی است ، که به آن زیر ساخت کلید عمومی یا PKI گفته می شود و چون هنوز در ایران راه اندازی نشده است ، نمی توان از خدمات دسته دوم استفاده کرد.
سرویس پرداخت الکترونیکی و کارت های هوشمند نیز از تمهیداتی است که در این راستا باید مورد توجه قرار گیرد و گسترش یابد.در کشور ما این خدمات از سوی برخی بانک های خصوصی مثل بانک سامان ارائه می شود، ولی چون اغلب دستگاه های دولتی با بانکهای دولتی کار می کنند و این بانک ها هم به سیستم پرداخت الکترونیکی مجهز نیستند، نمی توان در سطح گسترده از آن استفاده کرد.
برای مثال ، معمولا هر فرمی که پر می کنید، در کنار آن باید یک فیش پرداخت نیز ارائه دهید و به دلیل امکانپذیر نبودن پرداخت الکترونیکی مجبور به مراجعه حضوری هستید. این نوع خدمت رسانی به صورت بسیار محدود از سوی برخی نهادهایی که با بانک سامان طرف قرارداد هستند صورت می گیرد.
شرکت آسمان امکان رزرو بلیت از راه دور را برای مسافرانی که با بانک سامان طرف قرار داد هستند، فراهم کرده است ، یا شرکت قطارهای مسافربری رجا از طریق سایت خود امکان خرید بلیت را از طریق وب سایت به مسافران می دهد.
یک مشکل اساسی دیگر بر سر راه دولت الکترونیک همکاری نکردن برخی مسوولان در این زمینه است. برخی از این مسوولین به سیستم سنتی عادت کرده اند و برخی دیگر نیز هراس دارند که با مکانیزه شدن عملیات اداری به دلیل ناآشنایی با مهارت های لازم و جدید در سیستم پس زده شوند.
بنابراین لازم است در این مسیر خیلی آرام پیش رفته و مسوولان را متقاعد کرد. در بسیاری از ادارات ، آموزش کارمندان اجباری اعلام شده تا مهارت های لازم در حد یک اپراتوری ساده و کار با رایانه و اینترنت را بیاموزند. از نظر فرهنگی نیز موانعی بر سر راه دولت الکترونیکی وجود دارد.
برای مثال ، بسیاری از افراد مسن جامعه به دلیل نا آشنایی با دستگاه ها و رایانه ها دچار مشکل می شوند. در زمان آنها همه کارها با رد و بدل کردن امضا و پشت باجه ها انجام می شده است.
بنابراین نمی توانند به این زودی ها خود را با شرایط جدید وفق دهند و مثلا با فشار دادن چند دکمه و از طریق عابر بانک حقوق بازنشستگی خود را دریافت دارند. همین طور، فرض کنید مثل برخی کشورها بخواهید همه کارها را با استفاده از کارت اعتباری انجام دهید.
اگر پیش زمینه های لازم آماده نشود، طرح با شکست مواجه خواهد شد. به این دلیل که مردم با آن راحت نیستند و مدتی طول می کشد تا خود را با شرایط جدید وفق دهند.


تلاش برای رفع مشکلات

به گفته کاظمی مقدم ، در دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی، بحث زیرساخت امنیت کلید عمومی و بحث بانکداری الکترونیکی بشدت مطرح است.
در سال جاری 3 همایش باعنوان های پول الکترونیکی ، تجارت الکترونیکی و گمرک الکترونیکی برگزار شده است برگزاری این سه همایش در فاصله های زمانی کوتاه حاکی از اهمیتی است که به این قضیه داده می شود.
در زمینه زیرساخت امنیتی کلید عمومی ، چون یک فناوری است که برای کارآمد بودن باید مورد تایید سیستم عاملهای رایانه باشد، با کشورهایی مثل بلژیک ، سوئیس و آلمان مذاکرات و تفاهمنامه هایی انجام شده و از دولتهای متبوع آنها اجازه وارد کردن فناوری گرفته شده است.


ناامیدی گناه است

در زمینه پیشبرد دولت الکترونیکی ، تکفا (توسعه و کاربری فناوری ارتباطات و اطلاعات) کارهای بسیار خوبی انجام داده است.
تشکیل پلیس + 10 در نیروی انتظامی در همین راستاست.برای این منظور، نیروی انتظامی در 36 نقطه شهر، مراکزی ایجاد کرده است که شهروندان می توانند با مراجعه به آنها امور مربوط به اخذ پاسپورت ؛ گواهینامه ، کارت پایان خدمت و سایر کارهای مربوط را در کوتاه ترین زمان انجام دهند.
یکی دیگر از اقدامات تکفا قراردادن بودجه لازم در اختیار شرکتها و سازمان های مختلف برای ایجاد سایت خصوصی است تا به این طریق اطلاعات لازم را در اختیار مردم قرار دهند.


راه های سوء استفاده بسته خواهد شد

در هر سیستم جدیدی احتمال سوئ استفاده وجود دارد. اگر دولت الکترونیکی به معنای واقعی ایجاد شود به نفع مردم است.
هر کشوری که به سمت مکانیزه شدن پیش رود و دولت الکترونیکی به طور کامل در آن اجرا شود یک کشور ایده آل خواهد بود که در آن مردم احساس راحتی خواهند کرد. با وجود این ، لازم است پیش زمینه های ضروری ایجاد شود. دولت الکترونیکی یک مقوله جدید است و یک سری قوانین و مقررات خاص خود را دارد که باید این قوانین تصویب شود، تا بتوان راه های سوئاستفاده را بست.
آنچه اهمیت دارد این است که دولت الکترونیکی بسیار بیش از روشهای سنتی راه های سوءاستفاده را می بندد. مثلا در سیستم سنتی ، یک نامه ابتدا به دبیرخانه می رود، مهر می خورد و سپس سایر مراحل اداری درباره آن اجرا می شود.
چه بسا در مراجعات بعدی نامه شما گم شود و نتوانید ثابت کنید نامه خود را تحویل داده اید، در حالی در روش اتوماسیون اداری نامه را از طریق رایانه به مسوول ارسال می کنید و چون این نامه در رایانه او باز می شود، نمی تواند ادعا کند چنین نامه ای را دریافت نکرده است.
در دولت الکترونیک از آنجا که اصولا نامه ای رد و بدل نمی شود، از کاغذ بازی های اداری نیز تا حد زیادی کاسته خواهد شد.

سعیده کافی