بی‌تجربگی، ‌راز ‌شکست‌ آنها بود

ماموریت سایوزـ25 انجام اتصال به سالیوت‌ـ6 و انجام برخی آزمایش‌های مشترک با گروه‌های بعدی فضانوردان اعلام شده بود. عده‌ای از کارشناسان غربی معتقد بودند یک برنامه هیجان‌انگیز در حال نمایش است و احتمالا آنها رکورد سایوزـ 18 را که حدود 63 روز اقامت در فضا بود خواهند شکست.

ریومین درباره احساسش در نخستین پرواز مداری می‌گوید: موشک از زمین کنده شد. فشار جاذبه افزایش یافت و من احساس می‌کردم کس دیگری هستم. گویی زمین را برای همیشه ترک می‌کردم. هیچ نیروی وجود نداشت مرا برگرداند. برنامه پرواز اتصال به سالیوت-6 در روز بعد بود که باید از سکوی اتصال اول انجام می‌شد. مدت اقامت ما هم یکصد شبانه روز پیش‌بینی شده بود.

قرار بود یک ماه بعد، کوالنک و ریومین برای نخستین بار در جهان طی اقامت در یک ایستگاه مداری، از دو مهمان پذیرایی کنند. گروه، مهمان ولادیمیر ژانیبکف و پیوتر کلودین بودند. آنها پس از رسیدن مهمانان و حدود دی ماه باید اولین ماموریت بین‌المللی شوروی ـ چکسلواکی را انجام می‌دادند؛ اما همه چیز طبق برنامه پیش نرفت. ماجرا از این قرار بود که تقریبا یک شبانه روز بعد از پرتاب، فضانوردان ایستگاه مداری سالیوت‌ـ6 را دیدند.

در فاصله صد متری از ایستگاه مداری، کوالنک هدایت دستی سفینه را به عهده گرفت و آن را به سالیوت نزدیک کرد. در فاصله 50 متری ایستگاه، فضانوردان متوجه شدند دارند به پهلوی سفینه نزدیک می‌شوند و سفینه در زاویه درستی به ایستگاه نزدیک نمی‌شود و مجبور شدند ترمز کنند. بعدا مشخص شد ‌در آن لحظه آنها فقط 5/1 متر تا برخورد با ایستگاه مداری سالیوت‌ـ6 فاصله داشتند. سپس فضانوردان تصمیم گرفتند ایستگاه فضایی را دور بزنند و مجددا عمل اتصال را با استفاده از دستگاه خودکار ایگلا انجام دهند.

این دستگاه سوخت زیادی مصرف می‌کرد و مرکز هدایت پرواز از کیهان‌نوردان خواست ‌شخصا، هدایت ناو را به‌عهده گیرند. این‌بار آنها توانستند بدرستی به سالیوت‌ـ6 نزدیک شوند و حتی ضربه کوچکی هم وارد کنند که نشان می‌داد دو سفینه فضایی در مرحله قفل قرار گرفته‌اند؛ اما چراغ اتصال روشن نشد بلکه مشخص گردید که ناو کیهانی در اثر ضربه خیلی آهسته از ایستگاه فضایی دور می‌شود. کیهان‌نوردان از 30 متر دورتر از ایستگاه و به منظور بار سوم برای اتصال به سالیوت‌ـ6 به آن نزدیک شدند، چون ارتباط با زمین در آن لحظه قطع بود کیهان‌نوردان خود ابتکار عمل را به دست گرفتند.

این بار نیز اتصال انجام نشد. یک‌بار دیگر آنها به فاصله 20 متری ایستگاه بازگشتند. 15ـ10 کیلوگرم سوخت بیشتر باقی نمانده بود. کوالنک می‌گوید: «طبق قوانین باید کار را متوقف می‌کردیم و برای بازگشت به زمین آماده می‌شدیم.

به والری نگاه کردم . می‌خواستم به او بگویم بیاییم خطر کنیم و چهارمین عملیات را هم انجام دهیم، چون هنوز بخش ذخیره وجود داشت. می‌شد برای فرود از امکانات اضطراری استفاده کرد. او هم تصمیم مرا قبول داشت. چشمانش چنین می‌گفت. فرمان هدایت را بار دیگر به دست گرفتم.» نزدیک شدن خیلی خوب صورت گرفت؛ اما چهارمین کوشش نیز بی‌فایده بود. ضربه اتصال به ایستگاه، سفینه را 6 تا 8 متر عقب راند. سوخت سیستم اصلی کاملا تمام شده بود و حالا آنها چاره‌ای جز بازگشت نداشتند.

یک روز پس از پرتاب و در نوزدهم آبان رادیو مسکو از قول تاس اعلام کرد ‌: «الحاق خودکار ناو سایوزـ25 و ایستگاه مداری سالیوت‌ـ6 از فاصله 120 متری شروع شد؛ اما به علت انحرافاتی که در برنامه رخ داد، از الحاق با سالیوت‌ـ6 انصراف حاصل شد و کیهان‌نوردان به انجام عملیات فرود اقدام کردند.»

کمیسیون دولتی نتوانست دلیل اتصال نیافتن را روشن کند، چون بخش اتصالی در قسمت مداری ناو قرار داشت که به زمین باز نمی‌گردد؛ اما به طور کلی عدم موفقیت را به دلیل بی‌تجربگی در سفر به فضا دانستند و تصمیم گرفتند در هر گروه فضانوردان اعزامی یک نفر حتما تجربه پرواز فضایی داشته باشد و این تصمیم که سرنوشت خیلی از فضانوردان بعدی را تغییر داد، هنوز به عنوان یک قانون رعایت می‌شود.