دلال‌ها گندم کشاورزان را بهتر می‌خرند

این وضع تقریبا در تمام استان‌های گندم‌خیز کشور مانند فارس، خوزستان، خراسان، گلستان، یزد و آذربایجان غربی و شرقی به چشم می‌خورد و باعث نگرانی کارشناسان کشاورزی،‌ مسوولان دولتی و حتی نمایندگان مجلس شده است.

به طور مثال کاهش خرید دولتی گندم در استان آذربایجان شرقی، معاون جهادکشاورزی این استان را به‌واکنش واداشته تا دراین‌باره بگوید: گندم‌کاران برخی از شهرستان‌ها همچون مراغه، به دلیل بالا بودن قیمت در بازار آزاد، گندم مازاد خود را به صورت نقدی به آردسازی‌ها و مراکز خرید بخش خصوص می‌فروشند.

ایوب ایرانی‌فام در گفت‌وگو با فارس می‌افزاید: هر کیلو گندم مازاد کشاورزان به نرخ دولتی 420 تا 460 تومان خریداری می‌شود، این درحالی است که قیمت هر کیلو گندم مازاد در بازار آزاد برخی از شهرستان‌ها به بیشتر از 470 تومان نیز خرید و فروش شده و در این خصوص کشاورزان برای فروش مستقیم گندم خود آزادی عمل دارند.

خرید تضمینی محصولات کشاورزی از 30 سال پیش با خرید گندم آغاز شد و پس از آن با هدف خودکفایی کشور، محصولات دیگری مانند برنج، چای، جو و پنبه نیز در طرح خرید تضمینی قرار گرفت، اما این خریدهای تضمینی گاهی با قیمت‌هایی پایین انجام و باعث ایجاد مشکلاتی می‌شود.

امسال نیز اگرچه نرخ خرید تضمینی گندم از 395 تومان به 420 تومان افزایش یافت، اما این افزایش ناچیز نرخ خرید، نه تنها تاثیر مثبتی نداشته، بلکه حتی موجب شده است کشاورزان گندم تولیدی خود را با نرخ بالاتر به دلال‌ها بفروشند تا آنها هم گندمی را که قوت لایموت مردم از آن تهیه می‌شود یا مستقیما به دامداران و مرغداران یا به‌صورت غیرمستقیم به کارخانجات تولید خوراک دام عرضه کنند.

بر اساس آمار، طی چهار ماه نخست سال گذشته، بیش از 10 میلیون تن گندم توسط دولت خریداری شد، در حالی که امسال در همین مدت و با وجود تولید 10 میلیون تن گندم،‌ فقط یک میلیون تن گندم خریداری شده است که به گفته برخی مسوولان و کارشناسان در صورت ادامه وضع موجود، دیگر نانوایی‌ها گندمی برای پخت نان نخواهند داشت، مگر این که دولت گندم مورد نیاز داخلی را از خارج و البته با هزینه هنگفتی وارد کند.

هوشمند جوادی، مدیر شرکت غله و خدمات بازرگانی آذربایجان‌غربی نیز با بیان این‌که تاکنون گندمی توسط بخش دولتی خریداری نشده است، می‌گوید: اکنون گندم تولیدی استان علاوه بر کارخانجات تولید آرد، توسط دلالان نیز خریداری می‌شود و حتی در بعضی موارد مرغداران با حضور در سر مزارع، گندم کشاورزان را بالاتر از قیمت دولتی برای مصرف در مرغداری به جای سویا خریداری می‌کنند.

در همین حال، نماینده کشاورزان استان کردستان در خانه کشاورز ایران در گفت‌وگو با مهر درخصوص وضع تولید گندم در منطقه غرب کشور می‌گوید: کشاورزان به دلیل این‌که واسطه‌ها و دلال‌ها به ازای تحویل هر کیلوگرم گندم در حدود 470 تومان می‌پردازند، گندم تولیدی خود را به آنها تحویل می‌دهند.

حسن محمدی می‌افزاید: بر اساس اطلاعاتی که اخیرا به دست ما رسیده است، بخش اعظم گندم تولیدی از طریق نوار مرزی باشماق و خسروی، به کشور عراق قاچاق می‌شود.

به گفته محمدی، اگر دولت با اقدامات کارشناسانه و بهنگام خود به این مساله رسیدگی نکند، بیش از یک میلیون تن گندم تولیدی استان‌های کردستان، همدان، زنجان و آذربایجان غربی به خوراک دام و طیور تبدیل و دولت مجبور خواهد شد گندم سیاهک‌دار را از کشورهای هند و پاکستان و حتی آمریکا با پرداخت مبالغ هنگفت وارد کشور کند.

شرایط به‌وجود آمده در بحث خرید و فروش گندم آنچنان حاد و نگران کننده است که مجلسیان را نیز به تکاپو انداخته تا با برگزاری جلسات متعدد با دولت به تبیین راهکاری برای برون‌رفت از این مشکل در شرایط خاص اقتصادی کشور بپردازند.

بر این اساس عضو کمیسیون کشاورزی مجلس در گفت‌وگو با جام‌جم درخصوص اقدامات این کمیسیون در ساماندهی وضع گندم در کشور می‌گوید: در جلسات مشترک مجلس با وزرای جهادکشاورزی و صنعت، معدن و تجارت پیشنهاد شد که دولت تجدید نظری در ارتباط با نرخ خرید تضمینی گندم انجام دهد تا کشاورزان بیش از این متضرر نشوند و از طرفی هم مجبور نباشیم گندم را از کشورهای دیگر وارد کشور کنیم.

محمدتقی توکلی با بیان این‌که قیمت گندم وارداتی به مراتب بیشتر از قیمت گندم خریداری شده در داخل کشور است، می‌افزاید: در این جلسات از دولت خواسته شد به جای این‌که برای واردات گندم هزینه کنند، آن هزینه‌ها را به نرخ خرید تضمینی گندم اضافه کنند تا کشاورزان مجبور نشوند برای گرفتن مبلغ بیشتر، گندم تولیدیشان را برای استفاده در خوراک دام و طیور به دلال‌ها بفروشند.

به گفته وی، قیمت فعلی خرید تضمینی گندم کفاف هزینه‌های بالای کشاورزان را نمی‌دهد و به همین دلیل کشاورزان از آن استقبال نمی‌کنند،‌ اما برای تامین گندم مصرفی مورد نیاز کشور و همچنین جلوگیری از واردات این محصول، چاره‌ای جز افزایش قیمت خرید تضمینی نیست.

نماینده مردم استان لرستان در مجلس در عین حال به مشکلات دولت در بحث افزایش قیمت خرید تضمینی گندم اشاره می‌کند و می‌گوید: برای خرید گندم در بودجه امسال میزان معینی در نظر گرفته شده که این بودجه براساس همان نرخ کیلویی 420 تومان است، بنابراین برای افزایش این مقدار باید این بودجه نیز در مجلس اصلاح شود و دیگر این‌که این افزایش قیمت باید به نوعی باشد که باعث ایجاد تورم در جامعه نشود.

توکلی با بیان این‌که مجلس برای اصلاح قانون بودجه خرید گندم، آمادگی خود را به دولت اعلام کرده است، خاطرنشان می‌کند: اما در مورد مشکل دوم، کار کارشناسی ظریفی لازم است، زیرا به محض افزایش قیمت خرید گندم،‌ احتمال افزایش قیمت بقیه اقلام و ایجاد تورم در جامعه وجود دارد؛چنانچه این اتفاق چند ماه پیش و با افزایش قیمت گندم از 390 تومان به 420 تومان رخ داد و باعث افزایش قیمت نان شد.

فاطمه مرادزاده -گروه ایران