مزیت اقتصادی ایران ‌مانع بزرگ تحریم‌ها

آخرین نمونه این موضوع، همکاری بانک HSBC انگلیس است که دیروز اعلام شد به دلیل همکاری با ایران تحت فشارهای آمریکا قرار گرفته است.

حال پرسش این است چه عاملی باعث شده با وجود مخاطرات و تهدیدهای زیادی که شرکت‌های غربی از سوی آمریکا برای انجام معاملات با ایران با آن مواجهند، همچنان خواهان این داد و ستد با کشورمان باشند؟اگر برای تحلیل این سوال به ماهیت تحریم‌ها توجه کنیم، خواهیم دید تحریم‌ها با ماهیتی سیاسی در مقابل منطق اقتصادی اعمال می‌شود.

براساس منطق اقتصادی، بسیاری از شرکت‌های بزرگ تجاری، صنعتی و تولیدی جهان برای کسب سود بیشتر و زنده نگه داشتن خود حاضرند بسیاری از مخاطرات را به جان بخرند تا حتی به طور مخفیانه یا نیمه مخفیانه به تجارت با ایران مشغول باشند.

به عبارت بهتر، منطق قوی‌ اقتصاد آنها را وادار می‌کند فعالیت اقتصادی‌شان را جدا از منطق سیاسی تحریم‌ها با ایران ادامه دهند.

درواقع شرکت‌های مختلف تجاری، صنعتی و اقتصادی غربی به عنوان تاجران بزرگ، روابط و حضور خود در کشورها را براساس منطق اقتصادی تنظیم و در چارچوب این منطق فعالیت می‌کنند.

با وجود این منطق، تمایل آنها به ادامه فعالیت در کشوری مانند ایران به علت مزیت و اهمیت اقتصادی کاملا طبیعی است زیرا ایران از ویژگی‌هایی چون دارا بودن بازاری پرسود، پرکشش و بکر و زیر ساخت‌هایی چون امنیت بالا و قدرت پرداخت پولی برخوردار است و به همین دلیل شرکت‌های غربی نمی‌خواهند به دلیل منافع سیاسی یک یا چند کشور بازار مهم ایران را از دست بدهند.

چنین است که شرکت‌های بزرگ غربی فعال در صنایع خودروسازی، نفت، نیرو، راه و عمران و حتی بانک‌ها همچنان به همکاری‌های تجاری خود با ایران ادامه می‌دهند و حتی بعضی از این شرکت‌ها هم‌اکنون سرگرم فعالیت یا مذاکره برای اجرای برخی طرح‌ها در ایران هستند.

این نمونه‌ها نشان می‌دهد هر قدر تحریم‌کنندگان بر منطق سیاسی تحریم‌ها پافشاری کنند، منطق اقتصاد مانند آبی خواهد بود که از لابه‌لای تخته‌سنگ‌ها به هر حال راه عبور خود را پیدا می‌کند.

با این استدلال باید تاکید کرد توقف همکاری‌های اقتصادی تحریم کنندگان با کشورمان به دلیل منافع سیاسی سرانجام بی‌فایده خواهد بود، چرا که ماهیت و کارکرد اصول اقتصادی و تکیه آن بر کسب سود طوری است که نمی‌توان از آن به عنوان ابزاری برای فشار سیاسی استفاده کرد.

زیبا اسماعیلی - گروه اقتصاد