واگذاری 270 بنای تاریخی به مردم

به گزارش جام‌جم، این واگذاری در حالی صورت می‌گیرد که تا قبل از سال 90 تنها 15 بنای تاریخی از سوی صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی کشور واگذار شده است که می‌توان به عمارت مسعودیه در تهران، عمارت کاروانسرای شاه عباسی در کرج و عمارت سعدالسلطنه در قزوین به عنوان مهم‌ترین بناهای واگذار شده اشاره کرد.

معاون رییس‌جمهور و رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور در خصوص تعیین تکلیف واگذاری بناهای تاریخی مهلت سه ماهه‌ای را برای صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی کشور تعیین کرده بود و به نظر می‌رسد این تعیین مهلت باعث شده است تا آغاز روند واگذاری از ماه آینده کلید بخورد.

احمد میرزا کوچک خوشنویس، رئیس هیات مدیره و مدیرعامل صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی کشور در گفت‌وگو با جام‌جم اظهار کرد: 270 بنای تاریخی کشور پس از فراخوان تدریجی که از ماه آینده آغاز خواهد شد، واگذار می‌شود که در قالب این ابنیه‌ها 17 بنا به صورت خاص که کاروانسرهای واقع شده در جاده ابریشم از محور مشهد تا ماکو را شامل می‌شود، در اولویت واگذاری قرار دارند. کاروانسرای ظفرانیه، آهوان، ده نمک، ‌ایوانکی، چلبی اوغلو از جمله این بناها هستند.

وی در مورد دلیل وقفه بیش از یکساله واگذاری بناهای تاریخی گفت: صندوق احیا در طول سال 90 درگیر مسائلی از جمله قوانین و مقررات شرایط واگذاری بود که نیاز به شفاف‌سازی داشت. در واقع چون در اساسنامه صندوق قید شده بود که بناهای تاریخی باید از طریق مزایده به بخش خصوصی منتقل شود، لذا تصور نمی‌شد که بتوان آن را به نهاد‌های دولتی هم واگذار کرد، اما در حال حاضر این قوانین و مقررات زیرنظر نهادهای نظارتی شفاف شده و بر اساس یک ماده قانونی که مورد بررسی قرار گرفت نهادهای دولتی از جمله دانشگاه، مدرسه و... نیز می‌توانند درخواست خود را برای در اختیار قرار گرفتن این ابنیه به صندوق احیا ارائه بدهند.

وی در پاسخ به این سوال که آیا نهادهای دولتی نیز ابنیه تاریخی را با کاربری اقامتی و پذیرایی در اختیار می‌گیرند، گفت: نهاد‌های دولتی تنها می‌توانند ابنیه تاریخی را برای کارهای عام‌المنفعه مثل دانشگاه، آموزش و فضاهای فرهنگی در اختیار بگیرند؛ اما بخش خصوصی ابنیه تاریخی را با کاربری اقامتی و پذیرایی در اختیار می‌گیرد.

به گفته وی، در این واگذاری‌ها مالکیت ابنیه به هیچ عنوان واگذار نمی‌شود بلکه ابنیه پس از واگذاری زیرنظر کارشناسان صندوق، مرمت و احیا شده و به صورت اجاره 15تا 20 ساله در اختیار بهره‌بردار قرار می‌گیرد.

خوشنویس، هدف از واگذاری این بنا‌ها به نهاد‌های دولتی و خصوصی را برداشتن هزینه‌های مرمت و نگهداری بناهای تاریخی از دوش دولت ذکر کرد و گفت: با واگذاری این بناها به نهادهای دولتی و خصوصی، صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی به عنوان ناظر بر این بناها نظارت خواهد کرد.

رییس هیات مدیره و مدیرعامل صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی کشور درباره شرایط انتخاب این ابنیه برای واگذاری گفت: این بناها باید کاملا دولتی بوده و به ثبت میراث فرهنگی هم رسیده باشند و از طرف دیگر برای ایجاد انگیزه در سرمایه‌گذاران بخش خصوصی توجیه اقتصادی داشته باشند. در نتیجه ابنیه‌ای برای واگذاری انتخاب می‌شود که قابلیت گردشگری در زمینه‌های اقامتی و پذیرایی را دارا باشد.

وی در مورد نحوه واگذاری این بناهای تاریخی نیز خاطرنشان کرد: این بناها طی فراخوانی عمومی و از طریق مزایده واگذار می‌شود و در حال حاضر 270 عنوان انتخاب شده که بتدریج واگذار خواهد شد.

به گفته برخی از کارشناسان میراث فرهنگی و فعالان بخش خصوصی که این ابنیه تاریخی را برای کاربری‌های اقامتی و پذیرایی در اختیار گرفته‌اند، بهره‌برداری از این ابنیه‌ها می‌تواند باعث حفظ بنا شده و منافع اقتصادی نیز در پی داشته باشد، اما این امر مستلزم مشارکت دولت در احیا و مرمت این نوع ابنیه‌هاست.

علیرضا شاه‌محمدپور، مدیر گروه بافت بناهای تاریخی پژوهشگاه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری درباره این‌که آیا واگذاری ابنیه می‌تواند اقدامی مفید در جهت حفظ بنا باشد به جام‌جم گفت: اگر تمام ضوابط و احتیاط‌های جانبی رعایت شود و حفظ شأن اثر و ارزش تاریخی و فرهنگی آن در نوع کاربری دیده شود می‌توان گفت احیا و مرمت آن با واگذاری‌هایی که صورت می‌گیرد می‌تواند از متروکه شدن و تخریب بنا جلوگیری کند.

وی افزود: برخی از سازه‌ها تحمل کاربری‌های جدید را ندارد؛ بنابراین انتخاب این ابنیه‌ و توجه به مرمت و حفظ آن اهمیت می‌یابد.

شاه‌محمدپور در پاسخ به این سوال که در انتخاب این ابنیه آیا نظرات کارشناسی پژوهشگاه پرسیده می‌شود، گفت: با ما مشورتی صورت نمی‌گیرد؛ اما اگر مشورت صورت گیرد بسیاری از زوایا مورد موشکافی قرار می‌گیرد.

وی در عین حال گفت: ضوابط کلی توسط پژوهشگاه به صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی کشور اعلام و محدودیت‌ها نیز مشخص شده و این‌گونه نیست که مورد به مورد با پژوهشگاه برای هر ابنیه مشورت شود.

در حال حاضر از بین هزاران بنای تاریخی که در کشور وجود دارد، 270 بنا توسط صندوق احیا و بهره‌برداری برای واگذاری انتخاب شده و امید می‌رود با تسریع در واگذاری و مشارکت جدی دولت در مرمت و احیای این ابنیه از تخریب آنها جلوگیری شود.

سیما رادمنش - گروه فرهنگ و هنر