خاطرات شرقی‌ها در‌موزه ملی‌کامبوج

موزه ملی کامبوج شامل بیش از 14 هزار اشیای پیش از تاریخ تا دوره تاریخی بویژه دوره تاریخ امپراتوری خمر که بخشی از تایلند، سراسر کامبوج امروزی و جنوب ویتنام را دربر داشته است، می‌شود. در این موزه یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های جهان از هنر خمر، ازجمله مجسمه و اشیای سرامیکی، برنزی و نیز اشیایی که نمایانگر فرهنگ بومی مردم منطقه است ، به نمایش گذاشته شده است. مجموعه‌های برنزی، سرامیکی، سنگی و چوبی این موزه به طور جداگانه نمایش داده می‌شود و هر‌کدام دارای زیر شاخه‌هایی است .

ساختمان موزه ملی از معماری معبد خمر الهام گرفته و بین سال‌های 1917 تا 1920 ساخته شده و به طور رسمی سال 1920 افتتاح شد و البته پس از 48 سال، در سال 1968 بازسازی شد.

جورج گروسلیر تاریخدان، موزه‌دار و نویسنده اواخر سده نوزدهم و اوایل سده بیستم علاقه‌مند به بازسازی و احیای هنر و تاریخ کامبوج بوده است. گروسلیر طراحی بنای موزه را با الهام گرفتن از هنر دوره خمر انجام داده بود. با ساخت این بنا، یکی از بهترین نمونه معابد باستانی کامبوج را می‌توان به تماشا نشست.

نظارت بر موزه ملی و بخش‌های هنری آن پیش از استقلال کامبوج سال 1935 به متخصصان این کشور واگذار شد. اولین مدیر موزه کامبوج چی دای سینگ نام داشت که رئیس گروه باستان‌شناسی در دانشگاه سلطنتی هنرهای زیبا نیز بود.

این مجموعه دارای گالری‌های نمایش، کارگاه‌های هنری، انبارهای اشیا، دفتر اداری، دفتر بایگانی و فروشگاه است و در مجموع 5190 مترمکعب زیربنا دارد. از مهم‌ترین اشیای این موزه، اشیای کشف شده از حفاری‌های شهر تاریخی آنکور، پایتخت امپراتوری خمر است. بیش از هزار معبد همچون «معبد آنکوروات» در این کشور وجود دارد که با نمایش اشیای آن می‌توان فرهنگ و هنر آن را شناخت و از زیبایی‌های آن لذت برد.

برای دومین بار در این موزه از 13 آوریل 1979 به روی عموم گشوده شد و کار خود را دوباره به طور منظم و پیوسته شروع کرد.

موزه ملی کامبوج با دانشگاه سلطنتی هنرهای زیبا و گروه باستان‌شناسی همکاری دارد تا به پیشرفت و بالا بردن دانش و حفظ سنت‌های فرهنگی کشور کمک کند و غرور و سربلندی هویت مردم کامبوج را به نمایش بگذارد.

این موزه به جهت داشتن مجسمه‌های مهم و ارزشمند آیین‌های بودایی و هندویی، از نظر مذهبی نیز دارای اهمیت بسیاری است. یکی از عملکردهای مذهبی موزه برگزاری نمایشگاه‌های دائمی (Post-Angkorian Buddha) بودا در آنکوروات با پشتیبانی یونسکو و افراد برجسته در این رشته است که از سال 2000 آغاز شده و به گسترش این عملکرد کمک می‌کند.

موزه کامبوج نه‌تنها به نظارت و اداره‌‌ مجموعه، کارکنان و گروه خود می‌پردازد بلکه بر دیگر موزه‌های دولتی کامبوج ‌نیز‌ نظارت ‌می‌کند. این موزه فعالیت‌های خود را بیشتر با حمایت افراد ویژه، دولت‌های خارجی و بسیاری از سازمان‌های بشردوستانه به انجام می‌رساند. از نمونه فعالیت‌های این موزه می‌توان به ارائه، به نمایش گذاشتن، نگهداری و حفاظت اموال فرهنگی، هنری و تاریخی کامبوج و نیز بازگرداندن این گونه اموال به این کشور اشاره کرد. چپاول و صادرات غیرقانونی اشیای تاریخی ـ فرهنگی این کشور از مهم‌ترین نگرانی‌های این مجموعه است.

تا به امروز آثار بسیاری که مربوط به کامبوج و فرهنگ و هنر این کشور بوده، از کشورهای خارجی بویژه آمریکا، بریتانیا و فرانسه به کامبوج بازگردانده شده‌اند. یکی از این اشیای باارزش، بشقابی نقره‌ای و باستانی متعلق به منطقه آنکور است که به وسیله یک مجموعه‌دار و تاجر مجارستانی به این موزه ملی بازگردانده شد. این بشقاب که
7 سانتی‌متر قطر دارد و روی آن را ورقه‌ای طلایی پوشانده و با گل‌های درخت سدر تزئین شده است ، کمی آسیب‌دیده که پس از چند ماه که به نمایش گذاشته شد، به مرمت آن پرداختند. قابل توجه است تسمه‌ای آهنی و رشته‌مانند به بشقاب متصل‌شده که هنوز کاربری آن برای کارشناسان مشخص نشده است.

یکی دیگر از فعالیت‌های این موزه، امانت‌دادن اشیای موزه به نمایشگاه‌های بین‌المللی است تا هنر و فرهنگ کامبوج را برای همگان به نمایش بگذارند. نخستین نمایشگاه در گالری ملی استرالیا در سال 1992، و پس از آن این‌گونه نمایشگاه‌ها در فرانسه، ایالات متحده آمریکا، ژاپن، کره جنوبی و آلمان برگزار شده است.

فاطمه کردی