پنجه‌شاه ‌را در‌کاشان‌‌ ببینید

مرکز محله پنجه‌شاه شامل بقعه امامزاده هارون بن موسی بن جعفر معروف به پنجه‌شاه دارای مناره، آب انبار، گذر، حمام، عصار خانه و کاروانسراست. هرچند بناهای حمام، عصار خانه و کاروانسرا در سال‌های پیش از انقلاب به بهانه گسترش شهر و خیابان‌کشی تخریب شده است. مهم‌ترین بنای دیدنی باقی مانده در محله پنجه‌شاه، مناره پنجه‌شاه و آرامگاه هارون بن موسی(ع) است. برای دیدن این بنا باید به محدوده مرکزی بافت تاریخی کاشان در مجاورت خیابان باباافضل بروید.

شاید نام عجیب پنجه‌شاه برای یک بنا و مناره کمی غیرمتعارف و عجیب باشد. براساس نوشته کتاب آثار تاریخی کاشان، در روزگار گذشته داخل حرم و در زاویه شمال غربی و مجاور ضریح یک دست بریده به طول تقریبی یک متر پشت شیشه نصب‌شده که مورد احترام و نذر و نیاز مردم است که نمادی از دست بریده عباس‌بن‌علی بن ابی‌طالب(ع) است. بر اساس روایات غیر مستند و باور های اهالی منطقه، پس از واقعه کربلا، قاصدی یکی از دستان بریده حضرت عباس(ع) را برای یکی از حاکمان عراق عجم می برد و همین که مردم کاشان متوجه می شوند، به جهاد برخاسته و آن دست را گرفته و در اینجا به خاک می‌سپارند. از این زمان نام این محل به پنجه شاه تغییر می کند.

بر اساس گفته اهالی محل مناره در حدود 42 سال پیش به طور کامل مرمت شد زیرا بخش‌های بالای مناره کاملا تخریب شده بود. در کنار بقعه و مناره قبرستانی وجود دارد که در گذشته مردگان بسیاری دفن می‌شدند، اما از دوره پهلوی به بعد دیگر از آن استفاده‌ای نمی‌شود.

در قسمت بالای ساقه منار یک ردیف کاشی سیاه و سفید با نقش حصیری وجود دارد که بالای آن یک ردیف تزئینات ترنجی شکل با کاشی سیاه و فیروزه‌ای بر زمینه آجر اجرا شده است.

بالای مناره 10 پنجره وجود دارد که احتمالا در گذشته دارای کاربرد دیده‌بانی، جارزنی و اذان‌گویی بوده است. در بالای این بخش یک گنبد کوچک کار شده است و ‌ داخل آن راه پله مارپیچی به بالا می رود که راه ورودی آن از پشت‌بام بناست. داخل آرامگاه دارای گنبد مخروطی شکل 12 ترک آجر کاری شده به رنگ فیروزه‌ای با صحن وسیع و بارگاه و ایوان و رواق‌های متعدد و ضریح بزرگی است. قدمت این دو بنا (مناره و آرامگاه) با هم متفاوت است؛ به این معنی که قدمت مناره به قرون 7 و 8 هجری و بقعه امامزاده مربوط به قرن‌های اولیه اسلامی است البته گنبد فوقانی امامزاده مربوط به دوره صفویه بوده و آب انبار آن در دوره قاجار احداث شده است. با این حساب در این مجموعه با گنجینه‌ای از هنر و تزئینات و معماری ایران از قرون نخستین اسلامی تا دوره قاجار روبه‌رو هستیم که خود گویای ارزش‌های فراوان این مجموعه است.

کورش تعالی