آفت به جان جنگل‌های بلوط افتاد

در سال‌های اخیر جنگل‌های بلوط کشور در استان‌هایی نظیر ایلام،‌ کرمانشاه، کردستان، آذربایجان غربی و فارس با مشکلات، بیماری‌ها و آفات متعددی مواجه شد؛ مشکلاتی نظیر خشکسالی و هجوم گردوغبار و همچنین آفات و بیماری‌های گیاهی مانند آفت جوانه‌خوار، سوسک چوبخوار و زغالی شدن که به دنبال خشکسالی فعال شده و خسارات جبران‌ناپذیری به این جنگل‌ها وارد کرده است.

حالا اما از گیلان غرب در استان کرمانشاه خبر می‌رسد که آفت خطرناک دیگری به جان جنگل‌های بلوط این شهرستان افتاده و در حال پیشروی در میان آنهاست.

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری گیلان‌غرب از خطر خشک شدن بخشی از درختان بلوط این شهرستان خبر می‌دهد و می‌گوید: اکنون نوعی بیماری خطرناک به‌نام دارواش، 20 درصد جنگل‌های بلوط گیلان‌غرب را در بر گرفته است. رشید شریفی در گفت‌وگو با ایرنا با بیان این‌که این بیماری، نوعی بیماری انگلی است که از طریق باد و پرندگان در تنه درختان رشد می‌کند،‌ می‌افزاید: این انگل با تغذیه از تنه درختان بلوط، بتدریج این درختان را خشک و در نهایت نابود می‌کند. وی یادآور می‌شود: با اختصاص 200 میلیون ریال اعتبار، اقدامات فوری برای مقابله با این بیماری در سطح 500 هکتار از جنگل‌های بلوط شهرستان شروع شده است که امیدواریم با حمایت ویژه، از نابودی این درختان باارزش جلوگیری شود.

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سردشت نیز از آغاز طرح مبارزه با آفت جوانه‌خوار بلوط در جنگل‌های این شهرستان خبر می‌دهد و می‌گوید: مبارزه با آفت جوانه‌خوار بلوط که مهم‌ترین آفت بلوط در آذربایجان غربی است، در سطح 1000 هکتار از اراضی جنگلی این شهرستان انجام خواهد شد.محمد پیروتی با بیان این‌که این طرح با اعتباری حدود 30میلیون ریال اجرا می‌شود، می‌افزاید: پروانه سفید جوانه‌خوار بلوط در مرحله لاروی با تغذیه از جوانه‌ها و برگ‌های تازه سبز شده درختان بلوط، موجب ضعیف شدن آنها و بروز خسارت‌های زیاد در عرصه‌های جنگلی می‌شود.

سوسک چوبخوار

آفت سوسک چوبخوار نیز طی یک سال گذشته، خسارات زیادی به جنگل‌های بلوط استان فارس بویژه منطقه دشت برم وارد کرده، به گونه‌ای که بیش از 20 هزار هکتار از این جنگل‌ها در منطقه دشت برم شرایط بحرانی را سپری می‌کند.استان فارس طی چند سال گذشته با پدیده طبیعی خشکسالی مواجه و از این ناحیه آسیب‌هایی نیز متحمل شده است، از جمله خشکی باغات و هجوم آفاتی نظیر سوسک چوبخوار که در برخی بخش‌های این حوزه، خسارات جدی وارد می‌کند.

در همین حال از بجنورد در شمال شرق کشور خبر می‌رسد درختان چنار کهنسال این شهرستان به دلیل کمبود آهن در حال زرد شدن و در نهایت نابودی هستند.

بیماری کلروز یا زردی در بسیاری از درختان کهنسال کشور به علت ناتوانی در جذب عناصری چون آهن بروز می‌کند. این بیماری در مناطقی چون خراسان شمالی که دارای خاک آهکی است، بیش از سایر نقاط مشاهده می‌شود.در این بیماری، در پی ناتوانی ریشه برای جذب عناصر مورد نیاز درخت، کلروفیل برگ که عامل سبزی رنگ درختان بوده سنتز نشده و به این ترتیب برگ درختان به زردی می‌گراید.زردی رنگ درختان در بجنورد مربوط به امسال نیست، بلکه سالیان درازی است که مردم این شهر، حتی در نخستین روزهای بهار، درختان کهنسال پارک‌ها و خیابان‌های شهر خود را زرد و پژمرده می‌بینند.

به گفته متخصصان، علت زردی برگ‌های درختان بجنورد خاک آهکی و آب نامناسبی است که از چاه‌های بجنورد به پای این درخت‌ها ریخته می‌شود. البته خاک آهکی، تنها یکی از دلایل کلروز یا زرد شدن درختان بجنورد است و عواملی چون تهویه ضعیف خاک به علت کوبیدگی پای درختان توسط عابران، تجمع نخاله‌های ساختمانی و همجواری ریشه درختان با سیمان و بتن جداول و سنگفرش خیابان‌ها، تاثیر بسیاری بر شیوع بیماری کلروز در درختان بجنورد داشته است.

یک کارشناس ارشد بیوتکنولوژی جنگل در این‌باره به مهر می‌گوید: زردی درختان بجنورد به علت وجود بی‌کربنات سدیم در آب و خاک این شهر است.

حمید عتباتی می‌افزاید: بجز بی‌کربنات موجود در آب و خاک بجنورد که یکی از دلایل اصلی کلروز درختان است، میزان زیاد فسفر و کلسیم قابل جذب در خاک نیز سبب کاهش قابلیت جذب آهن توسط درختان می‌شود.

به گفته وی، آبیاری درختان با استفاده از آب چاه و عدم تنظیم برنامه آبیاری و به تبع آن افزایش رطوبت خاک نیز در کاهش جذب عنصر آهن، توسط درختان چنار بجنورد در سنین بالا موثر است.عتباتی با بیان این‌که آهن یکی از اساسی‌ترین عناصر تشکیل‌دهنده سیستم‌های اکسید و احیا‌کننده و انتقال‌دهنده الکترون‌ها در گیاهان است، تصریح می‌کند: کمبود آهن، سنتز کلروفیل را به میزان زیادی کاهش داده و باعث زردی رنگ برگ‌ها می‌شود.

مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز بجنورد نیز در این‌باره می‌گوید: مبارزه با کلروز یا زردی 2 هزار اصله درخت چنار در بجنورد انجام شد.عباسعلی مهمان‌دوست می‌افزاید: برای مبارزه با این بیماری با استفاده از جدیدترین روش‌های موجود، تزریق عنصر آهن به حدود 2 هزار اصله چنار کهنسال بجنورد انجام شد. وی هزینه اجرای این پروژه را 460 میلیون ریال عنوان کرده و می‌گوید: در این طرح مواد مورد نیاز برای درختان چنار به صورت مستقیم و با استفاده از پمپ‌های مخصوص به درختان تزریق می‌شود.

مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز بجنورد با بیان این‌که با این روش ضمن رفع کلروز در درختان چنار امکان مقاومت خود درخت نیز در مقابل این بیماری افزایش می‌یابد، می‌افزاید: اجتناب از ریختن نخاله‌های ساختمانی که حاوی آهک است و نیز ایجاد تهویه مناسب برای این درختان، موجب عدم ابتلای این شریان‌های تنفسی بجنورد به بیماری کلروز می‌شود.