قدیمی‌ترین تمدن ایرانی به زیر آب می‌رود

احتمال وجود محوطه تاریخی در عرصه دریاچه در حال ساخت سد هنزاف در استان کرمان در حالی افزایش یافته است که این منطقه تاریخی از سرچشمه‌های تمدن بزرگ «ارت» محسوب می‌شود و در صورت آبگیری سد به زیر آب می‌رود.

به گزارش مهر سد خاکی غیرهمگون هنزاف با ظرفیت اسمی 2‌/‌1 میلیون مترمکعب آب، هم‌اکنون توسط جهاد کشاورزی استان کرمان در منطقه گوغربافت در حال احداث است.

در صورت آبگیری این سد که از سدهای کوچک و از نوع سدهای خاکی برای استحصال روان‌آب‌ها محسوب می‌شود، کل منطقه‌ای که احتمال باستانی بودن آن زیاد است به زیر آب خواهد رفت.

ساخت این سد از سال‌ها قبل در این منطقه آغاز شده است، البته چندی قبل در هنگام خاکبرداری از محوطه دریاچه این سد، تعدادی اشیای تاریخی از جمله ظروف سفالی و مفرغی یافت شد.

در پی کشف این ظروف که هنگام خاکبرداری صورت گرفته بود، میراث فرهنگی کرمان کارشناسان خود را به منطقه اعزام و ظروف کشف شده را به کرمان منتقل کرد تا بررسی‌های نهایی درخصوص این اشیای عتیقه انجام و مشخص شود که آیا منطقه‌ای که باید آبگیری شود، محوطه تاریخی است یا این اشیاء بی‌ارزش هستند.

سرانجام چند روز پیش مدیر رسانه‌ای میراث فرهنگی کرمان نیز از احتمال وجود محوطه تاریخی در محوطه سد خبر داد و خواستار توقف فوری عملیات عمرانی در این منطقه شد.

محمدمهدی افضلی گفت: براساس بخشنامه هیات وزیران، انجام هرگونه عملیات اجرایی طرح‌های عمرانی باید از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استعلام شود، اما برای اجرای عملیات سد خاکی هنزاف گوغربافت، هیچ استعلامی از این سازمان صورت نگرفته است.

وی با بیان این‌که سازمان جهاد کشاورزی استان کرمان بدون رعایت بخشنامه مذکور اقدام به آغاز عملیات اجرایی سد هنزاف کرده است، افزود: تاکنون مکاتبه‌هایی با رئیس جهاد کشاورزی استان کرمان و فرماندار بافت برای توقف این پروژه صورت گرفته است.

این کارشناس مسوول با اشاره به این‌که تا این لحظه گزارشی مبنی بر توقف عملیات اجرایی سد هنزاف ارائه نشده است، تاکید کرد: عملیات اجرایی احداث این سد خاکی باید تا اعلام نظر کارشناسان میراث فرهنگی به صورت فوری متوقف شود، زیرا احتمال دارد مکان اجرای این پروژه یک محوطه باستانی باشد.

منطقه نیازمند این سد است

اما از سوی دیگر با توجه به خشکسالی‌های اخیر در استان کرمان، احداث سدهای خاکی و استحصال آب‌های سطحی در مناطق مختلف این استان، در دستور کار قرار دارد و سد هنزاف که با هزینه زیاد در حال ساخت است، یکی از این سازه‌ها به شمار می‌رود که در قالب‌بندهای خاکی محسوب می‌شود.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان بافت در این‌باره گفت: به دلیل خشکسالی‌های اخیر و برای تامین آب کشاورزی، احداث این سدها در منطقه ضروری است.

امیرعباس نخعی با بیان این‌که سد هنزاف مشکل خشکسالی بخشی از منطقه را رفع می‌کند، افزود: احداث این سدها در جهت تقویت آب‌های زیرزمینی منطقه بسیار تاثیر‌گذار است.

وی همچنین از احداث 3 سد در روستاهای آدرنجان، آهوئیه و هنزاف خبر داد و گفت: برای ساخت این سدها، اعتباری معادل 60 میلیارد ریال اختصاص یافته است.

نخعی با اشاره به این‌که شغل اصلی مردم بافت کشاورزی و دامداری است، یادآور شد: احداث این 3 سد در مجموع می‌تواند 4 میلیون مترمکعب آب را ذخیره کند که عملا نیاز روستاهای اطراف را تامین خواهد کرد.

هنزاف سرچشمه تمدن ارت

حفظ منطقه باستانی هنزاف زمانی اهمیت بیشتری می‌یابد که بدانیم این منطقه در واقع سرچشمه تمدن بزرگ هلیل رود ارت محسوب می‌شود.

به گفته کارشناسان، مردمان تمدن ارت فرهنگی بسیار غنی‌تر از بین‌النهرین داشته‌اند و طبق آثار به دست آمده در محوطه تاریخی ارت، مردم این منطقه مخترع خط محسوب می‌شدند.

با این وجود و پس از گذشت سال‌ها میراث فرهنگی درخصوص رمزگشایی از لوح‌های گلی تمدن ارت که بسیار قدیمی‌تر از لوح‌های به دست آمده از تمدن عیلامی‌ها است، اقدامی نکرده است. این در حالی است که اگر وجود محوطه تاریخی در منطقه هنزاف ثابت شود، می‌توان به سرشاخه‌های تمدنی دست یافت که بدون شک یکی از قدیمی‌ترین و اسرارآمیزترین مناطق تاریخی ایران به شمار می‌رود.