350 هزار کتاب الکترونیک در نمایشگاه کتاب

به گزارش خبرنگار ما، بیست و پنجمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران صبح دیروز در حالی به طور رسمی گشایش یافت که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های نمایشگاه کتاب امسال را باید در بخش بین‌الملل و نمایندگی‌های ناشران مطرح جهانی جستجو کرد که با نسخه‌های الکترونیک در زمینه‌های مختلف علمی، فرهنگی و هنری به نمایشگاه آمده‌اند. نام‌هایی چون جان وایلی، آکسفورد، کمبریج، کالیفرنیا، پرس،MIT، تیلور فرانسیس و... تنها بخشی از انتشاراتی‌های سرشناس جهان هستند که آثارشان به صورت الکترونیک در نمایشگاه کتاب تهران عرضه شده است.

احد رضایی، رئیس هیات مدیره انجمن ناشران بین‌الملل که مدیریت غرفه ویژه نشر را هم در نمایشگاه بر عهده دارد در پاسخ به این پرسش «جام‌جم» که با وجود تحریم‌های مختلف چگونه نسخه‌های الکترونیک ناشران مطرح آمریکایی و انگلیسی در نمایشگاه تهران عرضه می‌شوند؛ می‌گوید: نمایشگاه کتاب تهران در تقویم جهانی ثبت شده است و بسیاری از ناشران نمی‌توانند از کنار این رخداد بزرگ جهانی به آسانی بگذرند.او ادامه می‌دهد: همان طور که شاهد هستیم بزرگ‌ترین ناشران انگلیسی و آمریکایی نسخه‌های الکترونیک کتاب‌هایشان را به نمایشگاه آورده‌اند و به هر حال برای دور زدن تحریم‌ها همیشه راه‌هایی وجود دارد.

رضایی درباره آثاری که شرکت ویژه نشر به نمایندگی از ناشران خارجی به نمایشگاه آورده است هم این گونه توضیح می‌دهد: آثاری در حوزه علوم انسانی و مهندسی و علوم پایه از انتشارتی‌هایی همچون راتلج، تیلور فرانسیس را در حدود 30 هزار عنوان به نمایشگاه آورده‌ایم.

رئیس هیات مدیره انجمن ناشران بین‌الملل درباره تفاوت کتاب‌های (E-BOOK و O-BOOK) هم می‌گوید: اکثر کتاب‌ها در گروه O-BOOK قرار می‌گیرند که به صورت آنلاین است و کاربران که عمدتا کتابخانه‌ها و مراکز دانشگاهی هستند با معرفی IP و گرفتن یوزر و پسورد امکان استفاده از این آثار را پیدا می‌کنند و این فرمت قابلیت‌های فراوانی دارد.

او می‌افزاید: کتاب‌های E-BOOK در واقع فرمت PDF کتاب‌هاست که اسکن شده است و استفاده عمومی دارند؛ اما آن قابلیت‌های ویژه آنلاین را ندارند.

آوند دانش، یکی دیگر از نمایندگی‌های اصلی ناشران خارجی در نمایشگاه کتاب تهران است که نمایندگی انحصاری ناشر بزرگ آمریکایی جان وایلی را بر عهده دارد.

احسان محمدی، مدیر بخش آنلاین «آوند دانش» در توضیح این که مشتری اصلی کتاب‌های الکترونیک چه کسانی هستند به «جام‌جم» می‌گوید: به طور طبیعی اکثر مشتری‌های ما دانشجویان و اساتید دانشگاه‌ها هستند و البته اهل قلم و پژوهشگران هم از کتاب‌های الکترونیک استفاده می‌کنند.

او با بیان این که انتشارات جان وایلی در حوزه شیمی و پزشکی حرف اول را می‌زند درباره قیمت کتاب‌های الکترونیک هم می‌گوید: نسخه‌های آنلاین که HTML هستند بیشتر کاربرد کتابخانه‌ای دارد، اما نسخه‌های PDF کاربری عمومی دارند و قیمت شان هم از نسخه چاپی تا حدودی کمتر است.

محمدی توضیح می‌دهد: نسخه‌های الکترونیک PDF دارای نرم‌افزارهایی است که از نصب کتاب و استفاده آن روی بیشتر از شش DIVICE جلوگیری می‌کند و برای کاربر هفتم باید دوباره قیمت کتاب پرداخته شود.

به گفته او تمام کتاب‌ها با ارز رایج و ریالی قابل خریدار است و نیازی به دیگر ارزها مانند دلار یا یورو و... نیست.

حمیدرضا صنیعی، عضو هیات‌مدیره شرکت مهندسی رز سیستم هم که نمایندگی 40 ناشر خارجی را در نمایشگاه کتاب تهران بر عهده دارد درباره مزیت‌های کتاب الکترونیک در مقایسه با نسخه چاپی به «جام‌جم» می‌گوید: کاربران امکان جست‌وجو در متن کامل کتاب‌ها، تورق و مطالعه آنها و نیز چاپ و ذخیره صفحات، فصل‌ها یا کل کتاب روی رایانه یا تبلت را دارند.او رویکرد دانشگاه‌های ایران به خرید کتاب‌های الکترونیکی را مثبت ارزیابی می‌کند و می‌گوید: کتابخانه دیجیتال به دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و تخصصی کمک می‌کند با استفاده از فناوری‌هایی چون شناسایی واحد، تورق پیشرفته، اکتشاف یکپارچه، پیوند و گزارش‌گیری از منابع الکترونیکی بهترین بهره را ببرد.

به گفته صنیعی، این کتابخانه‌ها و کتاب‌ها در بازار جهانی جای خود را باز کرده‌اند و مطالعات نشان می‌دهد که دسترسی به کتاب‌های الکترونیکی بالاترین رشد را در صنعت نشر داشته و اکنون کتابخانه‌های آکادمیک دنیا در کنار بانک‌های اطلاعاتی و ژورنال‌های الکترونیکی اقدام به خرید یا اشتراک کتاب‌های الکترونیکی نیز کرده ‌است.او تاکید می‌کند: تعداد کتابخانه‌هایی که از بودجه چاپی خود کاسته و به فرمت الکترونیکی رو می‌آورد، رو به افزایش است و بسیاری از ناشران بزرگ دنیا، برنامه مدون 5 ساله دارند تا به مرور کتاب‌های الکترونیکی را جایگزین کتاب‌های چاپی کنند.

صنیعی درباره دلایل گرایش روزافزون افراد و سازمان‌ها به این شیوه هم می‌گوید: قیمت مناسب، دسترسی آسان در همه جا و همه وقت، هزینه نگهداری پایین، روزآمدی مداوم و نیز امکان جست‌وجوی تمام متن و یافتن سریع مطلب موردنظر از میان صدها هزار کتاب از جمله مهم‌ترین دلایل این گرایش است.

سینا علی‌محمدی ‌/‌ گروه فرهنگ و هنر