بی‌مهری به خانه‌های تاریخی در یزد

خانه ابریشمی، خانه‌ قلعه‌ای، عمارت نواب، عمارت کوشک و خانه‌های تاریخی در محله خلف باغ همگی از جمله این بناهاست که طی چند ماه گذشته به دلایل مختلف از جمله ساخت پارکینگ یا تخریب شده یا به دلیل عدم مرمت و حفاظت در آستانه ویرانی قرار گرفته است.به گفته یک فعال و دوستدار میراث فرهنگی، اگر خانه‌های تاریخی با مشارکت میراث فرهنگی بازسازی شود، مالکان خانه‌های تاریخی هم دیگر بهانه‌ای برای تخریب نخواهند داشت.

محمدحسین محتاج‌الله که در احیای چند خانه تاریخی در یزد مشارکت فعال داشته است به «جام‌جم» می‌گوید: در شهر یزد خانه و عمارت‌های تاریخی نفیسی وجود دارد که باید متولیان امر بیشتر از این به آنها توجه کنند. برای نمونه عمارت تاریخی کوشک بنایی از دوران قاجار است که با وجودی که در فهرست آثار ملی ثبت شده، اما در حال ویران شدن است.

اکنون بسیاری از بخش‌های عمارت کوشک ویران شده و این در حالی است که به لحاظ معماری این عمارت یکی از آثار منحصر‌به‌فرد استان به شمار می‌رود که می‌توانست با تغییر کاربری به یکی از فضاهای زیبای گردشگری در یزد تبدیل شود.

این دوستدار میراث فرهنگی همچنین به عمارت نواب، یکی دیگر از خانه‌های تاریخی یزد اشاره می‌کند و می‌افزاید: این عمارت هم با این‌که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، در حال حاضر در شرایط خوبی قرار ندارد و اکنون بجز چهارپایه‌ای که بنا روی آن واقع شده، چیزی شبیه به یک خانه نیمه‌ساز خرابه است.وی می‌گوید: سال پیش نیز مالک جدید خانه ابریشمی در یزد با این بهانه که مجوز سازمان میراث فرهنگی را دارد، با لودر اقدام به تخریب این خانه تاریخی کرد که با حضور دوستداران میراث فرهنگی و در نهایت یگان پاسداران میراث فرهنگی یزد، فعالیت لودر متوقف و راهی پارکینگ شد.به گفته محتاج‌الله، این خانه روزگاری با داشتن گودال باغچه و اندرونی و بیرونی یکی از معماری‌های شاخص دوره قاجار در یزد محسوب می‌شد.

علی وحدت، یکی دیگر از فعالان حوزه میراث فرهنگی و گردشگری به «جام‌جم» می‌گوید: تعرض و تخریب خانه‌های تاریخی قدیمی باارزش خبر جدیدی نیست، چون بیشتر این خانه‌ها بدون صاحب و در محلات قدیمی رها شده است. به همین دلیل، برخی از این خانه‌های تاریخی نیز به دلیل عدم سکونت و عدم مرمت و بازسازی به تلی از خاک تبدیل می‌شود.وی با اشاره به این‌که میراث فرهنگی بودجه و نیروی لازم را برای ساماندهی و مرمت خانه‌های تاریخی ندارد، می‌گوید: ولی باید برای آن چاره‌ای اندیشیده شود، وگرنه چیزی از این خانه‌ها باقی نخواهد ماند.در حالی که نگرانی‌ها از روند تخریب خانه‌های تاریخی شهر یزد در حال افزایش است، معاون حفظ و احیای سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد از مرمت بیش از 90 بنا در بافت تاریخی یزد خبر می‌دهد و می‌گوید: با توجه به تلاش سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در ثبت جهانی بافت تاریخی یزد، اقدامات مرمتی گسترده‌ای امسال در این منطقه انجام خواهد شد.

سامان کارگر می‌افزاید: تمام خانه‌های تاریخی به صورت مشارکتی مرمت خواهد شد و 50 درصد هزینه‌ها از سوی این اداره ‌کل به مالکان پرداخت می‌شود.

به گفته این مقام مسوول، تفاهم‌نامه‌هایی با مالکان این خانه‌ها منعقد شده است تا به موجب آن فعالیت‌ها از امسال شروع و تا پایان سال خاتمه یابد. البته خانه‌هایی که نیازمند مرمت اضطراری و اورژانسی ‌است در اولویت امور قرار خواهد گرفت.

در حال حاضر، 140 خانه و عمارت ثبت شده در فهرست آثار ملی در بافت قدیم یزد وجود دارد.

امیر ترقی‌نژاد ‌/‌ جام‌جم یزد