مجلس، ضلع چهارم یک مناقشه سینمایی

این اظهارنظر پیرو عملکرد حوزه هنری در خصوص اکران فیلم‌های «خصوصی» و «گشت ارشاد» بود که به تازگی از پرده سینماهای حوزه هنری و شهرداری پایین آورده شد؛ نهادی که حدود 30 درصد سینماهای کشور را در اختیار دارد.در ادامه همین اقدام بود که محسن مومنی رئیس حوزه هنری تاکید کرد : نه تنها این 2 فیلم که 15 فیلم دیگر که توسط وزارت ارشاد مجوز ساخت و نمایش دریافت کرده‌اند هم امسال اجازه پخش در سینماهای حوزه هنری را نخواهند داشت.

مسعود اطیابی، کارگردانی که چندی پیش فیلمش با عنوان «ریسمانی نزدیک‌تر از رگ» روی پرده سینماهای لبنان بود، درباره این موضوع می‌گوید: نباید فراموش کنیم که قانونمداری اصل زندگی اجتماعی است و به هیچ عنوان نباید از رعایت آن سرباز زد یا فراتر از آن عمل کرد.

او ادامه می‌دهد: هم اکنون 30سال از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد و به همه ما ثابت شده که اگر قوانین را اجرا نکنیم به جامعه لطمه زده‌ایم. طبعا در این شرایط هیچ نهادی نباید بر اساس خواسته‌های خود عمل کند و قانون را نادیده بگیرد. این کارگردان سینما اظهار می‌کند: تعدادی سینما از سوی رهبر معظم انقلاب به حوزه هنری امانت داده شده است. این موضوع نباید سبب شود که حوزه هنری هر چه را دلش خواست انجام دهد و از این اختیاری که رهبر به او داده به عنوان قانون استفاده کند.

اطیابی انتقاد را یکی از اساسی‌ترین مولفه‌های رشد هنر دانسته و می‌افزاید: انتقاد حوزه هنری از برخی فیلم‌ها خوب است، اما نباید به محدودیت برای برخی آثاری که از مراجع قانونی مجوز اکران دارند، منجر شود.او ادامه می‌دهد: اظهارنظرهای ائمه جماعات بهترین نمونه رفتار انتقادی از فیلم‌هاست. اطیابی در جمع‌بندی نظرش درباره اقدام حوزه هنری می‌افزاید: اقدام حوزه به شرطی معقول و قابل دفاع است که با انگیزه‌های مشخص و پشتوانه‌های قانونی صورت گرفته باشد. او در پایان می‌گوید: شاید من هم به عنوان یک شهروند از عملکرد وزارت ارشاد در اکران برخی فیلم‌ها انتقاد داشته باشم، اما باید این نکته را پذیرفت که هیچ نهادی نباید فراقانونی عمل کند و همه چیز باید از مجرای قانون پیگیری شود.

اما پرویز شیخ‌طادی، کارگردانی که آثار موفقی چون «روزهای زندگی» را در کارنامه خود دارد، در این باره می‌گوید: باید در ابتدا بررسی کنیم که مشابه چنین اتفاقاتی پیش از این درباره چه فیلم‌هایی رخ داده است و بررسی کرد که اکران نشدن این فیلم‌ها به سود سینمای کشور بوده است یا خیر؟

او می‌افزاید: قرار است حوزه هنری الگویی برای سینمای اخلاق‌مدار باشد، بنابراین باید این موضوع را طبیعی دانست که از اکران برخی فیلم‌ها سر باز زند.

این کارگردان در پاسخ به این سوال که آیا حوزه هنری مجاز به تصمیم‌گیری درباره صلاحیت یا عدم صلاحیت یک فیلم هست یا خیر، اظهار می‌کند: وزارت فرهنگ و ارشاد باید فیلم‌ها را به جامعه‌شناسان و روانشناسان خبره بسپرد تا آنها با تحلیل دقیق آثار تشخیص دهند که هر فیلم چه آثاری می‌تواند بر جامعه داشته باشد. او با تاکید بر این‌که وزارت فرهنگ و ارشاد از عدم نگاه کارشناسانه رنج می‌برد، ادامه می‌دهد: نبود نگاه تخصصی به برخی مقولات از جمله موضوع اکران فیلم‌ها موجب شده وزارت ارشاد در برخی موارد به گونه‌ای عمل کند که به منافع ملی کشور لطمه بزند.

شیخ‌طادی اظهار می‌کند: فیلم‌هایی که در سینما اکران می‌شود، باید به گونه‌ای باشد که خانواده‌ها با خیال آسوده به تماشای آن بنشینند و این اتفاقی است که درباره اکران‌های نوروزی سینماها رخ نداد.

او درباره اظهارنظر یکی از اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس درباره اقدام حوزه هنری اظهار می‌کند: کمیسیون فرهنگی مجلس هم اظهار نظر جامعی درباره این موضوع نداشته، چون این کمیسیون هم افراد متخصصی ندارد که بتوان به رای آنها تکیه کرد.او تاکید می‌کند: به نظرم حوزه هنری حق دارد برخی فیلم‌ها را نمایش ندهد، چون این نهاد زیر نظر مقام معظم رهبری فعالیت دارد و باید عملکردی ولایی داشته و بنابه خواسته رهبری در مسیری حرکت کند که از ارزش‌های جامعه اسلامی حراست کند.

فرج‌الله سلحشور هم درباره این موضوع می‌گوید: اگر با دید گسترده‌تری به سینمای جهان نگاه کنیم، می‌بینیم کمپانی‌های بزرگ فیلمسازی دارای سینما هستند و خودشان تصمیم می‌گیرند که چه فیلمی را اکران کنند.

او ادامه می‌دهد: آنها می‌دانند که اگر صاحب سینما نباشند، نمی‌توانند هر فیلمی را که دوست دارند، به مردم تحمیل کنند.

این کارگردان اظهار می‌کند: حوزه هنری از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی باید چنین رویکردی را پیش می‌گرفت و در اکران فیلم‌ها به صورت گزینشی عمل می‌کرد و اجازه پخش هر فیلمی را نمی‌داد. او ادامه می‌دهد: حوزه هنری تاکنون مسیری را رفته بود که ضررهایی را برای جامعه و همچنین عملکرد خودش داشت. خوشحالم که با نگاهی تازه سعی دارد جلوی این ضرر را بگیرد. سلحشور درباره حواشی اکران برخی فیلم‌های سینمایی می‌افزاید: بسیاری از نهادهای اجرایی ممکن است در عملکرد خود دچار اشتباه شده باشند.

ارشاد وقتی به اشتباه آثار مبتذل را تایید می‌کند و به آنها مجوز اکران می‌دهد، هیچ دلیل ندارد این رفتارها را به عنوان قانون تلقی کنیم.

علیرضا سجادپور، معاونت نظارت و ارزشیابی وزارت فرهنگ و ارشاد درباره اظهارات مسوولان حوزه هنری می‌گوید: اعتراض جدی من به سینماهایی است که این کار را کردند. آقای مومنی گفته بودند که هیچ صاحب سینمایی مجبور به اکران هیچ فیلمی نیست. هیچ سینماداری هم موظف نیست اکران فیلمی را قبول کند.

او ادامه می‌دهد: حرف ما این است که حوزه و شهرداری در رقابت با یکدیگر این فیلم‌ها را انتخاب کردند. چرا وارد این موج شدند؟ ما با حوزه همیشه در مورد اکران فیلم‌های سینمای ارزشی مشکل داشتیم، چون در مرحله اکران همیشه سالن نداشتند.

این مسوول ادامه می‌دهد: امسال که تعداد فیلم‌های ارزشی زیاد است و حتی دغدغه من این بود که مثل سابق بدون جا خواهیم بود عجیب است که چنین مشکلی پیش آمد. خب، این واقعیتی است که ما باید برای هر نوع مخاطبی فیلمی برای ارائه داشته باشیم. یک دسته فیلم‌ها پیام‌هایی ساده و جنبه سرگرمی دارند. بعضی‌ها هم ارزشی و بعضی دیگر... او می‌گوید: نمی‌شود در هرم تولید فقط به فیلم‌های سنگین و معناگرا فکر کرد. ما معتقدیم همه فیلم‌ها خوب هستند و اصولا فیلمساز خطاکار در سینما نداریم. قبول داریم که ممکن است هر فیلمی به مذاق همه خوش نباشد، اما همین قلاده‌های طلا هم مخالفان اندکی داشت.

سجادپور اظهار می‌کند: آیا ما باید به خاطر همین مخالفان اندک فیلم را برمی‌داشتیم؟ شورای پروانه نمایش بیشتر با تسلط به امور کارشناسی فیلم‌ها را بررسی می‌کند و به همه چیز تسلط دارد.

حمید بهمنی، کارگردان سینما که این روزها فیلم سینمایی «سیب و سلما» را روی پرده سینماها دارد، اظهار می‌کند: حوزه ظاهرا امسال با فیلم‌های سخیف چنین رفتاری را نشان می‌دهد. اما چرا سال‌ها قبل حوزه هیچ اظهارنظری نمی‌کرد، حتی درباره فیلم‌های به ظاهر سخیف. من هم قبول دارم که این فیلم‌ها سخیف است، اما این کار حوزه در چنین شرایطی نشان می‌دهد که یک کار سیاسی انجام شده است تا یک رفتار فرهنگی. او اظهار می‌کند: شاید با تعامل و گفت‌وگو یا حتی دست بردن در فیلم‌ها اشکال کارها برطرف می‌شد. حوزه سال‌هاست که از وظیفه اصلی خودش فاصله گرفته است. این مرکز باید سال‌ها پیش این کار را می‌کرد تا اصلا چنین فیلم‌هایی ساخته نمی‌شد. به جای این بحث و جدل‌ها که ممکن است به مسائل فرهنگی لطمه بزند بهتر است با یک تعامل مشکل را برطرف کنیم.

او در پایان تصریح می‌کند: این فیلم‌ها از فیلترهای زیادی رد شده‌ است. اگرچه ممکن است در میزان خوب یا بد بودن آنها دچار اختلاف عقیده باشیم. به عقیده من، این نهادها باید دوباره فیلم‌ها را بازبینی کنند. با تحکم و جدل این مساله حل نمی‌شود و تلاش برای حل کردن سریع این مشکل هم ممکن است به اجحاف بینجامد.