تصویرسازی از تولیدات ملی در تلویزیون

وقتی صحبت از فرهنگسازی درباره شاخص‌های شعار امسال یعنی «تولید ملی» و «حمایت از کار و سرمایه ایرانی» به میان می‌آید، بیشتر نگاه‌ها متوجه رسانه فراگیر تلویزیون می‌شود؛ اما چرا نقش تلویزیون در این مسیر پررنگ‌تر از دیگر نهادها دیده می‌شود؟ با چند تهیه‌کننده و کارگردان درباره این موضوع و نحوه فرهنگسازی تلویزیون برای تولید ملی گفت‌وگو کرده‌ایم.

سعید سلطانی، کارگردان سریال‌های «ستایش» و «فراموشی» می‌گوید:‌ رسالت تبلیغ مفاهیمی چون تولید ملی و حمایت از کار فقط بر عهده تلویزیون نیست. این مفاهیم اجتماعی گستردگی زیادی دارند و همه نهادها و سازمان‌های فرهنگی باید آن را پیگیری کنند.

وی با بیان این که تلویزیون یکی از قدرتمندترین رسانه‌های امروزی است، می‌گوید:‌ تلویزیون آنقدر فراگیر است که می‌تواند یک ایده را در جامعه تشریح و تبلیغ کند. هیچ رسانه دیگری چنین اقتداری ندارد. در تمام سال‌ها تلویزیون اقدام به تبلیغ کالاهای ایرانی کرده است. امسال با نامگذاری ویژه‌ای که شده فرصتی فراهم آمده که تلویزیون بیشتر روی این موضوع تاکید کند.

سلطانی در پاسخ به این سوال که چه برنامه‌هایی می‌تواند بیشتر این فرهنگسازی را انجام دهد چنین توضیح می‌دهد:‌ هر شکل برنامه‌ای یک طیف مخاطب دارد. موضوع اینچنینی را نمی‌توان فقط در یک قالب برنامه گنجاند. همه برنامه‌ها می‌توانند این موضوع را پیگیری کنند.

این کارگردان ادامه می‌دهد:‌ در سریال «فراموشی» به مساله بیکاری پرداختیم. شما وقتی در یک سریال راجع به مسائل اجتماعی و اقتصادی صحبت می‌کنید یک سر آن به تولید و سرمایه‌گذاری مربوط می‌شود. در پرداختن به جرم باید به ریشه‌هایش توجه کرد. اگر سرمایه‌گذاری درست انجام شود زمینه‌های جرم از بین می‌رود. این مسائل دایره‌وار با هم مربوط هستند.

حمیدرضا شفیعی، تهیه‌کننده سریال‌های «فاصله‌ها» و «وضعیت سفید» استفاده از برندهای (نشان‌های تجاری) ایرانی در فیلم‌ها و سریال‌ها را یکی از راه‌های تشویق مردم به‌مصرف کالای داخلی عنوان می‌کند.

وی با اشاره به سخنان رهبر معظم ا‌نقلاب در مشهد مقدس می‌گوید:‌ در حال حاضر متاسفانه استفاده از برندهای معروف به نوعی فخرفروشی تبدیل شده است. بعضی با این عنوان‌ها فخرفروشی می‌کنند. بعضی‌ها هم به عنوان یک کالای باکیفیت از این برندها استفاده می‌کنند.

این کالاها ممکن است معادل‌های ایرانی هم داشته باشند که ما آنها را نمی‌شناسیم. من اگر معادل ایرانی‌اش را بشناسم خارجی‌اش را نمی‌خرم. باید اطلاع‌رسانی شود و بینندگان را در جریان تولیدات مطلوب داخلی قرار داد.

او راحت‌ترین و ساده‌ترین راه را استفاده از برندهای ایرانی در فیلم‌ها و سریال‌ها می‌داند و تاکید می‌کند:‌ما در سریالمان نمی‌توانیم هیچ نشان تجاری را نشان بدهیم. تلویزیون باید درباره کالاهای ایرانی تخفیفاتی بدهد و اجازه بدهد آرم و نشان اینها در قاب دوربین دیده شود. تلویزیون می‌تواند محصولات با کیفیت ایرانی را از این قاعده مستثنی کند؛ یعنی به ما اجازه بدهند در دکور لوکیشن کالاهای ایرانی را قرار بدهیم.

شفیعی ادامه می‌دهد: در کنار این کار تلویزیون می‌تواند تولیداتی داشته باشد که در آن موضوع کارآفرینی و تولید ملی برجسته شود. ما خودمان به لحاظ موضوعی داریم این کار را می‌کنیم. برای سال آینده سریالی می‌سازیم که موضوع اصلی‌اش کارآفرینی است. قصه سریال درباره چند جوانی است که کارخانه‌ای متروکه را بازگشایی می‌کنند. این جوان‌ها از واردات بی‌رویه ضربه خورده‌اند و... .

به گفته این تهیه‌کننده، شبکه بازار و شبکه‌های سراسری می‌توانند به کالاهای با کیفیت ایرانی تخفیف بدهند.

او در این باره می‌گوید:‌ چند وقت پیش من تبلیغات یک شرکت تولیدکننده تلویزیون را دیدم و برای دفترم از آن تلویزیون خریدم. این اتفاق باید درباره محصولات مختلف بیفتد. این کار برای تولیدکننده انگیزه ایجاد می‌‌کند. شفیعی تاکید می‌کند:‌ این تبلیغات در صورتی موثر است که محصولات ایرانی هم کیفیتشان را بالا ببرند.

کیوان مدنی، تهیه‌کننده برنامه شفاف در بخش‌هایی از این برنامه به موضوع شعار امسال یعنی تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی می‌پردازد.

او در این رابطه می‌گوید: شفاف یک مجله شبانه است که از شبکه آموزش پخش می‌شود و در طول هفته یک موضوع را محور قرار می‌دهد. امسال با توجه به نامگذاری سال جدید دو هفته را به این موضوع اختصاص داده‌ایم. برای ما مهم است که به موضوع سرمایه انسانی بپردازیم، در حالی که وقتی صحبت سرمایه می‌شود همه درباره سرمایه اقتصادی حرف می‌زنند.

این تهیه‌کننده درباره مهمانان دعوت شده به «شفاف» می‌گوید:‌ ما کارشناسان مختلفی را دعوت می‌کنیم. برحسب نیاز ممکن است روان‌شناس و جامعه‌شناس به برنامه‌مان بیاوریم. در شفاف سعی می‌کنیم به زوایای آشکار و پنهان شعار تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی بپردازیم.

مدنی با بیان این که رسالت تلویزیون فقط کارهای تبلیغاتی نیست توضیح می‌دهد:‌ این رسانه در هدایت اندیشه‌ها نقش پررنگ‌تری دارد. ما باید مردم را به این سمت هدایت کنیم که خودشان نقش مهمی در اقتصاد کشور دارند. خیلی از کارآفرینان با تلاش‌های خودشان به نتیجه رسیده‌اند. در تلویزیون باید اندیشه‌های این افراد مطرح شود.

او ادامه می‌دهد: خیلی از کشورهای پررونق اقتصادی تعاونی‌های بزرگی دارند که از سپرده‌های مردم تشکیل شده است. این تعاونی‌ها محصولات موفقی را تولید کرده‌اند. ما باید در تلویزیون مردم را تشویق کنیم که در اقتصاد خرد به سمت سرمایه‌گذاری‌های هدایت شده حرکت کنند. ما نمی‌توانیم فقط در تلویزیون حرف بزنیم. همه جامعه باید به یک سمت حرکت کند و مهم‌تر از همه این که کالای با کیفیت ایرانی تولید شود.

تهیه‌کننده برنامه شفاف معتقد است: در نگارش فیلمنامه برای مسائل اقتصادی خلاء تحقیق داریم. اگر به تحقیق قبل از نگارش توجه کنیم می‌توانیم به یک فیلمنامه خوب و هدفمند در رابطه با شعار امسال برسیم. معمولا فیلمنامه‌نویسان اجتماعی ما وقتی درباره اقتصاد فیلمنامه نوشته‌اند، ناموفق بوده‌اند.

چون از کارشناسان اقتصادی بهره نمی‌گیرند. به نظر من سریال «تا ثریا» یک نمونه نمایشی موفق در حوزه اقتصاد بود، اما با یک گل بهار نمی‌شود. فیلمنامه‌نویسان ما باید سراغ کارشناسان اقتصادی بروند و به یک متن مشترک برسند.

مسعود اطیابی ساخت سریال‌هایی با داستان‌های پرفراز و نشیب را بهترین راه برای ترویج شاخص‌های شعار امسال می‌داند. مسعود اطیابی کارگردان سریال «سهمی برای دوست» با بیان این که سریالش به شعار سال 91 مربوط می‌شود می‌گوید:‌ ما به مسائل مختلف اقتصادی همچون شرکت‌های هرمی، بیکاری و زیاده‌خواهی پرداخته‌ایم.

وی ادامه می‌دهد: در سریال ما می‌بینید که دو برادر می‌خواهند وارد بازار بورس شوند و به این طریق فضای بورس به مخاطبان معرفی می‌شود. همچنین یکی از شخصیت‌ها از طرف شرکت‌های هرمی وسوسه می‌شود که در این راه سرمایه‌گذاری کند.

در «سهمی برای دوست» نوع زندگی اقتصادی مردم را تحلیل می‌کنیم و به مسوولان یادآوری می‌کنیم که چه موانعی سر راه رشد اقتصاد کلان وجود دارد. البته در یک سریال خیلی نمی‌توانیم وارد پیچیدگی‌ها و جزئیات مسائل اقتصادی شویم. چون در این صورت مخاطب فراگیر نخواهیم داشت.

به گفته این کارگردان «سهمی برای دوست» هم‌سو و هم‌جهت با برنامه‌های اقتصادی کشور حرکت می‌کند.