فرار طارق الهاشمی چالش جدید دولت مالکی

اجلاس بغداد که از نظر میزان حضور سران کشورها قابل توجه بود، برای دولت مالکی اهمیت ویژه‌ای داشت و موجب شد جایگاه عراق در میان کشورهای عربی تقویت گردد و پس از 2 دهه وقفه روابط دیپلماتیک این کشور با برخی کشورهای عربی از جمله کویت به جریان افتد.

برخی سران عرب پس از گذشت 9 سال از سرنگونی رژیم صدام برای اولین بار به بغداد آمدند و با حضورشان در پایتخت عراق رسما بر روند نوین سیاسی در این کشور مهر تایید زدند. از نکات مهم این اجلاس می‌توان به حمایت اتحادیه عرب از روند سیاسی و بازگشت دوباره عراق به صحنه سیاست منطقه و بین‌الملل و نادیده گرفتن طرح مسائل داخلی عراق در آن اشاره کرد، بویژه آن که فهرست العراقیه تلاش فراوانی به کار برد تا مسائل داخلی را در اجلاس بغداد مطرح کند، اما این تلاش‌ها بی‌فایده بود.

عراق این اجلاس را با مدیریتی موفق برگزارکرد و تمام کشورهای عربی به غیر از سوریه را که بنا به خواسته اتحادیه عرب در این اجلاس نبود، در بغداد گرد هم آورد.

دولت عراق و نیروهای امنیتی این کشور همه تلاش خود را برای تامین امنیت این اجلاس به کار گرفتند و اقدامات امنیتی شدیدی که در شهر بغداد اتخاذ شد در هیچ نشستی سابقه نداشته است. یکپارچگی موضع دولت عراق در قبال مسائل خارجی هم از دیگر جنبه‌های این اجلاس بود که به بغداد امیدواری می‌دهد نقش مهم‌تر و مثبت‌تری در جهان عرب ایفا کند.

با وجودی که این نشست را می‌توان از جنبه‌های سیاسی، دیپلماتیک، رسانه‌ای و امنیتی موفق توصیف کرد، اما فهرست العراقیه وابسته به ایاد علاوی، رقیب سرسخت نوری مالکی همچنان تلاش دارد با تبلیغات منفی موفقیت دولت مالکی را زیر سوال ببرد. به نظر می‌رسد العراقیه از این‌که دولت عراق موفق شده است برخی مشکلات موجود میان خود و تعدادی از کشورهای عربی را حل کند، ناراضی است و تلاش دارد بیشتر به حاشیه‌های اجلاس ازجمله هزینه‌های مالی آن بپردازد؛ مسائلی که برای مردم و گروه‌های سیاسی عراق اهمیت چندانی ندارد.ناظران سیاسی عراق اعتقاد دارند چون این جریان در مطرح کردن مسائل داخلی و اختلافات سیاسی میان جریان‌های مختلف در صحن اجلاس سران عرب با شکست روبه‌رو شد، اکنون با مطرح شدن موضوع برگزاری نشست ملی قصد دارد چالش جدیدی برای دولت به وجود بیاورد.

همزمان با درخواست نوری مالکی، نخست‌وزیر عراق از همه گروه‌های سیاسی برای شرکت در نشست ملی که قرار است پنجشنبه (فردا)‌ برگزار شود، طارق الهاشمی، معاون فراری جلال طالبانی خاک کردستان عراق را به مقصد دوحه، پایتخت قطر ترک کرد و دولت مالکی را در مقابل چالشی جدید قرار داد.این سفر در حالی شکل گرفت که پیش از این منابع رسمی کردستان عراق اعلام کرده بودند، مانع از سفر الهاشمی به خارج از کشور خواهند شد و برخی منابع کرد هم مدعی شدند مسوولان 2 فرودگاه اربیل و سلیمانیه از چگونگی خروج الهاشمی بی‌خبرند.

در اطلاعیه دفتر الهاشمی آمده است که وی بنا به دعوت امیر قطر و در سمت قبلی یعنی به عنوان معاون رئیس‌جمهور عراق به آن کشور رفته است و در ادامه به برخی کشورهای عربی نیز خواهد رفت.قطری‌ها که در کمترین سطح در اجلاس بغداد مشارکت کردند و در تلاشند با توجه به رخدادهای منطقه و اتکا به منابع مالی برای به دست آوردن حمایت برخی کشورها، تعریف جدیدی از وضعیت خود ارائه دهند بدون توجه به موضع دولت بغداد از الهاشمی در فرودگاه دوحه استقبال کردند، در حالی که مالکی در نخستین واکنش به این سفر، کشورهای عربی را به نپذیرفتن الهاشمی دعوت کرد و بغداد از قطر خواست وی را تحویل دهد.

کارشناسان عراقی بر این باورند که سفر الهاشمی به افزایش اختلافات سیاسی میان کردها و شیعیان منجر خواهد شد؛ کردهایی که این روزها مواضع‌شان علیه دولت مالکی تندتر شده است.موضع‌گیری و سخنان اخیر مسعود بارزانی، رئیس کردستان عراق علیه مالکی و متهم کردن همکاران او به ترور شیعیان و مبرا دانستن الهاشمی از اتهامات وارده از جمله این موارد است. دومین واکنش کردها هم متوقف کردن صادرات نفت عراق از این منطقه است.

در این حال برخی رسانه‌های عراقی برای سفر الهاشمی 2 برداشت تعریف می‌کنند. نخست این‌که این سفر با آگاهی دولت و برخی گروه‌های سیاسی با هدف دور کردن الهاشمی از عراق و حل بحران‌های موجود بدون حضور وی صورت گرفته است. آن هم در شرایطی که بارزانی به آمریکا رفته و مالکی بر برگزاری نشست گروه‌های سیاسی که قرار است مقدمات آن از روز سه‌شنبه آغاز شود تاکید دارد. برداشت دوم حاکی از آن است که سفر الهاشمی با چراغ سبز کردها صورت گرفته است؛ کردهایی که این روزها تلاش دارند موضع خود را در قالب همبستگی‌های جدید با اهل سنت عراق تقویت کنند.برخی روزنامه‌های عراقی نیز معتقدند با وجودی که الهاشمی گفته است وی به عراق بازخواهد گشت، ولی این بازگشت قبل از برگزاری نشست گروه‌های سیاسی بعید است و الهاشمی که به اتهام هدایت برخی عملیات‌های تروریستی به شمال عراق گریخته بود، انتظار دارد این مشکل را گروه‌های سیاسی حل و فصل کنند.در شرایطی که حجم اختلافات سیاسی بر روابط میان گروه‌های عراقی سایه افکنده است، حجم فشارها بر دولت مالکی نیز که این روزها برخلاف 2 فهرست کردها و العراقیه موضعی مستحکم در قبال تحولات سوریه و اوضاع آن کشور اتخاذ کرده در حال افزایش است؛ محوری که به نظر می‌رسد با مسائل داخلی عراق کاملا مرتبط باشد و کشورهای عربی منطقه و آمریکا و حتی برخی گروه‌های سیاسی به دلیل مواضع مالکی در قبال رخدادهای سوریه تلاش دارند او را تحت فشار قرار دهند و با حربه‌های داخلی مواضع دولت وی را در قبال مسائل منطقه تضعیف کنند.