تیشه حفاران بر پیکر محوطه تاریخی منجنیق

باغ ملک با برخورداری از محوطه‌های تاریخی و طبیعی و تپه‌های باستانی متعدد تنها دارای
5 اثر ثبت‌شده در فهرست آثار ملی است. کوشک دالخونی، سرای ارغوانی، قلعه تل، محوطه باستانی منجنیق و نقش برجسته‌های رودنو از جمله بناهای مهم تاریخی این شهر محسوب می‌شود.

دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانای استان خوزستان در خصوص حفاری‌های صورت‌گرفته در محوطه تاریخی منجنیق و اوربه گفت: در حفاری‌های انجام‌شده که در عمق 2، 3 متری صورت گرفته خرده سفال‌هایی در اطراف این محوطه مشاهده شده است.

مجتبی گهستونی افزود: شناسایی و روند کند ثبت آثار و محوطه‌های تاریخی، ضعف در مرمت و حفظ و احیا، نبود پژوهش‌های مردم‌شناسی و عدم تعیین عرصه و حریم، گسترش حفاری‌های غیرمجاز، کمبود نیروی انسانی یگان حفاظت و کارشناس و نبود تجهیزات کافی در اداره میراث فرهنگی شهرستان باغملک شرایط ناخوشایندی را ایجاد کرده است.

منجنیق شهر قدیمی و اولیه باغملک بوده که هم‌اکنون خرابه‌هایی را در برمی‌گیرد که دارای آثار تاریخی برجسته‌ای همچون آسیاب، کوره‌های سفالگری، دیوار و پل‌هایی از دوره‌های ساسانی، سلجوقیان، اتابکان لر و صفویه است.

در این منطقه سفال‌هایی با نقش و نگار متعلق به دوره‌های اسلامی و قرن اول و دوم هجری دیده شده است. منجنیق یکی از بخش‌های باغملک بوده که ازدحام خرابه‌های درون آن نشان‌دهنده شهر یا روستابودن آن در روزگاران گذشته است.

 از جمله آثار منحصر به فرد منجنیق می‌توان به وجود سنگ آسیایی منقوش به خط کوفی نام برد که نمونه آن در هیچ جای دیگر باغملک یافت نشده است. خوشبختانه این سنگ‌نوشته همچنان سالم باقی مانده است. همچنین در مقابل منجنیق خرابه‌هایی از یک روستا به نام «اوربه» وجود دارد. علت نامگذاری این منطقه به «اوربه» خاطر وجود تمام باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی باغملک در آن است. سرازیر بودن رودخانه و چند جوی آب در کنار آن در حقیقت این منطقه را به گلستانی تبدیل کرده بود.

در حال حاضر چیزی جز باغ‌هایی متعلق به 100 سال گذشته از «اوربه» باقی نمانده‌است. همچنین بقایای بسیاری از خرابه‌ها و مزارهای قدیمی این شهر تاریخی هم اکنون در زمین‌های کشاورزی منطقه باقی مانده‌اند.

در قدیم، باغملک نیز با نام «اوربه» خوانده می‌شد که هم‌اکنون شمال باغملک نیز به این نام معروف است. علاوه بر این منجنیق به دلیل وجود پل های دوره ساسانی، سنگ آسیاب منقوش که با خط کوفی کلمه «لا اله الا الله محمد رسول الله» بر آن نوشته شده باعث اهمیت بیشتر این منطقه در کتب تاریخی شده که تاکنون نمونه مشابهی دیگر از آن به دست نیامده است.

بر اساس گمانه‌زنی‌های باستان‌شناسان این سنگ آسیاب در گذر راه شهر منجنیق یا «اوربه» بوده که نشان مسیر آسیاب‌ها بود. از آسیاب‌ها به 2 منظور روغن‌گیری و تهیه ‌آرد استفاده می‌شد.

گهستونی همچنین تصریح کرد: تمامی اعتقادات موجود در منطقه منجنیق در کنار وجود تلی به نام «کاستر» است که در وسط این شهر قرار دارد و بر اساس باورهای محلی گفته می‌شود همان آتشکده‌ای است که ابراهیم در آن آتش زده و به گلستان تبدیل شد و طبق گفته مردم در صورت سوراخ کردن حدود یک متر از این تپه از آن خاکستر خارج می‌شود که این نشان‌دهنده سکونت قوم یهود در منطقه است. این اعتقادات متعلق به یهودیانی است که در این شهر ساکن بودند.

دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانای خوزستان گفت: مناطق تاریخی شهرستان باغملک نیازمند کاوش و حفاری‌های باستان‌شناسی است زیرا هیچ‌گونه مرز مشخص و تعیین‌شده‌ای ندارد که یک شهروند بداند تا کجا حق ورود به خرابه‌ها و پیشروی را دارد. این در حالی است که خرابه‌های منجنیق با وجود قدمت بسیار، تاکنون ثبت ملی نشده است. (مهر)