با پلاسمای خون داغ‌تر می‌شود

PRP یعنی چه و چه نوع درمانی را شامل می‌شود؟

PRP به معنای Platelete Rich Plasma و حروف اول پلاسمای غنی از پلاکت است که از خون هرفرد گرفته می‌شود. تزریق این پلاسمای غنی‌شده روی سلول‌های پایه یا بنیادین تاثیر می‌گذارد و باعث ساخته شدن رگ، عضله، بافت همبند، پوست، کلاژن و استخوان می‌شود.

در حالت عادی هر پلاکت مقدار مشخصی از این ماده را بعد از آسیب بافت آزاد می‌کند. ما در این روش خون را می‌گیریم و طی یک پروسه زمانی میزان غلیظ یا درصد پلاکت را در واحد حجم افزایش می‌دهیم. به عنوان مثال اگر فرض کنید در هر واحد یک آپارتمان 3 یا 4 واحده 10 نفر زندگی می‌کنند و ما بخواهیم کل نفرات را در یک واحد جمع کنیم، به یک تجمع در واحد سطح می‌رسیم. این نسبت در پلاکت‌های خونی نیز به همین صورت است یعنی یک نسبت مشخصی بین تعداد پلاکت‌ها در هر سی‌سی پلاسما وجود دارد. در این روش نیز درصد پلاکت‌ها در واحد حجم زیاد می‌شوند که به شکل مصنوعی آنها را فعال می‌کنیم. یعنی شرایطی برای پلاکت‌ها القا می‌کنیم که احساس کنند در بافتی قرار گرفته‌اند که آن بافت آسیب دیده است تا به این صورت شروع به ترشح این فاکتورهای رشد کنند.

ایدئولوژی پی‌آرپی اولین‌بار سال 1980 (نزدیک به 40 سال پیش) توسط یک گروه از جراحان فک و صورت برای مداوای بیمارانی که به خاطر بدخیمی یا سرطان یک ناحیه از فک آسیب دیده بودند، به کار برده شد. این کادر پزشکی تصمیم گرفتند با یک روش طبیعی و ماده‌ای که از خود بدن گرفته می‌شود، سلول‌های پایه‌ای فک را تحریک کنند تا آن ناحیه ترمیم و استخوان ساخته شود. پس از این‌که این پزشکان به نتیجه‌ مطلوب و درمانی رسیدند، این روش در جراحی باز قلب نیز استفاده شد. این روش برای افرادی به‌کار برده شد که سلول‌های قلبی‌شان در اثر ضربه، آسیب دیده و یک قسمت از سلول‌های قلبی‌شان له شده بود. آن قسمت از سلول‌ها نیز از طریق این روش و با همان تئوری ترمیم شدند. کم‌کم این روش وارد شاخه‌های دیگر پزشکی از جمله شاخه مهم استخوان یعنی ارتوپدی شد. در حال حاضر نیز این روش کاربرد خیلی وسیعی در این شاخه از علم پزشکی پیدا کرده است و وسیع‌ترین منابع و مقاله‌های موجود این روش در کتب و اینترنت مربوط به علم ارتوپدی است. در این شاخه نیز برای این‌که استخوان سریع‌تر ترمیم شود یا زودتر پیوند و جوش بخورد، از این روش استفاده شد. پس از آن این روش به رشته پزشکی ورزشی که یکی از زیر شاخه‌های رشته ارتوپدی است، وارد شد. در این شاخه از پزشکی نیز این روش برای ورزشکارانی که سر استخوان لگن یا تاندون مفصل شانه‌هایشان آسیب دیده، یا ورزشکارانی که تاندون مچ پایشان دچارکشیدگی شده است، به کار برده می‌شود. همچنین این روش در جراحی‌های کلیه و مجاری ادراری (اورولوژی) و مغز و اعصاب نیز کاربرد دارد. طی 5 ـ4 سال اخیر این روش وارد شاخه زیبایی شده است.

تا به حال عارضه‌ای برای پی‌آرپی دیده نشده و عوارضی هم که هست بیشتر وابسته به تزریق است که می‌توان به قرمزی و تورم محل تزریق در یک یا 2 روز اول اشاره کرد. همچنین به دلیل این‌که این ماده از بدن خودمان‌ گرفته شده است و به بدن خودمان نیز برگردانده می‌شود، هیچ‌گونه واکنش افزایش حساسیت یا برانگیخته شدن در سیستم ایمنی علیه آن دیده نمی‌شود. در ضمن این ماده سرطان‌زا نیست یعنی عارضه‌ای ایجاد نمی‌کند و باعث بدتر شدن وضعیت بیمار نمی‌شود.

در بعضی از بیمارها عوارض ناشی از تزریق بیشتر است. مثلا در افرادی که مبتلا به بدخیمی هستند یا افرادی که به دلایلی مثل آلوده شدن با ویروس اچ آی وی، ابتلا به دیابت‌های طولانی و کنترل نشده و مصرف بالای کورتون دچار مشکل هستند یا به دلایلی که سیستم ایمنی‌شان تضعیف و سرکوب شده است، ترجیح داده می‌شود با این روش درمان نشوند. علت این مساله به خاطر پی‌آرپی نیست، بلکه به سبب این است که ریسک عفونت به دنبال تزریق در این افراد بالاست. همچنین در افرادی که ریسک خونریزی دارند مثل افرادی که از داروهای رقیق‌کننده استفاده می‌کنند تزریق به شکل کلی ممنوعیت دارد زیرا ممکن است با تزریق در بافت آنان کبودی یا لخته ایجاد شود. همچنین در افرادی که مشکلات پلاکت و انعقادی دارند نیز احتمال ایجاد کبودی زیاد است به همین دلیل بهتر است این روش درمانی برای آنان استفاده نشود. البته ممکن است فردی نیز باشد که با توجه به نتایج آزمایش و با توجه به عملکرد پلاکتش دچار اختلال عملکرد پلاکت یا بیماری خونریزی‌دهنده نباشد اما تعداد پلاکتش پایین باشد، به همین دلیل اثر بخشی درمانش نیز کمتر خواهد بود. در مقابل اگر تعداد اولیه پلاکت فردی زیاد باشد اثر بخشی بعدی‌اش نیز بیشتر خواهد بود. هر چقدر درصد غلظت پلاکت‌ها بالاتر برود اثر بخشی درمان به همان نسبت بیشتر می‌شود. همچنین یک گروه از افراد هم هستند که گروه مناسبی برای این کار نیستند مثل سیگاری‌ها یا افرادی که الکل مصرف می‌کنند. چنانچه این افراد تمایل به انجام این روش درمانی داشته باشند باید مصرف این مواد را قطع کنند زیرا اگراقدام به انجام این کار نکنند، نتیجه چندان مطلوب و چشمگیری از این روش نخواهند گرفت.

اثر اولیه پی‌آرپی معمولا از 3 تا4 هفته بعد از تزریق شروع می‌شود. البته برحسب نوع کاری که انجام می‌دهیم این زمان متفاوت است. مثلا اگر ما برای ریزش مو از پی‌آرپی استفاده کنیم این عدد به مدت 2 تا3 ماه بعد می‌رسد و بیمار پس از سپری شدن این مدت اثربخشی آن را خواهد دید. در مجموع به جز مساله ریزش مو،اثر بخشی این روش برای سایر قسمت‌ها مانند سیاهی دور چشم، جوان‌سازی صورت و سایر کاربرد‌ها مثل پشت دست و پف زیر چشم 3 تا4 هفته بعد از درمان است.

حداکثر ماندگاری این روش5‌/‌1 تا 2 سال است.

برای عموم بیماران، یک یا 2 مرتبه روش درمانی پی‌آرپی کفایت می‌کند. البته برحسب شرایط مختلف ممکن است به بعضی از بیماران تکرار هر 3 ماه یکبار یا به برخی دیگر هر 6 ماه تا یک سال را پیشنهاد کنیم.

یک‌سری دستورهای خاص هستند که بیماران باید قبل از مراجعه رعایت کنند مثلا بیمارانی که آسپرین یا داروهای ضدالتهاب مثل بروفن مصرف می‌کنند باید 2 هفته قبل از مراجعه این داروها را قطع کنند. اگر بیمار تحت نظر پزشک باشد و پزشک معالجش اجازه استفاده از پی‌آرپی را ندهد نباید ازطریق این روش درمان شود. اما عموما برخی از بیماران مسکن را بیشتر برای سر درد، زانو درد و کمر درد استفاده می‌کنند. مسکن عملکرد این روش را کاهش و ریسک کبودی بافتی را افزایش می‌دهد. بنابراین به این افراد گفته می‌شود که مصرف این داروها را قطع کنند. بعد از معالجه نیز مصرف این داروها برای این افراد ممنوع است. در ضمن اگر بیمار شخصی سیگاری باشد، کشیدن سیگار برای او ممنوع است تا زمانی که نتیجه کار معلوم شود. همچنین طی 24 ساعت از بیمار می‌خواهیم از انجام فعالیت شدید مانند ورزش کردن و فعالیت‌های روزمره پرهیز کند. برای این‌که ممکن است در محل تزریق، تورم ایجاد شود. در ضمن استفاده کردن از لوازم آرایشی برای کسانی که قصد انجام عمل زیباسازی صورت را دارند تا 72 ساعت ممنوع است اما استحمام از روز اول ممنوعیتی ندارد به شرط این‌که از آب خیلی داغ استفاده نشود، زیرا آب داغ می‌تواند تورم بافتی را بیشتر کند.

این روش، درمانی است که نتیجه اثر بخش و خوب خود را نشان داده و یک توجیه و تئوری علمی نیز به عنوان پشوانه دارد اما هنوز در کتاب‌های پزشکی ثبت نشده است. البته ممکن است در برخی از مقالات اسمی از این روش برده شود. به همین دلیل برخی از پزشکان سعی می‌کنند تا زمانی که وارد رفرنس و کتاب‌ها نشده است از آن استفاده نکنند.

فرزانه صدقی