مجلس ششم: اصلاح‌طلبان آمدند

پیروزی سیدمحمد خاتمی در انتخابات هفتمین دوره ریاست جمهوری این فرصت را در اختیار گروه‌های رقیب جناح موسوم به راست قرار داد تا با هماهنگی و نزدیکی مواضع، تمهیدات لازم را برای دستیابی به اکثر کرسی‌های مجلس ششم  بیندیشد.

رای زیاد خاتمی در این دوره از انتخابات سبب شد کسانی که به او رای داده‌اند جریانی را موسوم به دوم خردادی‌ها به وجود آورند.

این جریان شامل گروه‌هایی می‌شد که رقابت با جناح راست و مخالفت با سیاست‌های این طیف و همراهی خاتمی  وجه مشترک آنان بود.

در واقع بسیاری از این گروه‌ها به لحاظ سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مواضعی متفاوت داشتند، اما هفتمین دوره انتخابات ریاست ‌جمهوری برای بسیاری از این گروه‌ها نتیجه شیرینی داشت بنابراین طبیعی بود که برای استمرار بخشیدن به این موفقیت، از هیچ کوششی فروگذار نباشند.

تاثیر دولت بر مجلس

بالطبع با روی کارآمدن کابینه خاتمی، نیروهایی که جزو طیف رقیب  او محسوب می‌شدند به صف جناح منتقد دولت پیوستند. اینان در مجلس حائز اکثریت آرا بودند. از این رو در مواقعی که سیاست‌های دولت جدید با معیارهای جناح اکثریت مجلس سازگار نبود، واکنش نشان می‌دادند.

با توجه به فضای حاکم بر مجلس پنجم مشخص بود که سید محمد خاتمی و کابینه او برای رسیدن به اهداف مورد نظر و اتخاذ راهکارهای اجرایی  مطابق با سلایق سیاسی خود، راه دشواری را باید طی کنند.

مجلسیان از همان آغازین روزهای شروع فعالیت دولت جدید در خصوص عملکرد برخی از وزرا بخصوص عطاءالله مهاجرانی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و عبدالله نوری، وزیر کشور هشدارهایی داده بودند، اما روش‌هایی که این دو وزیر برای تحقق برنامه‌هایشان در نظر گرفتند برای جناح موسوم به راست و نمایندگان مجلس پذیرفتنی نبود و به همین خاطر بارها اعتراض خود را در خصوص ادامه این سیاست‌ها اعلام کردند.

انفعال جریان راست

با اوج گرفتن اختلافات میان جریان‌های سیاسی، دوم‌خردادی‌ها این شبهه را مطرح ‌کردند که جناح اکثریت مجلس پنجم، نماینده اکثریت جامعه ایرانی نیست چون مردم در انتخابات ریاست‌جمهوری به رقیب طیف راست رای مثبت دادند.

قبل از برگزاری انتخابات مجلس ششم، دو جریان راست و چپ در انتخابات اولین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا این فرصت را یافتند که در این صحنه رقابت، زور آزمایی کنند.

نتیجه حاصله از انتخابات به نفع هواداران خاتمی رقم خورد و بسیاری از عناصر طیف اصلاح‌طلب به عنوان اعضای شوراها به نقش‌آفرینی پرداختند.

نتیجه انتخابات شوراهای شهر و روستا گرچه برای جناح راست قابل پیش‌بینی بود، اما انتظار چنین شکستی را نداشت؛ از این‌رو درصدد بود با تغییر شیوه‌ها در رقابت سیاسی و انتخاب شعارهای نو و البته با حفظ همان گفتمان برای جلب توجه جامعه وارد صحنه انتخابات شود.

یکی از موضوعاتی که مورد اعتراض جریان اصولگرا قرار گرفت، حکم عبدالواحد موسوی لاری، وزیر کشور برای سیدمصطفی تاج‌زاده به عنوان ریاست ستاد انتخابات بود.

تاج‌زاده برای جناح راست چهره‌ای شناخته شده بود. موضعگیری‌ها و عملکرد وی در انتخابات اولین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا در خصوص نحوه تعیین صلاحیت نامزدهای انتخاباتی، نارضایتی جریان راست را برانگیخته بود.

مضاف بر این وابستگی حزبی تاج‌زاده به سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران برای جناح منتقد دولت قابل اغماض و چشم‌پوشی نبود.

سرسختی تاج‌زاده در انتخابات شوراهای شهرو روستا و انتقاداتی که او نسبت به عملکرد هیات نظارت بر انتخابات شوراها داشت، در منظر جناح راست از او چهره‌ای جناحی و غیر منعطف در مقابل قانون ساخته بود به همین خاطر این جریان سیاسی، نگرانی‌های خود را از نحوه عملکرد رئیس ستاد انتخابات کشور اعلام کرد.

به اعتقاد عناصری از جریان راست، عملکرد تاج‌زاده امید به برگزاری انتخابات سالم را کمرنگ می‌کرد.

حضور هاشمی رفسنجانی در انتخابات

اتفاق مهمی که در آستانه برگزاری‌ انتخابات دوره ششم مجلس روی داد، ثبت نام اکبر هاشمی رفسنجانی به عنوان داوطلب انتخاباتی بود.

این اقدام واکنش مثبت و منفی بسیاری از گروه‌ها را برانگیخت. هاشمی رفسنجانی در اظهارنظری اعلام کرد که هدف وی برای حضور در مجلس ششم پشتیبانی از فکر سازندگی کشور، منطقی‌کردن و تحکیم توسعه سیاسی و ارائه طرح فقر‌زدایی و کوشش جهت تصویب آن است. هرچند وی پس از اعلام نتایج مرحله اول انتخابات از حضور در مرحله دوم انصراف داد.

جریان منتقد از همان ابتدا این اقدام را به فال نیک گرفت و از آن استقبال کرد، اما جناح چپ در این زمینه دو دسته شد.

برخی از عناصر که بیشتر عضو جبهه مشارکت بودند، واکنش تندی نشان دادند و مدام هاشمی را به عدم شفافیت در مواضع خود متهم می‌کردند و از این رهگذر بسیاری از اقدامات دولت وی را در زمان ریاست جمهوریش به نقد می‌کشاندند.

بخصوص مساله قتل‌های زنجیره‌ای و اقداماتی که سعید امامی و دوستانش در زمان ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی داشتند.

حجم عظیمی از تحلیل‌های سیاسی و مطبوعاتی در روزنامه‌ها منتسب به جریان دوم خرداد در آن دوره به نقادی  هاشمی‌رفسنجانی معطوف بود.

یقینا جوی که علیه هاشمی رفسنجانی ایجاد شده بود تا حدود زیادی وامدار موضعگیری روزنامه‌های صبح امروز و مشارکت و درج مقالات اکبر گنجی تحت عنوان «عالیجناب سرخپوش» در نشریات دوم خردادی بود.

انواع و اقسام اتهامات در مورد هاشمی رفسنجانی در روزنامه‌های اصلاح‌طلب منتشر می‌شد و مصرانه از او می‌خواستند که پاسخگوی انتقادات باشد.

شاید بسیاری از هواداران هاشمی رفسنجانی این انتظار را از سید محمد خاتمی داشتند که او در این مقطع وارد میدان شود و به نیروهای هوادار خود توصیه کند که دست از تخریب هاشمی بردارند و احیانا در فهرست پیشنهادی خود نام هاشمی رفسنجانی را به عنوان نامزد معرفی شده توسط تشکل متبوعشان بگنجانند.

گرچه خاتمی در همان دوره به صورت شفاهی حمایت خود را از حضور هاشمی در صحنه انتخابات اعلام کرده بود با این وصف او ترجیح می‌داد که از دور ناظر کل قضایا باشد و از حمایت علنی هاشمی بپرهیزد و در نهایت انتظار هواداران هاشمی در مورد حمایت خاتمی از رئیس مجمع تشخیص مصلحت بعد از یک سال از برگزاری انتخابات ششمین دوره مجلس شورای اسلامی تحقق پیدا کرد و رییس ‌جمهور در سفری که به استان کرمان داشت در اجتماع مردم رفسنجان از هاشمی رفسنجانی با عنوان «شناسنامه انقلاب»یاد کرد.

در کنار این انتقادها البته برخی از عناصر اصلاح‌طلب نیز بودند که از ورود هاشمی رفسنجانی به صحنه انتخابات حمایت و حتی اعلام کردند که در فهرست پیشنهادی نام وی را به عنوان نامزد انتخاباتی می‌گنجانند.

در همان اوان هاشمی رفسنجانی در یک مصاحبه مطبوعاتی شرکت کرد و مشروح این گفت‌وگو نیز از صدا و سیما پخش شد.

این اقدام اعتراض بسیاری از اصلاح‌طلبان را برانگیخت و آنان مدعی بودند که با توجه به این‌که هاشمی رفسنجانی داوطلب نمایندگی است و بایستی در خصوص نحوه تبلیغات از قوانین موجود پیروی کند، پخش مشروح گفت‌وگوی مطبوعاتی او با قانونگرایی منافات دارد و پخش این مصاحبه مطبوعاتی نشان می‌دهد که شرایط برابر و مساوی میان او و سایر داوطلبان نمایندگی برقرار نیست. این اتفاق بر حجم انتقادات جریان اصلاح‌طلب علیه هاشمی رفسنجانی افزود.

بین نیروهای دوم‌خردادی، حزب کارگزاران سازندگی مهم‌ترین حامی هاشمی‌رفسنجانی محسوب می‌شود و نحوه برخورد عناصر اصلاح‌طلب بخصوص جبهه مشارکت با مساله نامزدی هاشمی رفسنجانی برای آن تشکل ناخوشایند بود.

حسین مرعشی، نماینده مردم کرمان در مجلس شورای اسلامی و عضو حزب کارگزاران در همین خصوص اعلام کرد: رفتارهای تخریبی جبهه مشارکت علیه حزب کارگزاران سازندگی، رفتار مناسبی نیست و بهتر است که این جبهه روابط خود با سایر گروه‌ها را براسا‌س اصول پذیرفته شده تنظیم کند.

مدتی بعد محمدهاشمی نیز به اظهار نظر در خصوص عملکرد حزب مشارکت و جریان دوم خرداد پرداخت و حتی اقدامات برخی از عناصر کارگزاران از جمله عطاءالله مهاجرانی، وزیر فرهنگ و ارشاد را زیر سوال برد و در دفاع از برادر خود از ادبیاتی بهره گرفت که در نهایت نوعی تبلیغ منفی برای هاشمی رفسنجانی در پی داشت.

 محمد هاشمی خطاب به نیروهای دوم خردادی اعلام کرد: «اگر می‌خواهید آقای هاشمی فقط در فهرست شما باشند راه منطقی و اصولی اش این است که بزرگان قومتان جمع شوند بروند خدمت آقای هاشمی و بگویند جناب آقای هاشمی، ما این فضایل را برای شما قائلیم. بنابراین شما این افتخار را به ما بدهید و بیایید در فهرست ما باشید.»

این‌گونه اظهار نظرها که از موضع بالا صورت می‌گرفت میان نیروهای دوم‌خردادی بازتاب خوبی نداشت و واکنش آنان را بر‌انگیخت.

ائتلاف جریان راست

نیروهای همفکر در جریان راست در انتخابات ششمین دوره مجلس شورای اسلامی تحت عنوان ائتلاف پیروان خط امام و رهبری و با حضور تشکل‌هایی نظیر انجمن اسلامی پزشکان، جامعه اسلامی مهندسین، جمعیت موتلفه اسلامی، جامعه وعاظ تهران، جامعه انجمن‌های اسلامی اصناف و بازار، جامعه زینب(س)، جامعه اسلامی کارمندان، جمعیت زنان انقلاب اسلامی، انجمن زنان پیرو اهل بیت، جامعه اسلامی نمایندگان ادوار مجلس، جامعه اسلامی فرهنگیان، گروه حزب‌الله مجلس شورای اسلامی، کانون اسلامی فارغ‌التحصیلان شبه قاره هند و جمعیت فدائیان رهبر پا به صحنه انتخابات گذاشت و نامزدهای زیر را به مردم تهران معرفی کرد:

اکبر هاشمی‌ رفسنجانی، عباس شیبانی، حسن روحانی، محمدعلی موحدی‌کرمانی، محسن مجتهدشبستری، محمدرضا باهنر، سید رضا تقوی، سیدمرتضی نبوی، محسن رضایی، احمد توکلی، سیدرضا اکرمی، علی عباسپورتهرانی، مرضیه وحیددستجردی، منیره نوبخت، نفیسه فیاض‌بخش، فاطمه رهبر، محمد جواد اردشیر لاریجانی، حسن غفوری‌فرد، سیدعلی‌اکبر حسینی، غلامعلی حدادعادل، سیدمحمد جهرمی، سیدعباس قائم‌مقامی، محمود احمدی‌نژاد، غلامحسین الهام، رضا رهگذر، داوود دانش‌جعفری، یحیی آل‌اسحاق، سید شهاب‌الدین صدر، سیدعلیرضا مرندی و علی موحدی‌ساوجی.

ائتلاف خط امام و رهبری با شعار «مجلس ششم، تفاهم و حل مشکلات مردم» قدم در صحنه رقابت نهاد.

جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی از جمله تشکل‌های فعال سیاسی بود که به‌رغم همفکری‌های فراوانی که با جناح منتقد داشت در انتخابات ششمین دوره مجلس شورای اسلامی سعی کرد که با معرفی برخی از نامزدهای وابسته به طیف چپ نظیر محتشمی‌پور و کروبی تفاوت سلایق سیاسی خود با ائتلاف گروه‌های خط امام و رهبری را آشکار کند.

فدایی، دبیرکل جمعیت ایثارگران در مصاحبه مطبوعاتی پیش‌بینی کرد که مجلس ششم در اختیار اصولگرایان و نیروهای ارزشی خواهد بود. وی شعار این جمعیت برای شرکت در انتخابات را «امنیت، عدالت و رونق اقتصادی» خواند.

فهرست نامزدهای جمعیت ایثارگران عبارت بودند از:‌ اکبر هاشمی ‌رفسنجانی، محمدعلی  موحدی‌کرمانی، محسن مجتهدشبستری، مهدی کروبی، علی‌اکبر محتشمی‌پور، محمدرضا باهنر، مرتضی نبوی، محسن رضایی، سیدرضا تقوی،  علی موحدی ‌ساوجی، مرضیه وحیددستجردی، نفیسه فیاض‌بخش، منیره نوبخت، مهریه سویزی، محمدجواد لاریجانی، احمد توکلی، حسن غفوری‌فرد، عباس شیبانی، حسین فدایی، عبدالحسین روح‌الامینی، سیدعلی‌رضا مرندی، غلامعلی حداد‌عادل، علی عباسپور، داوود دانش‌جعفری، محمدرضا رهگذر، شهاب‌الدین صدر، خوشبختیان و غلامحسین الهام.

حزب تمدن اسلامی از دیگر تشکل‌هایی بود که در موسم انتخابات، خبر ظهور آن منتشر شد.

این حزب با شعار «توسعه همه جانبه، مدیریت پربار، دفاع از ارزش‌ها و نشاط ملی» برای شرکت در انتخابات اعلام حضور کرد و فهرست نامزدهای خود را به شرح ذیل انتشار داد:

هاشمی رفسنجانی، مرضیه حدیده‌چی، وحید دستجردی، فاطمه رمضان‌زاده، پیشگاهی فرد، آل اسحاق، ابوترابی، احمدی‌نژاد، الهام، حداد عادل، روحانی، سرحدی‌زاده، رهگذر، محسن رضایی، حسین سرافراز، محمدهاشم رهبری، شیبانی، محمدحسن شیرازی، کروبی، شبستری، محتشمی‌پور، صدر، عباسپور، غفوری فرد، حسن فرجی، مرندی، موحدی کرمانی، موحدی ساوجی، مرتضی نبوی و منصور واعظی.

از اسامی نامزدهای پیشنهادی تشکل یادشده پیدا بود که حجم زیادی از  نام‌ها در فهرست مورد نظر با نامزدهای مورد تایید و معرفی شده ائتلاف خط امام و رهبری یکی بود و این نشان می‌داد که تشکل یاد شده در مقایسه با سایر جریان‌های سیاسی با جناح راست هماهنگی بیشتری داشت.

چکاد آزاداندیشان از دیگر گروه‌های همگام با جریان راست بود که داوطلبان نمایندگی زیر حمایت خود را اعلام کرد: هاشمی رفسنجانی، سیدعباس قائم مقامی، مرندی، موحدی کرمانی، روح الامینی، مجیدی، راستگو، فرجی، دانش جعفری، غفوری فرد، محسن رضایی، غرضی، عباسپور، حداد عادل، افروز، سرحدی‌زاده، پیشگاهی فرد، لاریجانی، احمدی‌نژاد، رهگذر، سرافراز، جندقی، وحید دستجردی، علی محمدزاده، محمد هاشم رهبری، سعید یاوری، حسن روحانی و رجایی خراسانی.

شعار ستاد انتخاباتی حزب اعتدال و توسعه این عبارت بود: «می خواهم شاد، سرفراز، مهربان، امیدوار و آرام زندگی کنم».

در ذیل این شعار توضیح داده شد: آرام در سایه اعتدال سیاسی، امیدوار در سایه توسعه پایدار، شاد در سایه عدالت اجتماعی، سرفراز در سایه اقتدار ملی، مهربان در سایه وفاق ملی.

دوری از بازی‌های جناحی و فراجناحی نگریستن به مسائل عمومی کشور از جمله شعارهای این تشکل بود و با همین اهداف اقدام به معرفی نامزدهای خود کرد: هاشمی رفسنجانی، روحانی، کروبی، موحدی کرمانی، دعایی، سیدرضا اکرمی، اشرفی اصفهانی، قائم مقامی، پیشگاهی فرد، جلودارزاده، شیبانی، غرضی، جهرمی، محجوب، آل اسحاق، محمدهاشم رهبری، لاریجانی، رهبری املشی، حداد عادل،‌ عباسپور و رهگذر از جمله نامزدهای مورد حمایت حزب اعتدال و توسعه بودند.

ارزیابی فهرست‌های منتشر شده احزاب و گروه‌های سیاسی منتقد دولت و نامزدهای معرفی شده تشکل‌های یاد شده نشان می‌داد که بسیاری از این نیروها تمایل چندانی به ادامه شیوه‌های سنتی طیف راست ندارند و برای پیشبرد اهداف و برنامه‌های خود درصدد هستند تا روش‌های جدیدی را بیازمایند و در این راستا با بهره‌گیری از نیروهای جوان‌تر بیش از گذشته تخصص‌گرایی را مورد توجه قرار دهند.

تکاپوی اصلاح‌طلبان

اردوگاه اصلاح‌طلبان در آستانه برگزاری ششمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی تب و تاب بیشتری داشت. نیروهای دوم خرداد در عرصه سیاسی تنها به یک رقیب می‌اندیشیدند و آن هم جریان موسوم به محافظه‌کاران بودند.

جبهه مشارکت به عنوان یک حزب جدیدالتاسیس مواضعی تندتر از دیگر گروه‌های اصلاح‌طلب داشت. چنانکه از اظهارات و بیانیه‌های حزبی این تشکل برمی‌آمد، جبهه مشارکت به هیچ وجه حاضر نبود با جریان راست آشتی کند.

زمانی که بحث گنجاندن نام هاشمی رفسنجانی به عنوان نامزد پیشنهادی در فهرست انتحاباتی احزاب مطرح بود، سعید حجاریان نظریه‌پرداز جبهه مشارکت اعلام کرد که این جبهه نه تنها درباره هاشمی، بلکه در مجموع قصد ندارد حتی یک نام مشترک با جناح راست داشته باشند.

اصرار اعضای جبهه مشارکت و دیگر گروه‌های اصلاح‌طلب درباره گنجاندن نام نامزدهای غیر مشترک با فهرست جناح راست حتی شامل دیگر نامزدهای مستقل نظیر محسن رضایی نیز می‌شد.

در آغاز رقابت‌های انتخاباتی رایزنی‌هایی برای معرفی رضایی به عنوان نامزد جبهه مشارکت مطرح بود، اما با توجه به این‌که ائتلاف نیروهای خط امام و رهبری از وی حمایت کردند و در این صورت آوردن نام رضایی در فهرست جبهه مشارکت مغایر با تصمیم‌گیری حزبی آن تشکل مبنی بر نداشتن نامزد مشترک با جریان راست بود بنابراین از معرفی وی خودداری شد.

انعطاف‌ناپذیری اصلاح‌طلبان در مورد عدم حمایت از هاشمی رفسنجانی عمومیت نداشت و برخی از گروه‌های همسو با جریان دوم خرداد نظیر حزب کارگزاران سازندگی، خانه کارگر، حزب اسلامی کار و جمعیت زنان انقلاب اسلامی نام هاشمی رفسنجانی را در فهرست خود جای دادند.

با این‌که هم و غم اصلاح‌طلبان در این دوره از انتخابات، کسب کرسی‌های بیشتر مجلس بود و طبعاً یکی از مهم‌ترین اقدامات در جهت نیل به این مقصود، رسیدن به یک ائتلاف منسجم و هماهنگ بود، اما گویا هر یک از گروه‌های وابسته به جریان دوم خرداد خود را از دیگر همفکران پیشروتر در عرصه اصلاح‌طلبی می‌دانستند و بر اساس ارزیابی و تحلیل‌هایی که از جو سیاسی داشتند، گمان می‌کردند در صورت ارائه فهرست مستقل امکان راهیابی نامزدهای مورد نظر به مجلس شورای اسلامی بیشتر فراهم شود.

از این رو، بنابر تصوراتی که هر یک از تشکل‌های دوم‌خردادی از وزن اجتماعی خود داشتند، در نهایت تصمیم گرفتند فهرست مستقل ارائه کنند.

بعد از بحث و بررسی‌های فراوان در جبهه مشارکت اسلامی آنها نامزدهای انتخاباتی خود را معرفی‌ کردند. در این فهرست نام محمدرضا خاتمی، محسن میردامادی، محسن صفایی‌فراهانی، علی شکوری‌راد، سید شمس‌الدین وهابی، محمد نعیمی‌پور، گوهر الشریعه دستغیب، فاطمه حقیقت‌جو، میثم سعیدی، داوود سلیمانی، فاطمه راکعی، احمد بورقانی‌فراهانی، بهروز افخمی، الهه کولایی، وحیده طالقانی، مهدی کروبی، بهزاد نبوی، جمیله کدیور، رسول منتجب‌نیا، احمد پورنجاتی، محسن آرمین، سید محمود دعایی، ابوالقاسم سرحدی‌زاده، مجید انصاری، سهیلا جلودارزاده، سید علی‌اکبر محتشمی‌پور، علی‌اکبر رحمانی، سید علی‌اکبر موسوی‌خوئینی، سید هادی خامنه‌ای و علی‌رضا نوری به چشم می‌خورد.

این تشکل از جمله گروه‌های دوم‌خردادی بود که در جریان برگزاری دادگاه عبدالله نوری عنوان کرد از نامزدی وی در انتخابات مجلس شورای اسلامی حمایت می‌کند اما بعدها با توجه به اعلام حکم محکومیت عبدالله نوری تصمیم گرفت از علی‌رضا نوری حمایت کند.

جبهه مشارکت با شعار انتخاباتی «ایران برای همه ایرانیان» وارد صحنه انتخابات شد. طرح این شعار واکنش‌های متفاوتی را برانگیخت.

 برخی مطرح می‌کردند که جبهه مشارکت با ارائه این شعار قصد تقویت جنبه‌های ناسیونالیستی و ملی‌گرایانه دارند. در کنار این موضوع باید به انتقاد آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی نیز اشاره کرد.

وی جزو منتقدان جبهه مشارکت بود و نسبت به بهره‌برداری این گروه سیاسی از شعار ایران برای ایرانیان هشدار داد.

مجمع روحانیون مبارز که رقابتی سنتی با جامعه روحانیت مبارز داشت برای اولین بار بعد از شکست در انتخابات دوره چهارم مجلس نامزدهای خود را با حضور مهدی کروبی، علی‌اکبر محتشمی‌پور، رسول منتجب‌نیا، محمدرضا خاتمی، محسن میردامادی، فاطمه رمضان‌زاده، عیسی ولایی، جمیله کدیور، سهیلا جلودارزاده، محسن آرمین، علی‌اکبر رحمانی، حسین هاشمیان، سید محمد غرضی، حسین الحسینی، محمد رضا راه‌چمنی، محسن رضایی، علیرضا محجوب، ابوالقاسم سرحدی‌زاده، بهزاد نبوی، سید محمود دعایی، مجید انصاری، هادی خامنه‌ای،  محسن صفایی‌فراهانی،  محمد نعیمی‌پور، شمس‌الدین وهابی، حسین مظفری‌نژاد، دستغیب، فاطمه حقیقت‌جو، احمد پورنجاتی و الیاس حضرتی وارد میدان رقابت کرد.حزب کارگزاران سازندگی به عنوان مهم‌ترین گروه حامی هاشمی رفسنجانی در آستانه انتخابات مجلس ششم با جبهه مشارکت اختلاف نظر پیدا کرد. محمد هاشمی، حسین مرعشی  و فائزه هاشمی اعضای کارگزاران اظهارات تندی علیه جبهه مشارکت ابراز و  از تندروهای این تشکل انتقاد ‌کردند.

 این چالش سرانجام بر سر ارائه فهرست انتخاباتی نمود پیدا کرد و کارگزاران از معرفی محمدرضا خاتمی، دبیرکل حزب مشارکت به عنوان نامزد پیشنهادی خودداری و از نامزدی مجید انصاری، هاشمی رفسنجانی، حسن روحانی، سید محمود دعایی، حسین هاشمیان، فائزه هاشمی، فاطمه رمضان‌زاده، جمیله کدیور، سهیلا جلودارزاده، مرضیه دباغ، ایزدی، ناهیدی، غرضی، سرحدی‌زاده، محجوب، بهزاد نبوی، محسن رضایی، علی توکلی یرکی، علیرضا نوری، صفایی فراهانی، راه چمنی، حداد عادل، رهبری املشی، شیبانی، هرندی، رحمانی و هادی خامنه‌ای حمایت کردند.

دفتر تحکیم وحدت در دوره‌های مختلف انتخاباتی در عین حمایت از شعارهای جریان چپ در ایام انتخابات به صورت مستقل نامزدهای خود را معرفی می‌کرد. در این دوره از انتخابات نیز دفتر تحکیم وحدت نامزدهای محدودی را معرفی کرد. در این فهرست پیشنهادی نام میردامادی، هاشمیان، فاطمه کمالی، احمد سرایی، محمود حسینی، میثم سعیدی، احمد بورقانی، بهزاد نبوی، سیدهادی خامنه‌ای، محمدرضا خاتمی، فریبا داوودی مهاجر، حقیقت‌جو، کولایی و رجایی به چشم می‌خورد.

با وجود اختلافی که در ارائه فهرست مشترک بین گروه‌های دوم خردادی وجود داشت 15 گروه از گروه‌های حامی جبهه دوم خرداد که 11 گروه آن جزو ائتلاف 18گانه جبهه دوم ‌خرداد بودند موفق به دستیابی به یک فهرست 30 نفره شدند.

نامزدهایی که مورد حمایت این گروه‌ها بودند عبارت بودند از: مهدی کروبی، حسین هاشمیان، هادی خامنه‌ای، رسول منتجب‌نیا، علی‌اکبر محتشمی‌پور، مجید انصاری، محمدرضا خاتمی، سیدحسن الحسینی، احمد بورقانی، بهزاد نبوی، حسین مظفری‌نژاد، موسوی خوئینی‌ها، گوهرالشریعه دستغیب، سهیلا جلودارزاده، زهره عالی‌پور، فاطمه رمضان‌زاده، سرحدی‌زاده، حضرتی، محسن آرمین، علی شکوری‌راد، داوود سلیمانی، محسن میردامادی، شمس‌الدین وهابی، میثم سعیدی، هادی غفاری، محمد سعید تسلیمی، محمدرضا راه‌چمنی، علی‌محمد حاضری، عیسی ولایی و علیرضا محجوب.

در آستانه برگزاری ششمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی نیروهای ملی ‌‌ـ‌ مذهبی به تقلایی تازه دست زدند و با تایید صلاحیت‌شدن برخی از وابستگان به این جریان سیاسی با شعار شکست انحصار، توزیع قدرت و تقویت جمهوریت وارد عرصه انتخابات شدند. این گروه از افرادی نظیر رجایی، سعید مدنی، فاطمه فرهنگ‌خواه، محمود عمرانی و محمد شیرازی به عنوان نامزد اختصاصی حمایت کرد و محمدرضا خاتمی، علیرضا نوری، احمد بورقانی، جمیله کدیور، محسن آرمین، حسین هاشمیان، داوود سلیمانی، میثم سعیدی، فاطمه کمالی احمدسرایی و علی‌اکبر موسوی‌خویینی به عنوان نامزدهای مورد تایید، پشتیبانی کرد.

ششمین انتخابات مجلس

نیروهای سیاسی با چنین تدارکی به استقبال انتخابات مجلس شورای اسلامی رفتند. انتخابات در تاریخ 29 بهمن 1378 برگزار شد.

تعداد واجدین شرایط 38726431 نفر اعلام شد که از این تعداد 26082157 نفر شرکت کردند و بر اساس آمار این عده شامل 67.35 درصد واجدین شرایط بود.

میزان مشارکت در مجلس ششم 13 درصد کمتر از مشارکت مردم در مجلس پنجم بود.

در این انتخابات افراد زیر از تهران به مجلس راه یافتند: محمدرضا خاتمی، جمیله کدیور، علیرضا نوری، سید هادی خامنه‌ای، محسن آرمین، سهیلا جلودارزاده، مجید انصاری، محسن میردامادی‌، بهزاد نبوی، احمد بورقانی، وحیده علایی طالقانی، احمد پورنجاتی، داوود سلیمانی، سید علی‌اکبر موسوی خویینی، محسن صفایی‌فراهانی، علی شکوری‌راد، الهه کولایی، ابوالقاسم سرحدی‌زاده، میثم سعیدی، اکبر هاشمی‌رفسنجانی‌، فاطمه حقیقت‌جو، سید شمس‌الدین وهابی، مهدی کروبی، بهروز افخمی، محمد نعیمی‌پور، محمود دعایی، فاطمه راکعی، غلامعلی حدادعادل و الیاس حضرتی و محجوب

 فتاح غلامی