گودرزی: ششمین نفر، یک نوآوری در سریال‌سازی است

در این مجموعه بازیگرانی چون پولاد کیمیایی، نرگس محمدی، کامران تفتی، رحیم نوروزی، عسل بدیعی، نادر فلاح، فرشید نوابی، بهشاد شریفیان، رضا اخلاقی، مهدی تقی‌نیا، زویا امامی، توران قادری و... ایفای نقش می‌کنند.

بهمن گودرزی که پس از سال‌ها حضور در پشت صحنه، چندی پیش نخستین تجربه سینمایی خود را به نام شش و بش روی پرده سینماها برد، این بار در اولین حضور خود در عرصه سریال‌سازی، مجموعه مناسبتی ششمین نفر را روانه تلویزیون کرده است. وی می‌گوید: وقتی که ساخت این مجموعه به من پیشنهاد شد ویژگی‌هایی در آن بود که من را ترغیب کرد تجربه ساخت یک اثر مناسبتی را هم در کارنامه کاری خود داشته باشم. طی این سال‌ها مجموعه‌های مناسبتی زیادی در ایام دهه فجر با مضمون و روایت‌های مشابه یکدیگر روی آنتن رفته و ذهنیتی را در تماشاگر به وجود آورده است که همه سریال‌ها کلیشه‌ای و تکراری هستند. ششمین نفر این ویژگی را داشت که با تمام نمونه‌ها و الگوهای قبلی متفاوت باشد. شاید رگه و خط کلی قصه تکراری باشد ولی قصه‌هایی در دل داستان اصلی نهفته است که باعث تفاوت می‌شود.

گودرزی ششمین نفر را یک قصه پرماجرا می‌داند و معتقد است این مجموعه می‌تواند مقدمه‌ای بر بدعت و نوآوری در ساخت سریال‌های تلویزیونی باشد. وی در ادامه می‌گوید: از ابتدا می‌خواستم مجموعه را به گونه‌ای پیش ببرم که اگر بیننده به هر دلیلی یک قسمت از آن را ندید خیلی نتواند ادامه قصه را حدس بزند. قصه اصلی در دهه 50 به وقوع می‌پیوندد و همه سعی ما بر این بود که از انتخاب بازیگران گرفته تا فضاسازی در روند خط اصلی قصه، متفاوت از همه این سال‌ها عمل کنیم.

گودرزی در مورد شیوه انتخاب بازیگران این مجموعه می‌گوید: سعی کردم چیدمانی را در ترکیب بازیگران کار داشته باشم تا برای مخاطب تازگی داشته باشد. برای همین سعی کردم سراغ بازیگرانی نروم که قبل از این مجموعه همزمان در 3 یا 4 سریال بازی داشته‌اند. ششمین نفر ترکیبی از بازیگران سینما و تلویزیون است و حفظ این ساختار به خودی خود برای بیننده می‌تواند جذابیت‌هایی داشته باشد. در مورد پولاد کیمیایی باید بگویم بیشتر در عرصه سینما حضور داشته و با شخصیت‌پردازی و نوع گریم خاصی که در این مجموعه برای او در نظر گرفته‌ایم سعی کردیم وی را در قالبی جدید از بازی به تصویر بکشیم. بخصوص نقشی که پولاد در این مجموعه به عهده دارد با همه نقش‌هایش متفاوت است. در مورد نرگس محمدی هم باید بگویم پیش از این، سریال موفق ستایش را روی آنتن داشت و با بازی خوبش ثابت کرد می‌تواند از پس اجرای هرنقشی برآید. دیگر بازیگران هم کسانی هستند که در این زمینه سابقه خوبی دارند و امیدوارم توانسته باشم در کل ترکیب خوبی را کنار هم آورده باشم.

علی نوابی در این مجموعه سمت برنامه‌ریز را به عهده دارد. وی که فارغ‌التحصیل رشته نمایش از دانشکده هنر و معماری است، چند سالی است در تئاتر، سینما و تلویزیون در سمت‌های مختلف حضور دارد. این چندمین همکاری وی با بهمن گودرزی است و به نوعی بعد از این همه همکاری، سلیقه او را بخوبی می‌شناسد. وی می‌گوید: پیش‌تولید این مجموعه را از مهرماه شروع کردیم و تصویربرداری هم در نیمه اول آبان آغاز شد. اوایل کار در چیت‌سازی مشغول کار بودیم و بعد از آن در لوکیشن‌های دیگری کار را ادامه دادیم. حتی به دلیل فضای خاصی که در داستان حاکم بود خیلی از لوکیشن‌ها و دکورها را ساختیم. بخصوص این‌که کار، دهه انقلاب و پیش از آن را روایت می‌کند و ما مجبور بودیم وسواس خاصی در فضاسازی تک‌تک سکانس‌ها داشته باشیم.

نوابی در ادامه صحبت‌هایش می‌افزاید: قصه از جایی شروع می‌شود که سرگرد آسایش، پدر شخصیتی به نام ادیب با بازی پولاد کیمیایی به دست ماموران نفوذی ساواک کشته می‌شود. ادیب نامزدی به نام مریم دارد که نرگس محمدی ایفاگر این نقش است و با ورود داوود، برادر مریم ما شاهد ورود شخصیت‌ها و اتفاقات دیگری در روند قصه می‌شویم. نوابی، ششمین نفر را یک قصه پرتعلیق معمایی می‌داند و در ادامه می‌گوید: ما در خیلی جاها مجبور بودیم از لوکیشن‌های خاصی استفاده کنیم. چون حتی می‌بایست مراقب عبور ماشین‌ها و افراد گذری خیابان هم می‌بودیم. معمولا سریال‌هایی که در تاریخ معاصر روایت نمی‌شوند به نوبه خود مشکلات و سختی‌هایی دارند و از طرفی اگر درست به تصویر کشیده شوند می‌توانند بخوبی بیننده را با قصه همراه کنند. فضای امروزی و رئال شهر تهران برای ساخت این‌گونه مجموعه‌ها محدودیت‌هایی به وجود می‌آورد که گروه را مجبور می‌کند تولید خود را در فضاهای خاصی دنبال کنند. یکی از نکات برجسته‌ای که در این سریال به گونه‌ای بارز به آن اشاره شد این بود که شخصیت‌های قصه به گونه‌ای انتخاب شدند که برای بیننده قابل حدس نباشد و پیش‌ذهنیتی را به وجود نیاورد. مثلا بازیگری که همیشه در نقش‌های منفی به بیننده معرفی می‌شد در این مجموعه در نقشی مثبت ظاهر شده است. حتی کارگردان کار اصرار داشت نوع بازی بازیگران کار هم متفاوت با بازی‌های قبلی آنها باشد و خلاصه این‌که همه چیز در ششمین نفر دست به دست هم داده‌اند تا این مجموعه جذابیت‌هایی برای پیگیری داشته باشد.

تصویربرداری مجموعه ششمین نفر به عهده محمد افسری است. وی که فارغ‌التحصیل رشته سینما با گرایش تصویربرداری است، کار حرفه‌ای خود را با حضور در سازمان صدا و سیما آغاز کرده و حدود 15 سال است در سمت مدیر تصویربرداری مشغول به فعالیت است. وی می‌گوید: همیشه دغدغه اصلی‌ام این است که در قاب تصویرم چیزی را به بیننده نمایش دهم که گویا و بیان‌کننده واقعیت اصلی داستان باشد. چون آن چیزی که در نهایت قرار است به بیننده منتقل شود، تصاویری است که از لنز دوربین می‌گذرد. ششمین نفر یک خصوصیت ویژه داشت و آن هم این بود که تصاویرش می‌بایست گویای چند سال پیش می‌بود. این اتفاق علاوه بر خود تصویر باید در همه نماها و حتی نورپردازی کار هم اتفاق می‌افتاد. وی در ادامه می‌افزاید: عموما سعی می‌کنم طراحی رنگ و نور خاصی را متناسب با موقعیت و فضاسازی قصه داشته باشم. در عین حال که معتقدم تصویر خیلی نباید تیره و کدر به نظر برسد در عین حال هم تلاش می‌کنم شفافیت تصاویر، نماها را مصنوعی و زننده نشان ندهد.

وقتی از او می‌پرسم تا چه اندازه به عنوان یک مدیر تصویربرداری از نماهای حرکتی در کارهایش استفاده می‌کند در پاسخ می‌گوید: البته این اتفاق به خواست و سلیقه کارگردان و نوع دکوپاژی که برای کار در نظر گرفته است، برمی‌گردد. خود من هم سعی می‌کنم هرکجا که لازم باشد پیشنهاد استفاده از نماهای حرکتی را به کارگردان بدهم، چون این همفکری و تعامل است که در نهایت کار را به سمت و سوی خوبی پیش می‌برد. وی در ادامه صحبت‌هایش به این نکته اشاره می‌کند که خیلی جاها مجبور بوده برای این‌که فضاها در قصه لو نرود نماها را بسته و کلوزآپ بگیرد و خیلی تلاش کرده تنوعی در تصاویر ایجاد کند تا برای بیننده تکراری نباشد.

افسری، ششمین نفر را در عین حال که کار پرلوکیشنی می‌خواند کار پربازیگری هم می‌داند. وی می‌گوید: خیلی جاها و در خیلی از نماها چند بازیگر و هنرور داشتیم و می‌بایست حواسمان را تمام و کمال جمع می‌کردیم تا چیزی در حاشیه تصاویر از تهران امروزی لو نرود. یادم می‌آید چند سال پیش که یک سریال با روایت سال‌های قبل از انقلاب کار می‌کردیم هنوز هم می‌شد از بافت سنتی خیلی از شهرستان‌ها و حتی نقاطی از خود تهران هم استفاده کرد، ولی الان وضعیت ظاهری شهر به گونه‌ای شده که دیگر نمی‌شود از خیلی از چیزها به گونه طبیعی آن استفاده کرد.

علیرضا جوادپور، طراح چهره‌پردازی این پروژه است. او از سال 72 زیر نظر جلال معیریان کار گریم را آغاز کرده و چند سالی است در این عرصه به صورت مستقل فعالیت می‌کند.جوادپور خودش را طی این سال‌ها محدود به تلویزیون نکرده و در عرصه سینما هم فعالیت داشته است. وی درباره طراح چهره‌پردازی شخصیت‌های این مجموعه می‌گوید: برای طراحی نقش‌ها خیلی تحقیق کردم و طی این تحقیقات به یک آرشیو 2000 نفری از آدم‌های آن زمان دست یافتم. دلم می‌خواست همه چیز آن‌طور که باید نشان داده شود. از طرفی داستان، فضای معماگونه‌ای را دنبال می‌کرد و ما هم سعی داشتیم کنار این فضاسازی در چهره بازیگران کار تعلیقی ایجاد کنیم تا قابل باور باشد. حتی تلاشمان هم بر این بود تا برخلاف روال عادی مجموعه‌هایی که به این شکل گام برمی‌دارند، حرکت کنیم و بازیگرانی را که تا حدودی چهره منفی دارند در قالب نقشی مثبت به بیننده عرضه کنیم. پیشنهاد کارگردان کار هم این بود که این نوع طراحی به گونه‌ای در چهره‌ها لحاظ شود که سناریو در چهره بازیگران کار لو نرود.

جوادپور در ادامه صحبت‌هایش به این نکته اشاره می‌کند که چیزی که در سریال‌های امروزی بشدت به چشم می‌آید، این است که شخصیت‌ها به گونه‌ای کاملا دوقطبی طراحی می‌شوند و ما در بطن کار با 2 دسته بازیگر کاملا مثبت یا کاملا منفی به لحاظ شخصیتی مواجهیم. این اتفاق علاوه بر نوع کارگردانی و طراحی شخصیت‌پردازی در چهره‌پردازی کار هم کاملا مشهود است و خیلی اوقات طراحان چهره‌پردازی با آرایش نوع خاصی از مو یا ریش از ابتدای داستان ابعاد منفی شخصیت‌های داستان را لو می‌دهند. گریم در فیلم‌های سینمایی و بخصوص در سریال‌های تلویزیونی باید به گونه‌ای باشدکه همیشه این تعلیق و شک را برای بیننده در پی داشته باشد و مخاطب را در هر قسمت به این سمت و سو پیش ببرد که آیا پیش‌بینی و قضاوت او درباره فلان شخصیت درست بوده یا خیر.

جوادپور، طراحی چهره‌پردازی را کاملا در خدمت کار می‌داند و معتقد است: نوع چهره‌پردازی بازیگر باید به گونه‌ای باشد که بازیگر بتواند با نقش ارتباط لازم و کافی را برقرار کند و تنها در این صورت است که نقش می‌تواند بیننده را نیز با خود همراه سازد. در همه این سال‌ها که کار می‌کردم تلاش می‌کردم گریم‌های غلو شده و خیلی زننده را خیلی در کارهایم لحاظ نکنم و بخصوص در این مجموعه همه تلاشم را به کار گرفتم تا چهره‌پردازی خاصی برای همه بازیگرانی که در این مجموعه حضور داشتند اعمال کنم. دلم می‌خواست همه چیز در کنار هم این مجموعه را از دیگر مجموعه‌هایی که در سال‌های اخیر ساخته شده، متمایز کند.

در لوکیشنی که قرار است همه سکانس‌های مربوط به خانه ادیب با بازی پولاد کیمیایی گرفته شود بازیگری به نقش دکتر احمد آسایش عموی ادیب هم حضور دارد. مهدی تقی‌نیا قرار است در مجموعه ششمین نفر به نقش عموی ادیب حضور یابد.