قصاص‌خواهی‌اولیای دم بعد از رضایت‌کتبی

معمولا در پرونده‌های قتل به لحاظ حساسیت موضوع، موکلان چندان با وکیل خود صادق نیستند و این قضیه کار را برای وکیل دشوار می‌کند. بنابراین در پرونده‌های کیفری مخصوصا قتل، دفاع از متهم ابعاد مختلفی به خود می‌گیرد. من معتقدم وکیل هم باید در ابعاد مختلف تبحر داشته باشد. مثلا یک وکیل علاوه بر اطلاعات حقوقی و دانش قضایی باید تا حدودی روان‌شناسی بداند و با جامعه‌شناسی آشنایی داشته باشد. حتی در زمینه ادبیات نیز مسلط باشد. کار یک وکیل صرفا خواندن پرونده و نوشتن یک یا دو لایحه نیست.

به هر حال این مقدمه را گفتم تا بدانید کار وکلا مخصوصا وکلای پرونده‌های مهمی مثل قتل، کاری بسیار دشوار است. سرسری گرفتن پرونده تبعات منفی به بار می‌آورد. من در طول زمانی که در کار وکالت اشتغال داشتم حرفه وکالت را با عشق و علاقه دنبال کردم. هرکدام از پرونده‌ها به نوبه خود با حوادث ریز و درشت و خاطرات تلخ و شیرینی همراه است. این پرونده‌ها بخش بزرگی از زندگی من را تشکیل می‌دهد. در یکی از پرونده‌ها وکیل متهم به قتلی بودم که اتهامش قتل پدرش بود. این پرونده ماجرای بسیار عجیب و تا حدودی پیچیده داشت. آنچه موکلم می‌گفت قبولش دشوار بود. اگرچه با واقعیت‌های پرونده همخوانی داشت، اما تاحدی مطالبی که عنوان می‌کرد پیچیده و شگفت‌انگیز بود و قضات دادگاه ادعای او را نمی‌پذیرفتند. طی دو جلسه‌ای که دادگاه برگزار شد هرگز حرف‌های موکلم مورد قبول قضات قرار نگرفته بود.

نکته قابل ذکر این است که در یکی از اوراق پرونده متوجه شدم اولیای دم سال قبل از تشکیل جلسه دادگاه و زمانی که پرونده در دادسرا بود به‌صورت کتبی مراتب رضایت خود را از موکلم به دادگاه ارائه کرده بودند و این رضایت‌نامه در پرونده ثبت شده بود. یکی از نکات بسیار مهم که می‌توانستم اشاره بکنم همین اعلام گذشت بود. من هم همین کار را کردم و بعد از دفاعیات مفصلی که داشتم اعلام کردم صرف‌نظر از این که دادگاه دفاعیاتم را قبول کند و گفته‌های موکلم با واقعیت منطبق باشد یا نه اولیای دم رضایت داده‌اند. رئیس دادگاه با بررسی مجدد اوراق پرونده متوجه شد این رضایت‌نامه در پرونده وجود دارد، حالا به چه دلیلی اولیای‌دم بعدها این قضیه را انکار می‌کردند و مجدد خواهان قصاص بودند معلوم نبود. اما آنچه مشخص است طبق موازین حقوقی بعد از اعلام رضایت نمی‌توان مجدد درخواست قصاص کرد. آنها ابتدا منکر اصالت رضایت‌نامه بودند اما وقتی کار به اظهارنظر کارشناس رسید آنها اعلام کردند این رضایت درست است.

به هر حال بعد از این جریان و پایان دادگاه و تحمل مجازات زندان، موکلم آزاد شد اما این شادی چندان نپایید و نامزد موکلم که مصرانه دنبال کار او بود بعد از آزادی او از زندان به دلایلی نامعلوم او را ترک کرد.

عبدالصمد خرمشاهی ـ وکیل دادگستری