چشمه‌های همدان به خاطره‌ها می‌پیوندد

آنها با این چشمه‌ها زندگی می‌کردند، بدون این‌که کوچک‌ترین لطمه‌ای به آن وارد کنند ولی امروزه با گسترش شهرنشینی و افزایش ساخت و ساز‌ها این چشمه‌ها طراوت خود را از دست داده و به خاطره تبدیل شده‌اند البته ماجرا به همین جا هم ختم نشده است. قنات‌ها نیز که از همین چشمه‌ها رونق یافته و پابرجا مانده‌اند براثر خشکی چشمه‌ها روزهای سختی را سپری می‌کنند.

مردم شهر همدان تا زمان ساخت سد اکباتان و لوله‌کشی آب در سطح شهر، خودکفا بودند و اکثراً آب شرب خود را از این طریق تأمین می‌کردند. بعضی از خانه‌ها نیز که آب چاه‌ آنها دارای املاح زیاد بود با پرداخت مبلغی ناچیز از آب چشمه‌های محل که سبک و قابل شرب بود استفاده می‌کردند و اکثر خانه‌هایی که دارای چشمه بودند از پگاه تا شامگاه، در خانه‌هایشان برای بهره‌مندی همسایگان از آب چشمه یا قنات باز بود.

پس از لوله‌کشی و استفاده از آب سد اکباتان، فرهنگ قدیمی استفاده از چاه و حتی چشمه متروک شد و متأسفانه خیلی از کاریزها و چشمه‌ها بر اثر ساختمان‌سازی و گسترش شهر از بین رفت و مردم ناآگاهانه به تخریب این اماکن پرسود پرداختند.

اما گذشته از وضعیت چشمه‌های همدان، قنات‌ها نیز رفته رفته به وضعیت چشمه‌ها دچار خواهند شد و شاید روزی برسد که تنها نامی از قنات‌های پرآب همدان به یادگار بماند. کارشناسان استان همدان بر این باورند که قنات‌های این استان، قدمتی 3000 ساله دارد و با وجود این دیرینه تمدنی و وجود 5‌/‌6 درصد قنات‌های کشور در این استان، بسیاری از قنات‌ها بر اثر بی‌توجهی مردم و مسوولان از بین رفته‌اند.

رئیس اداره مهندسی زراعی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان در این زمینه از انجام کار مطالعاتی در استان همدان برای شناسنامه‌دارکردن قنات‌های این استان از سال 88 تاکنون خبر داده و می‌گوید: تاکنون2227 رشته قنات در استان شناسایی و شناسنامه‌دار شده است و بر اساس ارزیابی‌های انجام شده، ملایر با 622 رشته قنات دارای بیشترین قنات‌های استان و نهاوند و اسدآباد به ترتیب با داشتن 115 و 117 رشته قنات ، دارای کمترین شمار قنات‌های استان هستند.

فریدون کرمی در گفتگو با خبر گزاری مهر ، با اشاره به این‌که قنات‌های شهرستان‌های ملایر، رزن و تویسرکان مهم‌ترین قنات‌ها به لحاظ طول و مقدار آبدهی در استان هستند، می افزاید : قنات دهنو آورزمان در ملایر، نوار در رزن و بلاشجرد در تویسرکان طولانی‌ترین و پرآب‌ترین قنات‌های استان هستند.

وی قنات را مهم‌ترین سرمایه‌های ملی دانسته و می‌افزاید: در 50 سال اخیر هیچ قناتی در استان همدان، حفر نشده و تنها سالانه تعداد زیادی از آنها به دلیل حفر بی‌رویه چاه‌های غیر مجاز از بین می‌روند.

کرمی از تصویب 4907 میلیون ریال اعتبار برای احیا و لایروبی 45 رشته قنات استان همدان خبر داده و می‌گوید: تاکنون 50 درصد این میزان اعتبار تخصیص یافته و مابقی نیز تا پایان امسال اختصاص می‌یابد.

وی از درخواست تامین اعتبار 30 میلیارد ریالی در قالب طرح ملی احیا و مرمت قنوات براساس ماده 10 شورای عالی آب کشور برای مرمت و لایروبی 160 رشته قنات استان که حدود 3000 هکتار اراضی کشاورزی را آبیاری می‌کند خبر می‌دهد و تاکید می‌کند: تاکنون 5 میلیارد ریال در این زمینه اختصاص یافته که در صورت تخصیص مابقی این مبلغ، تحول بزرگی در لایروبی قنوات استان همدان انجام می‌شود.

کرمی همچنین مزیت‌های لایروبی و احیای قنوات را افزایش آبدهی، تولید، ثروت برای کشاورزان، اشتغالزایی، جلوگیری از مهاجرت روستاییان به شهرها و افزایش میزان تولیدات کشاورزی عنوان می‌کند.

به گفته وی برای مرمت یک قنات حدود یک میلیارد ریال اعتبار نیاز است، بنابراین به دلیل کمبود اعتبار، تنها بخشی از قنات احیا شده و بقیه آنها رها می‌شود.