دست مرمت غیر اصولی بر گلوگاه بناهای تاریخی

اما ماجرای مرمت غیراصولی بناهای تاریخی، برای من و خیلی از آنها که به مقوله میراث فرهنگی اهمیت می‌دهند، از این اصل تبعیت نمی‌کند. ما هر بار با دیدن مرمتی غیراصولی مغموم می‌شویم و دل‌مان نه فقط برای خودمان، بلکه برای نسل‌های بعدی که وارث این سرمایه می‌شوند، به درد می‌آید. این حس را نخستین بار در قلعه رودخان گیلان تجربه کردم. تاریخ دقیق ساخت قلعه رودخان مشخص نیست و برخی آن را به زمان ساسانیان نسبت می‌دهند.

در همین قلعه بود که دیدم یکی از اتاقک‌های آن با کاشی‌های سفید مخصوص حمام‌های امروزی، تزئین شده است! باورم نمی‌شد، فکر کردم شاید این هم بخشی از فرآیند بازسازی است و بعدتر قرار است کاشی‌ها را بردارند، اما وقتی پرسیدم در کمال ناباوری شنیدم که «کاشی‌ها برای بازسازی قلعه به کار می‌روند!» فقط من نبودم که از این شیوه بازسازی شگفت‌زده شده بودم و بقیه گردشگران نیز درباره دلیل استفاده از آنها می‌پرسیدند.

بار دوم همان حس را در تخت دریای قلی‌بیگ کرمان داشتم. این بنا، مربوط به دوران صفوی است و آرامگان چند تن از بزرگان کرمان است و چندی نمی‌گذرد که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به فکر افتاده آن را مرمت کند. کارشناسان میراث فرهنگی دیوارهای این بنا را به بدترین و بی‌سلیقه‌ترین شکل ممکن رنگ کرده‌اند، به طوری که رگه‌های رنگ سفید دیوارها، روی سنگ قبرهای تاریخی شره کرده و به نقش و نگارهایشان آسیب زده است و مرمت‌کنندگان بنا، حتی زحمت تراشیدن رنگ را از روی سنگ‌ها به خود نداده‌اند.

... و آخرین و غم‌انگیز‌ترین باری که همان حس شرمندگی در برابر نسل‌های آینده سراغم آمد، در ارگ بم بود. نه‌تنها ارگ ـ آن‌طور که مردم کرمان می‌گویند ـ فقط با سه چهار کارگر، در حال بازسازی است و خدا می‌داند چند سال طول می‌کشد تا مرمتش تکمیل شود، بلکه همان کاشی‌های زشت و سفید حمام، حالا به بهانه مرمت، به تن خشتی و زخم خورده ارگ هم چسبیده‌اند. تصویر این کاشی‌های سفید حتی از یادگاری‌هایی که برخی مردم روی دیوارهای بناهای تاریخی نیز می‌نویسند بیشتر متاثرم کرد، چه مسلما دیوارنویس‌های بناهای تاریخی نمی‌دانند چه خیانت بزرگی به نسل‌های پس از خود می‌کنند، اما آنها که درگیر مرمت هستند و با فعالیت‌های غیراصولی‌شان به ارگ لطمه می‌زنند به حدی از آگاهی رسیده‌اند که بدانند چه بر سر نسل پس از خود می‌آورند.