تغییر روش محاسبه حقوق بازنشستگان

آنها معتقدند با این تصمیم جلوی سوءاستفاده‌های احتمالی برخی بیمه‌شدگان در ارائه گزارش‌های نادرست و به اشتباه انداختن بیمه برای محاسبه و تعیین عادلانه مستمری بازنشستگی را خواهند گرفت.

اما این‌طور که مسوولان تامین اجتماعی می‌گویند محاسبه حقوق بازنشستگی بر مبنای پنج سال پایانی اشتغال به کار شامل تمام بیمه ‌شدگان شاغل نمی‌شود و فقط آن دسته از بیمه‌شدگان شاغلی که حقوق آنها با افزایش غیرعادی در دو سال آخر کار مواجه باشد، مشمول محاسبه بر مبنای پنج سال پایانی خدمت قرار می‌گیرند.

مدیرکل درآمد حق بیمه صندوق تامین اجتماعی در این زمینه می‌گوید: براساس ماده 31 قانون برنامه پنجم توسعه، سازمان تامین اجتماعی مکلف شده حقوق و دستمزد بازنشستگان را در صورت افزایش غیرعادی حقوق آنها در دو ‌سال پایانی کار، طبق حقوق پنج سال آخر محاسبه کند.

محمدحسین زدا در گفت‌وگو با مهر با تاکید براین‌که تاکنون حقوق بازنشستگان بر مبنای دو سال پایانی سابقه کار محاسبه می‌شد، می‌افزاید: درصورتی که رشد دستمزد بیمه‌پرداز طبیعی و متعارف باشد، برقراری مستمری براساس دو سال آخر بیمه‌پردازی است و در مورد بیمه‌شدگان شاغلی که این رشد غیرطبیعی باشد، میانگین دستمزد پنج سال آخر بیمه‌پردازی مبنای تعیین میزان مستمری است.

تا پیش از این تعیین میزان حقوق بازنشستگی شاغلان تحت‌پوشش این صندوق بر مبنای محاسبه میانگین دو سال پایانی اشتغال به کار انجام می‌شد، بدون این‌که استثنا یا تبصره‌ای در کار باشد.

این موضوع به مرور زمان زمینه افزایش برخی سوءاستفاده‌ها و احتمال برخی تبانی‌ها در نوشتن گزارش حق بیمه پرداختی بیمه‌شدگان را فراهم آورد.

به این ترتیب که برخی بیمه‌شدگان در تمام سنوات خدمت حق بیمه کم یا متعادلی پرداخت می‌کردند و با اطلاع از این‌که در تعیین حقوق بازنشستگی تنها میانگین حقوق دو سال پایانی خدمت محاسبه می‌شود، آن وقت در همان دو سال پایانی به یکباره مبلغ حق بیمه پرداختی را افزایش داده و در فهرست ارسالی به بیمه برای خود حقوق قابل توجهی رد می‌کردند تا بتوانند هنگام بازنشستگی نیز همین مبلغ را دریافت کنند.

‎این همان موضوعی است که به گفته مدیرکل درآمد حق بیمه صندوق تامین اجتماعی موجب بازنگری در محاسبه تعیین حقوق بازنشستگی برخی بیمه‌شدگانی که چنین شرایطی را دارا هستند، شده است.

به گفته حسین‌زدا، چنانچه نرخ رشد حقوق و دستمزد اعلام‌شده بیمه‌شدگان بیش از نرخ رشد طبیعی حقوق آنها باشد و با حقوق دریافتی سال‌های قبل تفاوت فاحشی داشته باشد در این صورت محاسبه حقوق بازنشستگی بیمه‌شده بر مبنای میانگین حقوق و دستمزد پنج سال آخر خدمت انجام و پرداخت خواهد شد.

این طور که پیداست مسوولان تامین اجتماعی یک دلیل مهم برای ایجاد این تغییر در محاسبه حقوق بازنشستگی برخی بیمه‌شدگان دارند و آن این‌که اجرای این شیوه مانند مکانیزم کنترلی خواهد بود که جلوی برخی سوء استفاده‌ها را خواهد گرفت.

این همان استدلالی است که مدیرعامل انجمن رفاه و تامین اجتماعی نیز در گفت‌وگو با «جام‌جم» به آن اشاره می‌کند.

عباس اورنگ با تاکید بر این‌که در حال حاضر تعیین حقوق بازنشستگی همچنان برمبنای دو سال پایانی سابقه‌کار است، توضیح می‌دهد که تصمیم گرفته شده صرفا به دلیل جلوگیری از برخی سوءاستفاده‌هایی که گهگاه در این سال‌ها گزارش شده، بوده است.

وی در واقع این موضوع را یک مکانیزم کنترلی که قانونگذار تعیین آن را ضروری می‌دانسته، عنوان کرده و می‌گوید: در مواردی مشاهده شده که فردی در تمام سنوات خدمتش دریافتی ماهانه‌اش از 300 هزارتومان فراتر نمی‌رفته، اما در دو سال پایانی کارش به یکباره در فهرست بیمه حقوق بالای یک میلیون تومان برای وی نوشته می‌شود، بدون این‌که ارتقای شغلی انجام شده باشد که این موضوع در تعیین حقوق بازنشستگی جای ابهام دارد.

در واقع مسوولان تامین اجتماعی و موافقان این تصمیم معتقدند محاسبه پنج سال پایانی سابقه کار برای تعیین حقوق بازنشستگی در مورد آن دسته از افرادی که حقوق‌شان بدون این‌که تغییر شغلی رخ داده باشد به یکباره افزایش قابل توجهی پیدا کرده (که البته غیرطبیعی است) از آن جهت که این تغییر ممکن است به دلیل احتمال برخی سوءاستفاده‌ها رخ داده باشد، به‌عنوان یک مکانیزم کنترلی عمل خواهد کرد.

قانون جدید تعیین حقوق بازنشستگی براساس دستمزد پنج سال پایانی یک استثناء هم دارد و اگر افزایش حقوق سال‌های پایانی به دلیل ارتقای شغلی باشد همان دو سال آخر مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی است.

اورنگ البته بر این موضوع هم تاکید می‌کند که اگر این افزایش حقوق در دو سال پایانی خدمت فرد و به دلیل ارتقای شغلی اتفاق افتاده باشد این موضوع کاملا طبیعی است و تعیین حقوق بازنشستگی این افراد بر مبنای همان 2 سال پایانی خدمت انجام خواهد شد.

تغییرات جدید در محاسبه حقوق بازنشستگی شاغلان تحت پوشش صندوق بیمه تامین اجتماعی در حالی از این پس در محاسبه حقوق بازنشستگی لحاظ خواهد شد که نه تنها مسوولان این صندوق بلکه فعالان حوزه بازنشستگی نیز این بازنگری در قانون را ضروری می‌دانند.

مدیرعامل کانون بازنشستگان تامین اجتماعی نیز در گفت‌وگو با «جام‌جم» محاسبه پنج سال آخر خدمت در تعیین حقوق بازنشستگی را تصمیمی از سوی مسوولان صندوق تامین اجتماعی می‌داند که اجرای آن کاملا ضروری و به نفع اقشار بازنشسته است.

علی‌اکبر خبازها در این زمینه مثالی‌ زده و می‌گوید: این‌که بیمه‌شده‌ای 28 سال حداقل حق بیمه را پرداخت کند و دو سال پایانی خدمت را (با اطلاع از این‌که در تعیین حقوق بازنشستگی ملاک محاسبه دو سال پایانی سنوات کار است) حق بیمه بیشتری پرداخت کند تا هنگام بازنشستگی حقوق قابل توجهی برای وی تعیین شود، امری غیرمنطقی و غیرعقلانی است.

وی معتقد است در واقع چنین سوءاستفاده‌هایی بتدریج منابع مالی صندوق بیمه تامین اجتماعی را با چالش‌های جدی مواجه می‌کند.

قطعا محاسبه پنج سال پایانی سنوات خدمت در تعیین حقوق بازنشستگی برای آن دسته از بیمه‌شدگانی که حقوق‌شان در دو سال پایانی خدمت به میزان قابل توجه و بدون دلیل منطقی افزایش می‌یابد، از این جهت که جلوی سوءاستفاده‌ها و تضییع حقوق سایر بیمه‌شدگان را خواهد گرفت، قطعا تصمیمی بجا و موثر است که شاید ضرورت آن از سال‌ها قبل احساس می‌شد، اما نکته مهمی که مسوولان تامین اجتماعی نباید از آن غافل شوند این است که باید ساز و کار لازم برای اجرای صحیح و دقیق آن فراهم شود تا هنگام محاسبه و تعیین حقوق بازنشستگی ناخواسته حقی از بیمه‌شدگان ضایع نشود.

پوران محمدی ‌-‌‌ گروه جامعه