تکنولوژی لیزر هنوز همه‌گیر نشده است

شما قبلا گفته بودید عبارت ترمیم دندان با لیزر، چندان صحیح نیست. چرا؟

درمان یک دندان پوسیده شامل 2 مرحله است. اول تراش پوسیدگی و حذف عوامل میکربی و سپس ترمیم دندان با مواد مناسب است. برای تراش می‌توان از دستگاه‌های لیزری بهره جست که در حال حاضر در معدود مراکز درمانی (با استناد به مدارک موجود در مبادی ورود لیزر به کشور) از این فناوری جهت تراش دندان استفاده می‌‌شود. اما در فاز دوم که بحث ترمیم دندان است همان روش سنتی به‌کار برده می‌شود و این مطلب که ترمیم دندان با لیزر انجام می‌پذیرد؛ موضوع درستی نیست. البته باید متذکر شوم برای پخت یکسری از مواد همرنگ دندان که برای ترمیم دندان‌ها بخصوص در نواحی قدامی‌ استفاده می‌‌شوند از منابع نوری دیگر استفاده می‌شود که این منابع لیزر نیستند.

البته متخصصان تاکنون از یک نوع لیزر آرگن با طول موج ناحیه آبی برای این پخت مواد ترمیمی ‌استفاده کرده‌اند اما این کار فقط در حد مراکز تحقیقاتی است و به یقین باید بگویم که در هیچ مرکز درمانی نه‌تنها داخل کشور بلکه در دیگر کشورها نیز از آن استفاده نمی‌شود و اصلا استفاده از آن مقرون به صرفه نیست؛ چرا که برای نیل به چنین کاری با منابع بسیار ارزان‌تر به همان نتیجه نسبی دسترسی پیدا می‌کنیم و دیگر نیازی به استفاده از لیزر نداریم. به نظرم بعد از این توضیح شما هم با من هم عقیده باشید که ادعای ترمیم دندان با لیزر، چندان صحیح نباشد.

این نور آبی از یک منبع نوری غیرلیزری است که عموما از لامپ‌های هالوژن یا LEDها تولید شده و جهت پخت مواد ترمیمی همرنگ دندان استفاده می‌‌شود و تا زمانی که این پرتو‌ها به این مواد تابانیده نشود آنها سفت یا پخته نمی‌شوند. در مورد مواد ترمیمی‌ که در گذشته از آنها استفاده می‌شد، بعد از هم‌زدن 2 ماده پدیده پلیمریزاسیون صورت می‌گرفت. در نتیجه پس از مدت زمان اندکی دیگر درمانگر نمی‌توانست فرم و شکل دیگری به مواد دهد. به این ترتیب، این موضوع هم مصداقی براین مطلب است که در گذر علم، روش‌های سنتی باید جایگزین روش‌های بهتری شوند تا نتایج بهتر درمانی برای بیمار حاصل شود.

سوال شما شامل 2 بخش مهم است؛ اول درد و دیگری عوارض درمان. در مورد درد باید به این مساله واقع بینانه نگاه کرد. چرا که درد یک علامت چند علتی است و در افراد مختلف از عواملی چون جنس، سن و شرایط روحی و... تاثیر می‌پذیرد. بنابراین دندانپزشکی بی‌درد، حداقل در حال حاضر اغراق‌آمیز بوده و بهتر است چنین عنوان شود که بر مبنای ملاحظاتی که حین درمان‌های لیزری باید لحاظ شود و همچنین به دلیل ماهیت غیرتهاجمی‌ و محافظه‌کارانه آن بیمار کمتر درد را متحمل خواهد شد. این موضوع چه در جراحی‌های بافت سخت دهان از جمله ساختار دندانی و استخوان‌های نگهدارنده و چه در جراحی‌های بافت نرم از جمله مخاط دهان، زبان و لثه نرم اطراف دندان مصداق می‌یابد. البته درد نیز در این موضوع به چند مرحله تقسیم درد حین درمان، درد بعد از درمان و... تقسیم می‌شود.

و اما عوارض پس از درمان. مقداری از این عوارض به جهت ماهیت درمان اعم از بریدن و کندن؛ به هر حال اجتناب‌ناپذیر است و بعد از هر روشی جراحی اتفاق می‌افتد در واقع لازم است بدن در مقابل آن از خود واکنش در قالب التهاب، درد و ورم ایجاد کند که با دانستن اصول صحیح و انتخاب درست روش درمانی و لیزر مناسب و متد قابل قبول مطمئنا بسیاری از این عوارض پیشگیری خواهد شد یا حداقل به مقدار اندکی با این روش جدید ایجاد خواهد شد. مقدار اندک دیگر از این عوارض بسته به مهارت فرد درمانگر دارد که می‌تواند با افزایش دانش فردی و مهارت کافی کمتر شود. این مساله در روش‌های جاری نیز حاکم است در واقع اگر یک روش جراحی همراه با دستکاری‌کردن زیاد و تخریب بیشتر باشد مشکل‌ساز خواهد بود. این مقوله به ذات روش درمانی برنمی‌گردد بلکه به درمانگر یا در مواردی به خود بیمار و همکاری ایشان و حتی دور از دسترس بودن ناحیه جراحی بستگی دارد.

در مراکزی که استفاده از سیستم‌های لیزری عنوان می‌شود حتما این مهم انجام می‌پذیرد چرا که مجامع پزشکی ما هنوز جزو نجیب‌ترین و صادق‌ترین قشر جامعه هستند. از طرف دیگر مراکز رسمی ‌و معتبری که زیر نظر وزارت بهداشت و مبانی ذیربط به فعالیت مشغول هستند با یک سیستم کنترلی ارزیابی می‌شوند. البته هنوز این امر از جهاتی دارای کاستی‌هایی است و امیدواریم در آینده با همکاری سیستم‌های نظارتی و انجمن پزشکی لیزری ایران این استاندارد‌های ارزیابی بیش از پیش رعایت شود. اما اگر افراد بشخصه بخواهند اطمینان حاصل کنند اول از همه بهتر است مراکز رسمی‌و معتبر که به وضوح به انتشار خدمات لیزری خود می‌پردازند؛ مراجعه کنند یا در صورت شک؛ با مراکز دولتی ناظر در منطقه زندگی خود مشورت کنند یا با انجمن پزشکی لیزری ایران تماس بگیرند و موضوع را با گروه مشاوران درمانی که اخیرا در انجمن راه‌اندازی شده؛ مطرح کنند. دست آخر در صورت امکان با رعایت اصول ایمنی از پزشک معالجشان بخواهند روش کار سیستم لیزری را نشان بدهند یا توضیحاتی مکتوب از درمان لیزری را از ایشان دریافت کنند.