وقتی تلویزیون به قضاوت خود می‌نشیند

شاید برخی برگزاری این جشنواره را واجد کارآمدی لازم ندانسته و معتقد باشند تلویزیون برای خودش جشن و ضیافت برپا کرده تا خودش از خودش تقدیر کند، اما واقعیت این است که یکی از شیوه‌های رشد و توسعه یک پدیده فرهنگی ـ هنری درهمه جای جهان برگزاری همین جشنواره‌ها و ایجاد فضای رقابتی است تا سازندگان این آثار هم تله‌فیلم را جدی‌تر بگیرند و آن را زنگ تفریح و برای تامین نیازهای مالی خود معنا نکنند هم در حوزه تله‌فیلم‌سازی به یک استاندارد ومعیار دقیق و صحیح برسیم و ازاین طریق سطح کیفی تولیدات تلویزیونی را افزایش دهیم.

از حیث روان‌شناسی نیز نفس برگزاری جشنواره یک شوق و هیجانی ایجاد می‌کند که در نهایت منجر به پویایی ساخت فیلم‌های تلویزیونی شده و دیگران نیز آن را جدی می‌گیرند. شاید هیچ روشی به اندازه جشنواره نتواند فرصت و بستری برای آسیب‌شناسی آثار نمایشی ایجاد کند. ضمن این‌که رقابتی بین تله‌فیلم‌های تلویزیون به وجود می‌آید. از طریق قضاوت و داوری حرفه‌ای یک نوع آسیب‌شناسی هم خود به خود رخ می‌دهد که برکات و نتایج آن برای صدا و سیما بیش از اعتبار این جشنواره است. از سوی دیگر وقتی فیلم‌های تلویزیونی صاحب جشنواره می‌شوند به نوعی اعتبار و منزلت هنری هم پیدا کرده و جایگاه واقعی خود را در انواع تولیدات نمایشی پیدا می‌کنند. بنابراین می‌توان به‌تثبیت حرفه‌ای وساختاری این جشنواره در سال‌های آینده امیدوار بود و تاثیرات آن را در کیفیت تولیدات سیما ارزیابی کرد.

در 2 دهه اخیر فعالیت‌های شبکه‌های تلوزیونی در تولید تله‌فیلم به گونه‌ای بود که اکنون می‌توان ادعا کرد دیگر تلویزیون از لحاظ کمی ‌و سطح تولیدات با کمبود چندانی مواجه نیست. هرچند راه‌اندازی و توسعه شبکه‌های تلویزیونی همچنان نیازهای تازه‌ای در حوزه سرگرمی ‌مخاطب ایجاد می‌کند و این ظرفیت‌سازی در نهایت نیاز به تله‌فیلم‌های بیشتر را ضروری می‌سازد. از سوی دیگر تماشاگران تلویزیون هم دیگر با تله‌فیلم غریبه نیستند و طی این سال‌ها توانسته‌اند با آن ارتباط برقرار کنند پس اینک نوبت آن رسیده تا به ارتقای کیفی این مقوله توجه شود و هیچ چیز به اندازه جشنواره نمی‌توانست به این حرکت در جهت ارتقای کیفی این آثار کمک کند.

واقعیت این است که جشنواره می‌تواند یک مدیریت متمرکز برای نظارت بر کیفیت تله‌فیلم‌ها ایجاد کرده و به آن هویت و ساختاری منسجم و حرفه‌ای ببخشد. ضمن این‌که جشنواره تلویزیونی جام‌جم صرفا به فیلم ختم نشده و شامل مستند و پویا نمایی یا انیمیشن هم می‌شود و در واقع اشکال مختلف نمایشی را دربرمی‌گیرد. با تاسیس شبکه مستند و افزایش نمایش انیمیشن در تلویزیون دیگر تولیدات نمایشی صرفا به فیلم و سریال ختم نمی‌شود و می‌توان امیدوار بود بویژه در بخش مستند، این جشنواره به رونق بیشتر آن در تلویزیون کمک کند. خوشبختانه شبکه‌های مختلف تلویزونی درحال حاضر هم مستندهای بیشتری پخش می‌کنند و هم تنوع سوژه‌های آن بیشتر شده و به موضوعات طبیعت و حیوانات ختم نمی‌شود. نمایش آثار برگزیده این جشنواره نیز فرصتی فراهم می‌کند تا مخاطب امکان تماشای بسیاری از این مستندها را پیدا کند. متاسفانه یکی از معضلات بزرگ در ارتباط با فیلم‌های مستند عدم نمایش یا پخش محدود آنهاست و این جشنواره تلویزیونی فرصت خوبی است تا هم مستندسازان آثار خود را به نمایش بگذارند و هم علاقه‌مندان این آثار فرصت تماشای آنها را پیدا کنند.

برگزاری جشنواره تلویزیونی جام‌جم را باید رویکرد و نگاه تخصصی سازمان به محصولات خود دانست و این خود ارزیابی که با انتقاد ‌ از درون همراه است می‌تواند تصویر واقعگرایانه تر از عملکرد رسانه ملی در تولید آثار نمایشی را ترسیم کند. به عبارت دیگر برگزاری این جشنواره فضای رقابتی و حرفه‌ای در فرآیند تولیدات نمایشی سیما ایجاد می‌کند که در آن ساخت تله‌فیلم سرسری گرفته نشده و صرفا برای پر کردن آنتن تعریف نمی‌شود. افزایش کیفی تله‌فیلم‌ها و نمایش آن ازشبکه‌های مختلف تلویزیونی یکی از راهکارها و تمهیدات زودبازده وعمقی در تربیت مخاطبان حرفه‌ای است.

تولید و نمایش فیلم‌های تلویزونی جذاب و استاندارد می‌تواند سطح درک و ذائقه مخاطبان تلویزیون را بالا ببرد که آثار و نتایج آن را دردرازمدت می‌توان در کیفیت فیلم‌های سینمایی مشاهده کرد. به غیر از مخاطبان، ارتقای کیفی تله‌فیلم‌ها مستقیما در افزایش کیفی تولیدات سینمایی تاثیر می‌گذارد. از دیگر کارکردهای این جشنواره می‌توان به ایجاد انگیزه در اهالی سینما اشاره کرد که با تلویزیون میانه خوبی نداشته و در این حوزه فعالیت نمی‌کنند یا کم کارند. شاید برگزاری جشنواره تلویزیونی بتواند برخی استعدادهای درخشان را جذب کرده و در درازمدت بتواند جایگاه تولیدات تلویزیونی را به منزلت و شأن واقعی خود ارتقاء دهد. با این اوصاف جای چنین جشنواره‌ای خالی بود هر چند اکنون جای منتقدان تلویزیونی در این جشنواره خالی است تا به نقد و تحلیل این آثار بپردازند. البته می‌توان امیدوار بود که در دوره‌های بعدی، این جشنواره با حضور فعال منتقدان برگزار شود.