باشگاه‌های غیر استاندارد زیر تیغ

«اولین ایرادی که متوجه لیگ ما شد مربوط به برگزاری مسابقات بود و این‌که ورودی و خروجی برخی از استادیوم‌ها مشکل داشت و معتقد بودند ورودی خبرنگاران و تماشاگران یکی است. این اعتراض درست بود. ورزشگاه‌های تختی اهواز، آبادان و ورزشگاه شهید بهشتی بوشهر این مشکل را داشتند. ایراد دوم به مدیاتریبون، میکس‌زون، اتاق خبرنگاران و رسانه‌ها مربوط می‌شود که ورزشگاه‌های یادگار امام قم، انقلاب کرج، تختی انزلی، اکباتان و تختی اهواز و آبادان این مشکلات را دارند و اشکال سوم هم به تراز مالی باشگاه تراکتورسازی وارد شد که حسابرسی نشده بود.» این بخشی از اظهارات عزیز محمدی رئیس سازمان لیگ است که درباره دلایل کاهش سهمیه فوتبال ایران در لیگ قهرمانان آسیا برشمرده است.

گرچه کره جنوبی و چین هم با چنین مشکلی مواجه شده‌اند، اما نباید کاهش سهمیه این دو کشور پیشرفته دستاویزی باشد برای توجیه ضعف‌های فوتبال ایران، چرا که اگر قرار بر این باشد، باید این طرف داستان را هم دید که کشور کوچک قطر صاحب 4 سهمیه این رقابت‌ها شده است. در چنین وضعیتی باید هر چه سریع‌تر سازمان لیگ و فدراسیون فوتبال تدبیری در این رابطه داشته باشند چون به اذعان خود مسوولان سازمان لیگ چنانچه استانداردهای مد نظر کنفدراسیون فوتبال آسیا در لیگ و باشگاه‌های ما رعایت نشود پروانه حرفه‌ای لیگ برتر ایران باطل خواهد شد و دیگر در بالاترین سطح فوتبال باشگاهی قاره، جایی نخواهیم داشت.

محمدرضا ساکت که 10 سال مدیریت باشگاه سپاهان اصفهان را عهد‌ه‌دار بوده و باشگاه تحت مدیریتش در این مدت به توفیقات بزرگی از جمله کسب عنوان نایب قهرمانی لیگ قهرمانان آسیا نایل آمد، با وجود کنار رفتن از مدیرعاملی باشگاه سپاهان تجربیات خوبی در زمینه مباحث حرفه‌ای فوتبال دارد که دیدگاه‌هایش می‌تواند مورد توجه مدیران فوتبال قرار گیرد. ساکت در این باره به «جام‌جم» گفت: وقتی از یکی دو سال پیش بحث حرفه‌ا‌ی شدن باشگاه‌ها از سوی AFC مطرح شد بارها بر این موضوع تاکید شد کهAFC در اجرای قوانین مربوط به این موضوع کاملا جدی است و عزم خود را جزم کرده تا به لحاظ استانداردهای روز، سطح باشگاه‌های آسیا و لیگ قهرمانان را به سطح یوفا برساند و به همین دلیل نیز به پیاده‌سازی استانداردهای مورد نظر پرداخت. رفت و آمد نمایندگان و بازرسان AFC به کشورهای مختلف و ازجمله ایران عزم آنها را برای اجرای این موضوع نشان می‌داد. متاسفانه به دلیل عدم ثبات مدیریتی که در اکثر باشگاه‌های ما وجود دارد و این‌که باشگاه‌های ما کمتر برنامه محور بوده و اکثر برنامه‌ها بر اساس فردمحوری پیش می‌رود، این جدیت کنفدراسیون فوتبال آسیا به چشم برخی باشگاه‌های ما نیامد.

وی با بیان این‌که با هرگونه جابه‌جایی، بخشی از رویکردها و برنامه‌های باشگاه‌های ما دچار تغییر، تحریف یا تصحیح می‌شود، گفت: به نظر من در ریشه‌یابی این وضعیتی که برای فوتبال ما پیش آمده در درجه اول باید به همین نکته توجه داشته باشیم. 2 شاخص بسیار مهمی که بیشترین امتیاز را از ما کم کرده است یکی بحث زیرساخت‌ها در حوزه ورزش است، یعنی ورزشگاه‌های ما با استانداردهای روز فاصله دارند و موضوع دوم نیز بحث رسانه است. این دو موضوع در مقوله باشگاه‌های حرفه‌ای از جایگاه بالایی برخوردارند، یعنی ورزشگاه و رسانه 2 پارامتر مهم و حساسی هستند که AFC بیشترین امتیاز را به این دو پارامتر داده است و کاهش سهمیه‌ای که متوجه فوتبال ما شده متاثر از این مساله بود. گرچه یکی دو مورد هم مسائل تجاری‌سازی و حسابرسی سالانه بود که این دو مورد هم درصدی از امتیازات ما را کم کرد.

ساکت پس از آن که این دو مورد را دلیل اصلی کاهش سهمیه ایران می‌داند در پاسخ به این سوال که در این وضعیت چه باید کرد، افزود: به هر حال این واقعیتی است که فوتبال ما با آن مواجه شده و با توجه به این‌که می‌دانیم کجا امتیاز را از دست داده‌ایم، باید درصدد جبران باشیم. بی‌تردید با متهم کردن همدیگر به جایی نخواهیم رسید و هیچ‌ گره‌ای از مشکلات فوتبال ما باز نمی‌شود، سازمان لیگ باید در کوتاه‌مدت با یک برنامه‌ریزی دقیق این مشکل را مرتفع کند.

در این رابطه محمد پنجعلی کاپیتان اسبق تیم‌های ملی و پرسپولیس و عضو مستعفی هیات مدیره باشگاه پرسپولیس با تاکید بر این‌که مدیریت ضعیف و نبود امکانات مسبب اصلی این مساله هستند، به جام‌جم گفت: برعکس خیلی‌ها که می‌گویند حق فوتبال ایران در این مورد پایمال شده، من معتقدم ما بیشتر از حقمان از AFC سهمیه لیگ قهرمانان گرفته‌ایم. معتقدیم فوتبال ما از نظر مدیریتی و امکانات و زیرساخت‌ها حتی در سطح آسیا هم نیست، گرچه از نظر خلاقیت‌های‌ فردی، توانایی‌های بالایی داریم.بنابراین نباید تصور کنیم که حتی اگر 10 سهمیه به فوتبال ایران بدهند این به سود ماست. در حقیقت دستیابی به سهمیه‌های مورد نظر دلیلی بر این نیست که بر اساس توانایی‌هایی مدیریتی و زیرساختی واجد چنین شرایطی شده‌ایم.

وی اضافه کرد: برای من مسلم است که ما واقعیت‌ها را به نمایندگان AFC نمی‌گوییم، این موضوع خاص این مقطع نیست و در گذشته هم چنین رویه‌ای وجود داشته است، خودم شاهد بودم وقتی بازرسان AFC به ایران می‌آمدند برخی استادیوم‌ها به آنها نشان داده می‌شد و می‌گفتند اینها متعلق به فلان باشگاه ایران است، در حالی که با این کار سر خودمان را کلاه می‌گذاریم. متاسفم که بگویم مسائلی در این فوتبال می‌گذرد که اصلا شایسته کشور ما نیست. برخی تصور می‌‌کنند با چرب کردن سبیل نمایندگان AFC زرنگ بازی می‌کنند در حالی که با این کارها به خودمان لطمه زدیم. به راستی تا به حال از خودمان پرسیده‌ایم 2 باشگاه پرطرفدار استقلال و پرسپولیس که از نظر تماشاگر در دنیا جزو تیم‌های کم نظیر محسوب می‌شوند چه امکاناتی دارند؟ اصولا فوتبال ما کجاست که توقع داشته باشیم همچنان 4 سهمیه لیگ قهرمانان را به ما بدهند؟ فوتبالی که کاملا از جیب مردم ارتزاق می‌کند، هیچ باشگاهی یک ریال درآمدزایی واقعی ندارد. در حالی که باید روزی به چشم یک صنعت به فوتبال نگاه شود تا بتواند پله‌های تعالی را سپری کند.

پنجعلی افزود: چندین سال است که از جیب مردم پول‌های آنچنانی به فوتبالیست‌ها و مربیان پرداخت می‌شود. پول‌هایی که مال مردم است، گر چه برای آقایان پول خُرد محسوب می‌شود، اما برای یک کارگر کارخانه که حقوق یک ماهش هم 400، 500 هزار تومان بیش نیست، خیلی رقم بالایی است. جالب این‌که چون این پول از جیب این بندگان خدا پرداخت می‌شود و آنها نمی‌توانند حقشان را بگیرند، اکثر مدیران فوتبال براحتی آن را خرج کرده و باد در غبغب می‌اندازند که ما داریم فلان کار را انجام می‌دهیم. در حالی که از قبل این فوتبال بلد نبوده‌اند یک ریال درآمدزایی کنند و جرقه حضور افراد متمول بخش خصوصی هم هیچ دردی را از این فوتبال دوا نکرده است. بنابراین در وهله اول نباید خودفریبی کنیم و یک بار برای همیشه باید تکیلف خود را مشخص کرده و با به کارگیری نیروهای توانمند و اصلاح ساختار، در جهت تعالی فوتبال گام برداریم.

محمدرضا ساکت برای رهایی فوتبال ایران از این چالش، راه‌های ذیل را پیشنهاد می‌کند: سازمان لیگ و فدراسیون فوتبال باید طی یک برنامه کوتاه مدت در جهت رفع این مشکل گام بردارند. در مرحله اول این برنامه باید ستاد پیگیری اجرای استانداردهای AFC بسیار قوی‌تر‌، کارآمدتر و کاربردی‌تر از چیزی که الان هست،بشود. در مرحله دوم باید یک برنامه زمان‌بندی داشته باشیم و مشکلاتی را که هر باشگاه دارد بدون رودربایستی و بدون پنهانکاری شفاف‌سازی کرده و این مشکلات را در اختیار رسانه‌ها قرار دهیم. یعنی اعلام شود که باشگاه X فلان مشکلات را در رابطه با استاندارد سازی دارد و تا فلان تاریخ مشخص فرصت دارد این مشکلات را برطرف کند. اگر در آن تاریخ مشکلات باشگاه مورد نظر برطرف نشده بود، آن باشگاه از لیگ حرفه‌ای کنار گذاشته شود.

وی در تشریح این راهکار خود تاکید کرد: معتقدم با روند کنونی، به باشگاه‌های موفق و استاندارد فوتبال ایران ظلم می‌شود، چرا که در این وضعیت باشگاه‌هایی که معدل آ کسب کرده‌اند به خاطر باشگاه‌هایی که تجدید شده‌اند، آسیب می‌بینند بنابراین بدون هیچ‌‌گونه اغماضی کسانی را که در این رابطه جدیت به خرج نداده و در زمان‌بندی مشخص شده استانداردها را لحاظ نکرده‌اند، باید از فوتبال کنار گذاشت.

آیا این وضعیت سبب کاهش فاحش تعداد تیم‌های لیگ برتری نخواهد شد، ساکت در پاسخ به این سوال گفت: به نظر من حتی اگر لازم باشد باید لیگ 18 تیمی را کاهش داد. ما به جای این که لیگ را 18 تیمی و با مشکلات و ضعف‌های زیاد برگزار کنیم، می‌توانیم آن را با 12 یا 14 تیم ادامه بدهیم و به جای 2 بازی رفت و برگشت، تیم‌ها 3 بازی با همدیگر انجام بدهند چراکه یکی از الزامات AFC این است که حتما 34 بازی در لیگ انجام شود. بنابراین اگر نتوانستیم لیگ 18 تیمی داشته باشیم نباید نگران شویم، چون با کاهش تعداد تیم‌ها و افزایش تعداد بازی‌ها می‌توان این موضوع را جبران کرد تا لیگ ایران دچار مشکل نشده و امتیاز لازم را به دست بیاورد.

در رابطه با استانداردسازی ورزشگاه‌ها، باشگاه‌ها چه کاری باید انجام دهند، آن هم با در نظر گرفتن این موضوع که اکثر قریب به اتفاق باشگاه‌های ما ورزشگاه اختصاصی ندارند، ساکت در این باره گفت:در مرحله چهارم برنامه پیشنهادی من، وزارت ورزش باید در ارتباط با زیرساخت‌ها و اصلاح ساختار باشگاه‌ها به میدان بیاید و با یک برنامه کوتاه‌مدت اصلاحات و تغییراتی را که مدنظر AFC است در ورزشگاه‌هایی که خود مالک آنهاست، اجرا کند. اصلاحاتی که خیلی هم سخت نیست و وزارت ورزش براحتی می‌تواند آنها را انجام دهد.

پنجمین پیشنهاد مدیرعامل سابق باشگاه سپاهان ساز و کار ورود تیم‌ها به لیگ حرفه‌ای را در بر می‌گیرد، وی خاطرنشان کرد: موضوع دیگری که باید به صورت جدی پیگیری شود در ارتباط با ورود تیم‌ها به لیگ حرفه‌ای است. باید قبل از ورود هر تیمی به این لیگ و حتی در ارتباط با تیم‌های حاضر، باشگاه‌ها تعهد بدهند که خودشان را با معیارهای مورد نظر AFC و سازمان لیگ منطبق کنند تا فوتبال ما دچار این خسران نشود. چراکه بالندگی فوتبال ملی یک کشور به تعداد بازی‌های بین‌المللی بستگی دارد و کاهش این بخش یعنی همان کاهش تعداد سهمیه لیگ قهرمانان آسیا، موجب می‌شود که موقعیت فوتبال ملی ما در بعد بین‌المللی تضعیف شود.

قاعدتا راهکار مورد نظر محمدرضا ساکت کوتاه‌مدت و مقطعی است و به شکل‌گیری بنیادین فوتبال حرفه‌ای ایران بدل نمی‌شود، در درازمدت چه باید کرد و اساسا حرفه‌ای شدن واقعی فوتبال ایران قابل دسترس است، محمد پنجعلی در این باره گفت: من فکر می‌کنم اگر از همین فردا کار را شروع کنیم دست‌کم 15 - 10 سال زمان می‌برد تا ما به معنی واقعی حرفه‌ای شویم و البته با شرایط کنونی این اتفاق به هیچ عنوان نمی‌افتد. فوتبال ایران باید اصلی‌ترین درآمد خود یعنی حق پخش تلویزیونی را داشته باشد تا در مراحل بعدی به درآمدهای هنگفت ناشی از تبلیغات، کپی‌رایت، فروش محصولات و امثالهم دست یابد، چراکه در صورت تزریق درآمد حق پخش تلویزیونی به باشگاه‌ها و بویژه باشگاه‌های پرطرفداری همچون استقلال و پرسپولیس، آنها جان می‌گیرند و با این پول به درآمدزایی دوچندان می‌پردازند.

این عضو مستعفی هیات مدیره باشگاه پرسپولیس تصریح کرد: بی‌شک احداث ورزشگاه استاندارد و اختصاصی کار زمانبری است و برای تحقق آن، استارت اولیه را باید دولت بزند، از اعطای وام‌های بدون بهره و کم‌بهره بلند مدت تا واگذاری زمین به باشگاه‌ها می‌تواند زمینه‌ساز حرفه‌ای شدن آنها شود. امروز می‌بینیم باشگاه‌های مطرح دنیا حتی بلیت‌های یک فصل خود را پیش‌فروش می‌کنند و  به این ترتیب درآمد کسب می‌کنند. همین کشورهای حاشیه خلیج فارس که حرفه‌ای شده‌اند حمایت دولت‌های خود را به همراه داشته‌اند البته همه اینها مستلزم خصوصی شدن باشگاه‌هاست که برای این مهم فکر می‌کنم به بحث وضع قوانین هم نیاز داریم.

محمدرضا ساکت با تایید صحبت‌های پنجعلی درباره لزوم وضع قانون برای برطرف کردن ریشه‌ای این مشکل، افزود: صددرصد به قوانین مربوطه نیاز داریم تا زیرساخت‌ها در اختیار باشگاه‌ها قرار بگیرد. برای این کار فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ باید طرحی را به وزارت ورزش و جوانان ارائه کرده تا وزارت این طرح را در دولت و در نهایت مجلس به تصویب برساند. در حال حاضر با خلأ قانونی مواجه هستیم و راه کوتاه‌مدت این است که خود وزارت ورزش با یک برنامه کوتاه‌مدت و ضربتی استانداردهای کنفدراسیون فوتبال آسیا را خیلی سریع اجرا کند.

در این باره سیدجلال یحیی‌زاده، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به کاهش سهمیه ایران در لیگ قهرمانان آسیا، گفت: در حالی که چند روز قبل از اعلام سهمیه باشگاه‌های ایران در آسیا برخی از مسوولان فدراسیون بر این اعتقاد بودند که قطعا می‌توانند 4 سهمیه را بگیرند مشخص شد که چنین اتفاقی به دلیل وجود برخی مشکلات بسیار ساده و قابل اصلاح اتفاق نیفتاد.

وی در توضیح چگونگی ورود مجلس به موضوع کاهش سهمیه باشگاه‌های فوتبال ایران در آسیا گفت: مجلس در این زمینه نمی‌تواند به صورت مستقیم ورود پیدا کند ولی می‌تواند با استفاده از اهرم‌های نظارتی، وزیر ورزش و امور جوانان را ملزم به این امر کند و در مواردی که ورزش به صورت NGO و غیردولتی اداره می‌شود دخالتی نداشته باشد و کار را به مسوولان مربوطه واگذار کند، مطمئنا در این صورت شاهد تکرار چنین مسائلی نخواهیم بود.

این عضو فراکسیون ورزش با اشاره به اقدام اخیر مجلس برای استفاده ورزش حرفه‌ای از بودجه دولتی گفت: با نامه‌نگاری‌های اخیر وزیر ورزش با ریاست مجلس مشکل کمک مالی به باشگاه‌ها برطرف شد و بر این اساس باشگاه‌ها می‌توانند با توجه به استفساریه اخیر از بودجه برای ورزش حرفه‌ای استفاده کنند.

به گفته وی، مشکل فوتبال ربطی به مجلس ندارد و به جاهای دیگری برمی‌گردد.

هرچه هست عزیز محمدی رئیس سازمان لیگ به عنوان کسی که در این باره به دفعات به باشگاه‌ها تذکر داده، بشدت نگران است. او در این زمینه تصریح کرد: با توجه به این که AFC همه مسائل را ریز و دقیق بررسی می‌کند نگران سال آینده برای صدور پروانه حرفه‌ای باشگاه‌ها هستم. اگر نتوانیم به ۱۲ تیم خود پروانه حرفه‌ای شدن بدهیم لیگ ما آماتور می‌شود و دیگر در لیگ قهرمانان آسیا نماینده نخواهیم داشت.

وی افزود: به هر حال سال آینده به هیچ وجه اجازه نمی‌دهیم کسانی که اشکالات را برطرف نکنند در لیگ حرفه‌ای حضور داشته باشند. قرار است این تصمیم را مصوب کنیم. چرا باید امارات با ۱۲ تیم دارای 3 سهمیه قطعی و یک سهمیه در پلی‌آف شود یا قطر با ۱۴ تیم دارای چنین سهمیه‌ای باشد؟

این در حالی است که مهدی تاج، نایب‌رئیس فدراسیون فوتبال به نوعی مخالف برخورد قهری با باشگاه‌هاست. او در این باره متذکر شد: به عقیده من بهتر است از امروز به فکر آن باشیم که 207 امتیاز از دست داده به خاطر چه موضوعاتی بوده و یک به یک این مشکلات را برطرف کنیم.

وی در عین حال تاکید کرد: اگر ما کرسی خود در کمیته اجرایی را حفظ می‌کردیم، می‌توانستیم سهمیه بیشتری را کسب کنیم، زیرا در کمیته مسابقات و کمیته برنامه‌ریزی حق‌مان را گرفتیم، اما در کمیته اجرایی به ما رای ندادند. در واقع ما وقتی باید ناراحت باشیم که کرسی‌هایمان را از دست بدهیم، واقعا به فوتبال ایران بی‌مهری شد. در حالی که ایران موضعش را درباره حواشی به وجود آمده به صورت رسمی اعلام نکرد، اما فکر می‌کنم مسوولان کنفدراسیون فوتبال آسیا تصور کرده‌اند کفاشیان در انتخابات کنفدراسیون از بن همام حمایت کرده و به نوعی می‌خواهند از ما انتقام بگیرند.