رویارویی گردشگران با ساکنان اصلی طبیعت
طبیعتگردی یکی از بهترین شیوههای سفر به شمار میرود که لذتی وصف ناشدنی دارد. لذت گردش و پیادهروی در طبیعت و تماشای مناظر بکر و دیدنی همیشه انسان را به دل کوهها و دشتها میکشاند، ولی مانند همه ورزشها، طبیعتگردی نیز ممکن است با خطراتی همراه باشد که بهتر است از قبل خود را برای روبهرو شدن با آنها آماده کنیم.
قبل از هر چیز باید بدانیم که ما در طبیعت مهمانی ناخوانده هستیم و احترام به طبیعت و محیط زندگی حیوانات برما لازم است، پس باید از آسیب زدن به حیات وحش بپرهیزیم و آن را برای خود و نسلهای آینده حفظ و نگهداری کنیم. یکی از مواردی که ممکن است هنگام سفر و گردش در طبیعت با آن مواجه شویم، برخورد با حیوانات وحشی است که معمولا خطری برای انسانها ندارند اما لازم است نکاتی را هنگام روبهرو شدن با آنها رعایت کنیم تا آسیبی به حیوانات یا خودمان نرسانیم. یادآور میشویم ، تمامی حیوانات به طور غریزی از انسان میترسند و سعی میکنند کمترین رویارویی و برخورد را با ما داشته باشند، در ضمن بد نیست این را هم بدانیم که متأسفانه در چند دهه اخیر، بهدلیل شکار و تخریب محیط زیست، جمعیت جانوری کشورمان کاهش چشمگیری داشته و باتوجه به چنین وضعیتی، دیدن جانوران در طبیعت، خوش شانسی بزرگی به شمار میرود. در این فرصت سعی میکنیم راههای مواجه شدن با حیواناتی نظیر خرس و گرگ را که در ایران زندگی میکنند، برایتان بیان کنیم.
حیوانی عظیمالجثه در دل جنگل
یکی از حیواناتی که ممکن است در گشت و گذار در طبیعت با آن روبهرو شویم، خرسها هستند. این جانوران در بیشتر مناطق کوهستانی و جنگلی ایران زندگی میکنند و با توجه به همه چیز خواربودن آنها، بیشتر غذای خود را از میوه و ریشه درختان جنگلی به دست میآورند ولی به خوردن گوشت و عسل نیز علاقه زیادی دارند و شکار خود را از بین گوزنهای بیمار و گرازها انتخاب میکنند. خرس جانوری بزرگ و تنومند است و وزن گونه خاصی از آنها به نام خرس کودیاک آلاسکا حتی به ٧٠٠ کیلوگرم هم میرسد اما خرسهای قهوهای ساکن ایران معمولا ٢۵٠ تا ۴٠٠ کیلوگرم وزن دارند. محل زندگی آنها معمولا در میان صخرهها و شکاف سنگها و نیز کنده درختان تنومند است و اکثر شبها برای غذا خوردن بیرون میآیند.
خرسها اغلب موجوداتی باهوش و دوست داشتنی هستند، اما در دفاع از تولههای خود، بسیار خطرناک میشوند. هنگام کوهپیمایی در قلمرو خرسها باید به این نکته توجه داشته باشیم که این جانوران در 2 صورت به انسان حمله میکنند؛ اول اینکه غافلگیر شوند و شما را به صورت ناگهانی مقابل خود ببینند و دوم درحال دفاع از تولهها یا لاشه شکارشان باشند . بنابراین بهتر است تا جایی که امکان دارد از وارد شدن به محل زندگی آنها بپرهیزید و هنگام حرکت در مناطقی که دید مناسبی نسبت به پیرامون خود ندارید از سوت استفاده کنید یا چند وقت یک بار با صدای بلند فریاد بزنید تا حیوان از وجود شما آگاه شود و فرصت فرار داشته باشد.
دیدن جای پای بزرگ با چنگالهای بلند یا ریشه و پوست کنده شده درختان یا ساقه شکسته شده گیاهان میتواند علامت وجود خرس در نزدیکی شما باشد. چنانچه مجبور به اقامت شبانه در اینگونه محیطها شدید، به خاطر داشته باشید خرسها حس بویایی قوی دارند، پس جایی را برای غذا خوردن و پخت و پز انتخاب کنید که با چادر شما حداقل ١٠٠ متر فاصله داشته باشد و از ریختن زباله و باقیمانده غذا در اطرافتان خودداری کنید.
اگر به هر دلیل با یک خرس برخورد کردید، به هیچ وجه از تفنگ استفاده نکنید زیرا با شلیک شما، جانور، زخمی و عصبانی میشود و حتما مورد حمله قرار خواهید گرفت.
یکی از بهترین و سادهترین ابزارها برای دفاع در چنین شرایطی، اسپری فلفل و گازهای اشکآور است. جالب است بدانیم محیطبانانی که در آلاسکا مشغول گشتزنی و حفاظت از محیط زیست هستند، همگی این وسیله را همراه دارند زیرا کارآیی بسیار خوبی دارد و باعث فرار خرس میشود و مهمتر اینکه آسیبی به جانور وارد نمیکند.
حیوانی ترسناک اما مفید
خیلیها از گرگها وحشت دارند غافل از اینکه گرگها بندرت به انسان حمله میکنند و وجود آنها برای حفظ توازن و سلامت حیات وحش، بسیار ضروری است.
بهطور مثال چند سال پیش برای حفظ جمعیت آهوهای یکی از مناطق حفاظت شده به جای مانعشدن از ورود شکارچیان مجاز و غیرمجاز، دیواری کوتاهتر از گرگها پیدا نکردند و چند قلاده گرگ را از بین بردند اما بعد از مدتی فهمیدند که با از بین رفتن گرگها، جمعیت آهوها بر اثر نوعی بیماری بسیار کم شده و تعداد زیادی از آهوها بر اثر آن بیماری از بین رفتهاند، با بررسیهای دقیقتر به این نتیجه رسیدند که گرگها شکار خود را ازبین حیوانات مریض و پیر گله انتخاب میکنند و در واقع جلوی انتشار بیماری بین بقیه آهوها و چهارپایان را میگیرند. اگر در طبیعت با گرگها برخورد کردید، اصلا نباید بترسید زیرا گرگها در شرایط خاصی حمله میکنند، مانند زمانیکه فردی تنها در برف و سرمای شدید و به دور از آبادی گیر افتاده باشد.
نکتهای که باید درباره گرگها بدانیم این است که این جانور از آتش میترسد، پس هنگام چادرزدن و ماندن شب در طبیعت بهتر است آتش کوچکی برپا کنیم(البته بعد از پایان برنامه طبیعتگردی، حتما آتش را خاموش کنیم تا باعث آتش سوزی جنگل نشویم) .
خوشبختانه اگر گرگها در جایی حضور داشته باشند، معمولا زوزه میکشند و این باعث میشود از وجود آنها مطلع شویم. در سفر به مناطقی که گرگها در آنها زندگی میکنند، بهتر است حداقل 4 نفر باشید و از هم فاصله نگیرید. در ضمن نوعی سوت مخصوص دور کردن سگسانان وجود دارد که صدایی با بسامد بالاتر ازآستانه شنوایی انسان تولید میکند که باعث دورشدن گرگها میشود. یکی دیگر از ابزارهای سادهای که میتوانیم همراه داشته باشیم، ترقههای موسوم به کپسولی است که با تولید صدایی شبیه صدای انفجار، گرگها را فراری میدهد.
بههرحال آفرینش تمامی موجودات از روی حکمت بوده و وجود همه جانوران حتی خرسها و گرگها برای بقای زنجیره زندگی ضروری است. همیشه این نکته را به یاد داشته باشیم که زیبایی طبیعت بدون حیوانات معنایی ندارد؛ پس همه آفریدههای خداوند را دوست بداریم.
رسول شهبازی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
