قیام دوم مردم مصر علیه نظامیان حاکم

درگیری‌های اخیر بین پلیس مصر با معترضان و کشته و زخمی‌شدن شمار زیادی در این کشور همه را شگفت‌زده کرد، علل این درگیری‌ها و تداوم تجمعات کنونی در آستانه انتخابات مصر را چه می‌دانید؟

درگیری‌های چند روزه اخیر (که تاکنون بیش از 40 کشته و 2200 مجروح داشته است ) به این علت است که نظامیان حاکم بر مصر خواستار حقوق ویژه ای شده‌اند. یعنی آنان می‌خواهند در آینده حق وتو داشته باشند، حاکمیتشان همچنان حفظ شود و همچنان حرف اول را بزنند. جدا از این نیز خواستار آن هستند که بودجه سری ارتش در ردیف بودجه‌ای مصر نباشد. یعنی یک نوع قدرت مالی و اقتصادی به همراه اقتدار سیاسی را خواستارند. در مقابل این امر باعث شده است تا همه گروه‌ها در مصر بدون استثنا و حتی اخوان‌المسلمین اعتراض کنند. چنانچه در روز جمعه که قرار بود تظاهراتی داشته باشند همه گروه‌ها شرکت کردند و این امر نیز فعلا مورد اتفاق همه طرف‌هاست.

بعد از درگیری‌های اخیری که پیش آمد هنوز برخی از مردم به مقاومت ادامه می‌دهند و برخی نیز منتظر شرایط جدید هستند. در این میان نظامیان اعلام کرده‌اند که ما به کمک وزارت کشور انتخابات را در موعد معین برگزار می‌کنیم. از طرفی نیز گروهی دیگر از نظامیان تهدید کرده‌اند اگر اوضاع به همین منوال موجود باشد ممکن است انتخابات به تعویق افتد. در این راستا باید گفت اگر شرایط این‌گونه باشد انتخابات با مشکل روبه‌رو می‌شود. بنابراین می‌بینیم که اخوان المسلمین نیز اعلام کرده است قلع و قمع مردم گناه است و اگر انتخابات عقب افتد به معنای کودتا خواهد بود.

انتخابات مصر حالت بسیار پیچیده‌ای به خود گرفته است. با اصلاحاتی که دولت یا شورای نظامی‌ انجام می‌دهد شرایط به گونه‌ای شده است که حدود 440 نفر می‌توانند به مجلس شعب راه یابند و 10 نفر هم دولت به آنها می‌افزاید که مجموعا 450 نفر می‌شوند. در این راستا از شمار 440 نفر نیمی‌از آنان اختصاص به کارگران و کشاورزان مصر دارد. این نکته با توجه به این‌که اعلام کرده‌اند نامزدها باید سواد خواندن و نوشتن داشته باشند در خور تامل است. چرا که شورای نظامی‌ قصد دارد کارگران و کشاورزان مصری‌ای را وارد مجلس کند که بعد‌ها مطیع آنان باشند. یعنی انتخابات فعلی در حال تبدیل به انتخاباتی یکبار مصرف است تا جایگاه عده ای خاص را تایید کند. لذا انتخابات فعلی بسیار خطرناک است. چرا که شخصیت‌ها و اعضای حزب مبارک نیز (که حدود 15 هزار نفر بوده و دستگیر هم نشده‌اند) بشدت فعال هستند و تلاش می‌کنند تا در حوزه‌های انتخاباتی بیشترین تاثیر را گذارند.

در مقابل تلاش دولت، پیش‌بینی می‌شود گروه‌هایی مانند اخوان حدود 40 درصد آرا را به دست آورند. در این حال خود جوانان انقلابی هم بیکار ننشسته‌ و برای شناساندن طرفداران مبارک کمیته‌هایی تشکیل داده‌اند و در حوزه‌ها این افراد را به مردم می‌شناسانند تا بتوانند جلو نفوذ آنان را بگیرند. گذشته از این گروه‌های دیگر نیز بشدت فعالند. از طرف دیگر هر چند این اقدامات مخالفان خوب است، اما به نظر می‌رسد در مجلس آینده تعدادی از هواداران مبارک به دلایلی همچون قدرت اقتصادی، آشنایی با زیرساخت‌های اداری و دست نخورده بودن وزارت کشور و کنترل آن توسط نظامیان رای بیاورند. علاوه بر این حتی این احتمال وجود دارد که در مجلس آینده به نام دموکراسی گروه‌هایی سرکار آیند که خیلی تناسبی با انقلاب مصر نداشته باشند.

این احزاب قدرت و توان آنچنانی نخواهند داشت. در این حال می‌توان حدس زد اخوان که بزرگترین حزب مصر است حدود 30 تا 40 درصد آرا را به دست آورد. ‌هم‌اکنون تمام گروه‌ها با تمام قدرت خود وارد صحنه شده‌اند، اما این قدرت به گونه ای است که تنها می‌تواند بخش خاصی را جذب کند. مثلا سلفی‌ها وارد صحنه شده‌اند و حزبی با نام حزب نور تشکیل داده‌اند که تندرو است. این حزب در حالی که همه احزاب کوشیده‌اند زنان را هم به عنوان نامزد معرفی کنند حتی حاضر نیست عکس خانم‌ها را بزند و مثلا گل را به جای عکس آنان در تبلیغات می‌گذارد. یعنی در مصر از نگاه سنتی به زن تا نگاه تند، افراطی و فمینیستی وجود دارد و احزاب نیز اقشار خاصی را جذب می‌کنند.

در این حال جامعه مصر در شرایطی قرار گرفته که یک‌سری آزادی‌هایی را به دست آورده است. بخشی از این نوع آزادی‌ها ناشی از عدم تسلط حکومت است و قوام چندانی نیز ندارد. در چنین شرایطی با توجه به چالش‌های کنونی و فشارهای موجود ارزیابی این‌که کدام یک از نیروها می‌توانند به مجلس راه یابند خیلی سخت است، ولی باید گفت قطعا اخوان‌المسلمین بیش از دیگر احزاب رای خواهد آورد.