ویلا؛ محصول جدید زمین‌های زراعی آذربایجان شرقی

آذربایجان شرقی در سال‌های اخیر شاهد رشد قارچ‌گونه ویلاهای شخصی در زمین‌هایی است که پیش از این زمین کشاورزی و محل تولید محصولات زراعی بوده یا باغی که انواع میوه‌جات در آن به ثمر می‌رسیده است.

محصول این زمین‌های حاصلخیز و باغات پرثمر و خوش‌آب و رنگ، اکنون ساختمان‌هایی سنگی و سیمانی است که نه‌تنها از زیبایی طبیعی استان کاسته‌اند بلکه آرام آرام می‌روند تا بخش اعظمی از صنعت تولیدی کشور را به نابودی بکشانند؛ روند مخربی که هر روز بیش از گذشته در حال افزایش است.

رئیس سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی با هشدار نسبت به وقوع پدیده ویلاسازی در اراضی کشاورزی استان به «جام‌جم» می‌گوید: در سال‌های اخیر به صورت گسترده‌ای شاهد ویلاسازی در اراضی زراعی استان بودیم که در صورت ادامه این روند نه تنها از اراضی کشاورزی چیزی باقی نخواهد ماند بلکه امنیت غذایی ما نیز تهدید خواهد شد.

مسعود محمدیان با بیان این‌که در چند سال اخیر روند ویلاسازی و تغییر کاربری اراضی زراعی در سطح استان سیر صعودی داشته است، می‌افزاید: بر همین اساس در راستای مبارزه با تغییر کاربری اراضی زراعی و احداث بدون مجوز بنا در این اراضی، از سال گذشته به صورت جدی وارد عمل شدیم و اقدام به تشکیل پرونده‌های قضایی کردیم.

وی با بیان این‌که از سال گذشته تاکنون حدود 200 پرونده قضایی در سطح استان تشکیل شده است، تصریح می‌کند: عده‌ای از این پرونده‌ها در حال رسیدگی است و تعدادی نیز تا حد قلع و قمع بناها پیش رفته است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی درخصوص علت تخریب اراضی کشاورزی و باغی و ویلاسازی در این اراضی می‌گوید: بالا رفتن قیمت زمین در حاشیه شهرهای بزرگ و به تبع آن وسوسه سودجویان برای تغییر کاربری و روی آوردن آنها به ساخت ویلا و بهره‌برداری هرچه بیشتر از این اراضی مهم‌ترین عامل وقوع این پدیده است.

محمدیان با اشاره به این‌که با تغییردهندگان غیرمجاز اراضی زراعی و باغی در سراسر استان برخورد قانونی می‌شود، می‌افزاید: به منظور جلوگیری از تخریب اراضی زراعی و باغی و حمایت از بهره‌برداران برای ایجاد امکان توسعه پایدار در بخش کشاورزی و کوتاه کردن دست سودجویان از این اراضی، اکیپ‌های ده‌گردی تشکیل شده تا اگر کسی مجوز تغییر کاربری نداشته باشند با تشکیل پرونده قضایی از ادامه فعالیت آنها جلوگیری شود.

همچنین با صدور اطلاعیه‌ای همه دهیاران، اعضای شوراهای ده و شهرستان‌ها و کشاورزان را از غیرقانونی و جرم بودن هرگونه تغییر کاربری غیرمجاز آگاه کرده‌ایم.

مدیر امور اراضی آذربایجان شرقی نیز مهم‌ترین عامل اساسی تهدید بخش کشاورزی را تغییر کاربری غیرمجاز اراضی کشاورزی دانسته و می‌گوید: این‌گونه تغییر کاربری که اغلب به شکل ویلاسازی و صرفا جهت خوش‌نشینی برخی اشخاص صورت می‌پذیرد،‌ ناخواسته خطری بزرگ و جدی برای تامین امنیت غذایی استان و کشور به شمار می‌رود.

مهردادی با بیان این‌که از حدود یک دهه قبل قشر مرفه که عمدتا در شهرهای بزرگ ساکن هستند، اقدام به ساخت ویلا در خارج شهر و نقاط خوش آب و هوا کرده‌اند که روند رو به رشد این پدیده باعث تغییر کاربری اراضی زراعی و تهدید و تخریب این اراضی شده است، می‌افزاید: هرچند طبق قانون، ویلاسازی در همه شرایط خلاف قانون بوده و ما با هرگونه تغییر کاربری در اراضی نزدیک به شهر و خارج شهر مخالف هستیم، اما در این رابطه چه بسا عده‌ای با خرید اراضی کم‌بازده و تبدیل آن به باغ برای ساخت ویلا به نوعی به آباد شدن این اراضی کم‌بازده کمک کرده‌اند.

وی در خصوص راهکارهای جلوگیری از این گونه تغییر کاربری‌های غیرمجاز هم می‌گوید: باتوجه به این‌که در کشور ما اراضی تعریف خاصی ندارند لذا نمی‌توانیم مانع پدیده ویلاسازی شویم، اما با اتخاذ تدابیری اساسی می‌توانیم این پدیده را به سمت درستی هدایت کنیم، مثلا می‌توان ویلاسازان را به ساخت ویلا در اراضی کم‌بازده، کوهستانی و کم‌ارزش از نظر کشاورزی هدایت کرد تا هم آنها به ویلای مورد علاقه خود برسند و هم مانع تخریب اراضی زراعی و باغی شویم.

مدیر امور اراضی با بیان این‌که متاسفانه در بحث هدایت ویلاسازان به ساخت ویلا در اراضی کم‌بازده موفق عمل نکرده‌ایم، تصریح می‌کند: این عدم موفقیت به چند عامل برمی‌گردد: اول این‌که مناطق گردشگری ما توسط متولیان امر مشخص نشده است،‌ در صورتی که باید در برنامه آمایش سرزمین، اراضی ما از بابت قطب‌های کشاورزی، صنعتی وگردشگری مشخص شوند. از سوی دیگر نقص در قوانین و برخوردهای متضاد دستگاه قضایی و آرای متضاد قضات عوامل دیگری هستند که عدم موفقیت ما را در این حوزه رقم زده‌اند و همه این عوامل دست به دست هم داده‌اند تا با وجود قانون قلع و قمع و تلاش‌های فراوان در این زمینه ویلاسازی همچنان ادامه داشته باشد و ما در اجرای این طرح ناموفق باشیم.

محمدیان، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان نیز در مورد چگونگی برخورد با متخلفین می‌گوید: متاسفانه صاحبان خودروهای سنگین تمایل زیادی برای قلع و قمع ویلاهای غیرمجاز از خود نشان نمی‌دهند.

مدیر امور اراضی استان هم بزرگ‌ترین مشکل خود را در این زمینه، کمبود پرسنل دانسته و می‌گوید: در گذشته بنا به دلایل مختلف حفظ کاربری چندان محسوس نبود، اما متاسفانه در چند سال اخیر بحث تخریب اراضی زراعی شدت یافته و به‌‌رغم این امر نیروی انسانی ما نه‌تنها افزایش نیافته بلکه به دلیل بازنشستگی و عدم جذب نیروی جوان کاهش نیز داشته است.

سعیده دلال علیپور / جام‌جم تبریز