حضور نظامی ایران در آب‌های ساحلی آمریکا

برای نخستین بار حبیب‌الله سیاری، فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در مراسم بزرگداشت سی و یکمین سالگرد هفته دفاع مقدس از حضور ناوهای جنگی ایران در اقیانوس اطلس و نزدیکی مرزهای آبی آمریکا خبر داد و گفت: ‌همان‌گونه که آمریکا در نزدیک مرزهای آبی ما حضور دارد، ما هم با کمک سربازان ولایی در نزدیکی مرزهای آبی آمریکا حضور قدرتمندانه خواهیم داشت.

وی با اشاره به این‌که بحث حضور نیروی دریایی ارتش ایران در آب‌های آزاد تنها به خلیج عدن و دریای سرخ و اقیانوس هند که تاکنون صورت گرفته ختم نمی‌شود تاکید کرد ما باید قدرت حضور در تمام آب‌های آزاد را داشته باشیم.

گرچه در آن زمان دریادار سیاری، تاریخی را برای این حضور تعیین نکرد، اما بر این نکته تاکید کرد که هیچ‌کس نمی‌تواند مانع حضور ایران در آب‌های آزاد بین‌المللی شود.

سیاری در این باره گفت: من این استقرار را تهدید تلقی نمی‌کنم، بلکه تاکید بر توانمندی جمهوری اسلامی ایران می‌دانم. وی افزود:به دلیل آن که استقرار این ناوها از سوی مقامات بلندپایه نظامی ایران اعلام شده است، این حضور جدی خواهد بود، همان‌طور که در گذشته در ارتباط با اعزام ناوبر نظامی ایران به طرف دریای سرخ جدی بوده و انجام شده است، این اعلام نیز جدی خواهد بود و تدارک نظامی‌ و لجستیکی آن انجام شده و منتظر دستور فرمانده کل قوا هستیم.

پیشتر فرمانده نیروی دریایی ایران گفته بود ایران سه سال است که در حال اجرای تدبیر مقام رهبری برای حضور در آب‌های آزاد است.

ایران در چند سال اخیر در مناطق خارج از حوزه دریایی خود دست به اقداماتی زده است تا از این طریق حضور نیروی دریایی خود را در آب‌های آزاد حفظ کند.

کشتی‌های جنگی ایران از نوامبر 2008 تاکنون در خلیج عدن مستقر شده‌اند که آغاز حضور آنها به ماموریتی بازمی‌گردد که به منظور آزادسازی کشتی باربری ایرانی از دست دزدان دریایی سوما‌لیایی انجام گرفت.

همچنین سابقه اولین حضور کشتی‌های ایرانی در دریای مدیترانه به تاریخ 23 ژانویه 2010 (اسفند 89 ) برمی‌گردد.

در آن زمان دو فروند ناو نیروی دریایی ارتش ایران شامل ناوشکن الوند و ناو تدارکاتی خارک، با عبور از کانال سوئز وارد دریای مدیترانه شده و در بندر لاذقیه سوریه پهلو گرفتند که پس از پیروزی انقلاب بهمن 57 این نخستین باری بود که کشتی‌های نظامی ایران با عبور از کانال سوئز به دریای مدیترانه اعزام می‌شدند.

حضور ایران در آب‌های مدیترانه برای بسیاری از کشورهای جهان این تحلیل را به همراه داشت که طی سال‌های اخیر، ناوگان دریایی ایران قدرتمندتر شده است.

رژیم صهیونیستی نگرانی خود را از این حضور اعلام کرد وحتی فیلیپ کرولی، سخنگوی وزارت خارجه‌ آمریکا در واکنش به حضور ناوهای ایران در آب‌های مدیترانه گفت: ما همچنان تحرکات این کشتی‌ها و اقدامات آنها را زیر نظر داریم. ما به دقت مراقب خواهیم بود تا ببینیم این کشتی‌ها کجا می‌روند و معانی ضمنی حرکت آنها چیست.

اما حضور ایران در آب‌های آزاد تنها به مدیترانه ختم نشد و دیپلماسی دریایی ایران فعال‌تر شد. در همین راستا، کشتی‌های ایرانی از اکتبر 2010، ماموریت‌های مختلفی در اقیانوس هند و دریای سرخ به انجام رسانده‌اند و پرچم جمهوری اسلامی ایران در سواحل عمان، سریلانکا، قطر و عربستان سعودی نیز دیده شده است.

ایران تاکنون 15 ناوگروه به آب‌های آزاد ارسال کرده است. در ژانویه 2011 امیر دریادار حبیب‌الله سیاری اعلام کرد؛ جمهوری اسلامی به حضور مستمر خود در بخش‌های شمالی اقیانوس هند ادامه خواهد داد.

اعلام استقرار ناوهای جنگی ایران در نزدیکی سواحل ایالات متحده در شرایطی بود که مقامات آمریکایی درباره برقراری خط مستقیم ایران و آمریکا نداهایی سرداده بودند و پس از آن اظهار نظرهای متفاوتی در این باره ابراز داشتند.

اگرچه برخی از آنها بر این اعتقاد بودند که این پیشنهاد ایران جدی نیست و نباید نسبت به آن واکنش نشان داد، گروه دیگر نیز عقیده داشتند که استقرار ناوهای جنگی ایران در نزدیکی سواحل ایالات متحده تبعات زیادی در پی دارد و به نظر می‌رسد ایران راه جدیدی را برای مقابله با تهدیدات آمریکا در سر می‌پروراند.

جی کارنی، سخنگوی کاخ سفید در آن زمان اعلام کرد آمریکا اظهارات فرماندهان ارتش ایران مبنی بر حضور آنان در آب‌های مرزی آمریکا را جدی نخواهد گرفت زیرا نیروی دریایی ارتش ایران از این توانایی برخوردار نیست.

این نوع سخن‌ها البته نشان از غفلت تعمدی مقامات آمریکا از حضور موفق ایران در آب‌های بین‌المللی و حتی عبور آنها از کانال سوئز داشته است.

همه کشورها منافعی را در دریاها دارند و ایران نیز منافعی از جمله برقراری امنیت خطوط کشتیرانی دارد که آن را حق خود می‌داند. هنگام حضور ایران در آب‌های آزاد، فرمانده نیروی دریایی در این باره گفت:‌ هدف از انجام این ماموریت‌ها، حضور در آب‌های آزاد و گشت اطلاعاتی عملیاتی به منظور تأمین خطوط مواصلاتی است.

اما حضور در آب‌های اقیانوس اطلس موضوعی است که تحلیل‌های بیشتری را به همراه خود دارد. بسیاری بر این باورند همان‌طور که آمریکا و دیگر کشورهای قدرتمند با اهداف متفاوتی تصمیم به استقرار نیروهای خود در هر نقطه از جهان می‌گیرند، جمهوری اسلامی ایران نیز این حق را برای خود قایل است تا در زمان ضرورت، نیروهای خود را در آب‌های بین‌المللی مستقر کند.

امیر موسوی، مشاور اسبق وزیر دفاع و کارشناس مسائل استراتژیک درخصوص اهداف ایران در اعزام این ناوها گفت: مدت‌هاست که جمهوری اسلامی ایران این حق را دنبال می‌کند. حرکت ایران، حرکتی قدرتمندانه و مستقل است که اقتدار نظامی کشور را هر چه بیشتر به اثبات می‌رساند. آنچه ایران به دنبال آن است، یکی اقتدار است و دیگری این ‌که ایران در مسائل مربوط به صلح جهانی مشارکت جدی داشته باشد.

علی فدوی، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ‌ایران نیز در این باره گفت: «خط مقدم جمهوری اسلامی دریاست، آمریکا به عنوان دشمن ما از قابلیت نظامی در دریا برخوردار است و هژمونی خود را از طریق نیروی دریایی خود حفظ کرده است. مقابله با دشمن توسط نیروی دریایی ایران امری ضروری است».

در همین حال دبلیو. جاناتان روو، تحلیلگر ارشد تحقیقات در موسسه مطالعات جنگ در واشنگتن دی سی ـ که از 2007 تا سال 2011 عضو کادر ثابت افسر دریایی آمریکا بوده است ـ نیز در این باره گفته است: ارسال کشتی‌های جنگی ایران به آب‌های ساحلی ایالات متحده عکس‌العملی است که از ناخوشنودی ایران از حضور نیروهای دریایی آمریکا در خلیج‌فارس حکایت می‌کند. ایران حضور نیروی دریایی آمریکا در آب‌های خلیج فارس را نامشروع و غیرضروری می‌داند.

طبق قوانین بین‌المللی کشتی‌های نیروی دریایی ایران می‌توانند تا ۱۲ مایلی سواحل آمریکا هم بروند. سردار سرلشکر غلامعلی رشید، جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در گفت‌وگو با «جام‌جم» در این باره گفت: حقوق بین‌الملل، آزادی دریاها را به رسمیت شناخته است.

معنای این حرف، آن است که هر دولتی می‌تواند برای توسعه اهداف صنعتی، تجاری‌ و حتی نظامی و دفاعی خودش بدون دخالت در حریم حاکمیت دولت‌های دیگر از دریا استفاده کند،‌ بنابراین حقوق بین‌الملل به نیروی دریایی ما اجازه می‌دهد تا 12 مایلی ساحلی هر کشوری حتی ایالات متحده آمریکا رفت و آمد کند.

دریادار سیاری نیز درباره سوال‌های مطرح شده از سوی برخی مبنی بر دلیل حضور نیروی دریایی ایران در آب‌های اقیانوس اطلس که نزدیک به آمریکاست، خاطرنشان کرد: همه کسانی که دریاها و اقیانوس اطلس را می‌شناسند، می‌دانند که اقیانوس اطلس گستره‌ای از آب‌های دنیاست؛ چه کسی گفته است هر کسی که در آب‌های اقیانوس اطلس باشد به مرزهای آمریکا نزدیک شده است، ما می‌توانیم در همه مناطق اقیانوس اطلس حضور داشته باشیم، هر کشوری مرز دریایی و آب‌های سرزمینی دارد و دیگر کشورها مجاز نیستند به آنها رفت و آمد کنند، ولی بقیه آب‌ها، آب‌های آزاد است.

امیر موسوی، مشاور اسبق وزیردفاع و کارشناس مسائل استراتژیک نیز در این باره معتقد است: زمانی ‌که از آمریکایی‌ها و رژیم صهیونیستی و برخی از کشورهای اروپایی سوال می‌شود به چه دلیل در منطقه آب‌های خلیج‌ فارس حضور دارید، پاسخ می‌دهند که آبراهه‌های بین‌المللی است و حضور در آن آزاد است بنابراین ایران نیز قصد دارد تا از چنین حقی استفاده کند یا به عبارت دیگر ایران حق دارد که در آب‌های ‌بین‌المللی حضور داشته باشد. حال این آبراهه‌های بین‌المللی خواه نزدیک ایالات متحده یا فلسطین اشغالی یا نزدیک ژاپن باشد، ایران می‌تواند از این حق استفاده کند.

با این حال سوال این است که اگر ایران به مرزهای آبی آمریکا نزدیک شود، پاسخ آمریکا چه خواهد بود؟

امیر موسوی در این باره عقیده دارد که آنها هیچ راهی ندارند جز این‌که به اراده مردم ایران احترام بگذارند، چرا که آنها نیز در منطقه ما حضور نظامی دارند و اگر هر حرکتی انجام دهند، جمهوری اسلامی پاسخ بسیار سریع و به هر تحرکی که خلاف منافع ملی و امنیتی ما باشد، خواهد داد.

مشاور اسبق وزیر دفاع و کارشناس مسائل استراتژیک افزود: معمولا ناوی که حرکت می‌کند از چند بخش تشکیل می‌شود و کشتی‌هایی که در پشت این ناو حرکت می‌کند، کشتی‌های سوخت است بنابراین ناوها می‌توانند ماه‌ها در دریاها باشند، به اضافه آن که با توجه به وجود کشورهای دوست همچون ونزوئلا و بولیوی از نظر تامین سوخت مشکلی پیش نخواهد آمد.

در نهایت حضور نظامی ایران در آب‌های ساحلی آمریکا، موضوعی است که از دغدغه‌های استراتژیک ایران طی سال‌های گذشته و به طور مشخص ظرف چند سال اخیر است.

حضور پرحجم شناورهای آمریکایی با ساز و برگ انبوه نظامی در منطقه خلیج فارس در شرایطی که آمریکا از ابراز دشمنی خود نسبت به جمهوری اسلامی ایران ابایی ندارد، نمی‌تواند یک حضور بی‌خطر باشد و نگرانی‌های جمهوری اسلامی را به دنبال نداشته باشد. بنابراین به نظر می‌رسد که ایران در پی آن است که با تقویت ناوگان و مانور در آب‌های آزاد قدرت خود را در این عرصه نشان دهد.

تجهیز و به روزآوری هر چه بیشتر ناوگان ایران تاکنون توانسته است کشورمان را وارد باشگاه قدرت‌های دریایی کند. با توجه به اراده و روحیه ارزشی و انقلابی نیروهای متخصص ایرانی ورود کشورمان به باشگاه قدرت‌های دریایی برای همه اعضای این باشگاه و دیگر کشورها معنای خاص خود را دارد و به نوبه خود در دلگرمی ملت‌های دوست و مسلمانانی که به دیده تحسین به انقلاب اسلامی می‌نگرند تاثیرگذار است . باید منتظر روزهای آتی ماند و واکنش ملت‌های دوست و دیگر دولت‌ها به حضور پراقتدار ایران در اقیانوس اطلس را به نظاره نشست.

کتایون مافی - گروه سیاسی