راز سر به مهر کوتوله‌های شهداد

به علت قرار گرفتن شهداد در حاشیه کویر و شرایط سخت آب و هوایی، کمتر کسی حدس می‌زند مردمان این منطقه به موفقیت‌هایی همچون مسگری و ساخت نخستین پرچم فلزی جهان به نام درفش شهداد، کشاورزی در دل کویر و صنعت پیشرفته شیشه‌گری و مسگری رسیده باشند.

نکته قابل توجه درخصوص این شهر، معماری رمزآلود آن است که شامل شهری با ابعاد بسیار کوچک است به طوری که دیوارها، سقف، تنور، طاقچه‌ها و تمام اجزای این خانه‌ها برای افرادی ساخته شده است که طبیعتا باید از قامت بسیار کوتاهی برخوردار باشند و به همین دلیل شهر شهداد به شهر کوتوله‌ها شهرت یافته است، اما متاسفانه راز‌های این شهر به دلیل توقف کاوش‌های باستانی در این محوطه تاریخی همچنان زیر خروارها شن باقی مانده است. شواهد نشان می دهد مردمان این تمدن 5000 سال پیش به دلیلی نامعلوم تمام وسایل خود را در خانه‌هایشان گذاشته و درِ خانه‌ها را گل می‌گیرند و از این شهر می‌روند.به گفته کارشناسان ،گل گرفتن درها نشانه امید به بازگشت بوده است، اما در این خانه‌ها هیچ گاه باز نشد.گفته می‌شود در بیش از 3000 شیء تاریخی از محوطه شهداد کشف شده و مساحت محوطه تاریخی نیز بیش از 37 کیلومتر تخمین می شود.

محمد طبرسی، مردم‌شناس معتقد است: این تمدن به دلیل باقی مانده‌های شهر شهداد و کوچک بودنش به تمدن کوتوله‌های شهداد معروف است. وی افزود: از سوی دیگر برخی باستان‌شناسان نیز با رد این مساله آن را افسانه پنداری می‌دانند و می‌گویند که این شهر به مرور زمان و فرسایش کوچک شده است و دیوارها به این دلیل کوتاه شده‌اند، اما این فرضیه نمی‌تواند دلیل ساخت تنورهای کوچک و طاقچه‌های کوتاهی را که برای افرادی با قامت 30 تا 40 سانتی‌متر می‌تواند مناسب باشد توجیه کند. در هر حال این تمدن که در زمان خود و بیش از 5000 سال قبل توانسته بود کوره مسی بسازد، فلز را بازیچه خود کند و نخستین پرچم جهان را بسازد و در زمینه ساخت ظروف از سنگ صابونی و مرمر هم تبحر داشته باشد، همچنان در پرده‌ای از ابهام است.وی ادامه داد: اکثر این محوطه تاریخی هم‌اکنون زیر خروارها شن است، حتی در چند سال قبل بخشی از این محوطه در آستانه تخریب قرار گرفت؛ چون یکی از سازمان‌ها قصد تسطیح و کشاورزی زمین در منطقه را داشت که جلوی آن گرفته شد اما به نظر می‌رسد اراده‌ای برای تحقیق و توسعه کاوش‌ها در منطقه وجود نداشته باشد. بارها مسوولان دلیل اصلی این امر را کمبود بودجه عنوان کرده‌اند.