جنگل‌های بلوط ایلام مراقبت می‌شود

این طرح 17 مرداد سال جاری و در آخرین جلسه کارگروه بررسی خشک‌شدن بلوط‌های زاگرس تهیه و آماده ابلاغ شد؛ و روز گذشته مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان ایلام در گفت‌و‌گو با ایسنا از آغاز عملیات اجرایی آن در این استان خبر داد. وی گفت: امسال عملیات اجرایی طرح پیشگیری و کنترل خشکیدگی در جنگل‌های استان در سطح100 هزار هکتار با پیش‌بینی اعتباری بالغ بر 50 میلیارد ریال در مناطق آلوده اجرا می‌شود.

عبدالرضا بازدار با بیان این‌که مجموعه‌ای از عوامل از قبیل خشکسالی، ریزگردها، تغییر اقلیم و دخالت‌های انسانی طی سال های گذشته اثرات سویی بر جنگل‌های استان ایلام گذاشته است، افزود: پدیده خشکیدگی بلوط درکل جنگل‌های زاگرس قابل مشاهده است اما وضعیت استان ایلام به لحاظ موقعیت جغرافیایی و استمرار پدیده خشکسالی و ریزگردها از سایر مناطق زاگرس بحرانی‌تر است.

وی با اشاره به تهیه نقشه پهنه‌بندی خشکیدگی در جنگل‌های استان، به تشریح عملیات اجرایی طرح پیشگیری و کنترل خشکیدگی آن پرداخت و تصریح کرد: این عملیات شامل عملیات بهداشتی و پرورش جنگل، ذخیره نزولات آسمانی، مدیریت قرق و کنترل دام، پیشگیری، کنترل و مبارزه با آفات و بیماری‌ها و اقدامات فرهنگی و آموزشی است.

بازدار تاکید کرد: موفقیت اجرای این طرح در گرو همکاری و مشارکت مردم است و ضرورت دارد با توجه به نقش ویژه جنگل در استان همه مردم در این زمینه همکاری لازم را به عمل آورند.

مدیرکل دفتر منابع جنگلی سازمان جنگل‌ها و مراتع نیز پس از تدوین این طرح با بیان این‌که هم‌اکنون 10 درصد بلوط‌ها در غرب ایران کاملا خشکیده است و این میزان 200 هزار اصله درخت بلوط را شامل می‌شود، گفت: این طرح قرار است در 2 دوره 5 ‌ساله اجرا شود و در هر 5 سال اعتباری معادل 100 میلیارد تومان به آن اختصاص داده شود.

فریبرز غیبی با بیان این‌که اصلاح و پرورش جنگل، مبارزه با آفات جنگل، ذخیره نزولات آسمانی و استفاده از سطوح آبگیر باران برای کمک به بقای درختان موجود و تهیه نقشه و پهنه‌بندی نقاط خشکیده از جمله برنامه‌هایی است که‌قرار است در این طرح به اجرا در آید ، افزود: آموزش و ترویج ساکنان عرصه‌های خشکیده و نیز قرق و ساماندهی دام در مناطق آسیب‌دیده از دیگر برنامه‌های مهم این طرح است.

وی با اشاره به این‌که این طرح با اولویت مناطقی که بیش از 50 درصد آنها خشکیده است انجام می‌شود، تصریح کرد: این مناطق به شکل عمده در استان‌های ایلام، فارس و کرمانشاه قرار دارند.

کارشناسان می‌گویند ، مرگ بلوط‌ها هشداری است نسبت به بروز فاجعه زیست‌محیطی در گستره بزرگی از رویشگاه‌های جنگلی کشور. درحالی‌که مسوولان سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور پیش از این اعلام کرده‌اند 200 هزار اصله بلوط در رویشگاه‌های زاگرسی بر اثر پدیده خشکیدگی نابود شده است. عضو هیات علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور گفت: آخرین بررسی‌های میدانی حاکی از آن است که یک میلیون و 200 هزار هکتار از این رویشگاه‌ها (20درصد کل رویشگاه‌های زاگرس) به کلی نابود شده یا در‌معرض نابودی کامل قرار دارد.

محمد درویش با اسفبار خواندن رویشگاه‌های زاگرسی تصریح کرد: تا چندی پیش تصور می‌شد بین 200 تا 300 هزار هکتار از این رویشگاه‌ها بر اثر خشکیدگی تخریب شده است اما تحقیقات جدید حاکی از آن است که فاجعه خشکیدگی بلوط‌ها گستره عظیمی از رویشگاه‌های زاگرسی را شامل می‌شود.

رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری منابع طبیعی استان ایلام در همین راستا معتقد است 200 هزار هکتار از جنگل‌های ایلام به این پدیده مبتلا شده‌اند.

تصویری که از جنگل‌های ایلام در حال حاضر می‌رسد بسیار درخور تامل است چراکه تنها 2590 هکتار از کل مساحت 641 هزار هکتاری رویشگاه‌های جنگلی ایلام انبوه است، اما تاج پوشش بقیه این رویشگاه‌ها کمتر از 5 درصد است. این وضعیت نشان می‌دهد که بیش از 99 درصد جنگل‌های استان به لحاظ کمی تخریب شده‌اند.براین اساس، آنچه امروز از رویشگاه‌های زاگرسی در ایلام باقی مانده جنگلی مخروبه است که بنا به تعریف فائو دیگر نمی‌توان واژه جنگل به آن اطلاق کرد. براساس تعریف فائو، جنگل به منطقه‌ای اطلاق می‌شود که تاج پوشش آن حداقل 10 درصد باشد.

احمدی گفت: ما جنگل را مدیریت نکرده‌ایم بلکه به انتظار نشسته‌ایم تا کسی با تبر به جانش بیفتد یا آفتی دامنگیرش شود یا بخشی از آن قربانی طرحی عمرانی شود آن وقت به صرافت می‌افتیم که چه باید بکنیم.

مدیرکل دفتر حفاظت و حمایت از جنگل‌ها و مراتع نیز با بیان این‌که در یکی دو سال اخیر گزارشاتی مبنی بر خشکیدگی درختان بلوط غرب کشور، واصل و بررسی‌هایی در این زمینه در استان‌های ایلام، کرمانشاه، کهگیلویه و بویر احمد، فارس، لرستان، چهارمحال و بختیاری و خوزستان آغاز شده است، گفت: آثار خشکیدگی بیشتر در مناطق گرمسیری و روی گونه بلوط ایرانی مشاهده و احتمال توسعه آن پیش‌بینی شده است.

حسین میرزایی به علل خشکیدگی این گونه اشاره کرد و افزود: بیماری قارچ زغالی بلوط که باعث سیاه شدن و پژمردگی و در نهایت خشکیدگی کامل درختان می‌شود و آفات چوبخوار از جمله سوسک‌های خانواده و سوسک‌های شاخک‌بلند در استان‌های ایلام، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و فارس فعال هستند و بویژه در ایلام حضور بیشتری دارند، کاهش تراکم حجم تاج پوشش، پایین آمدن سطح تنوع گونه‌های گیاهی و جانوری و وقوع سیلاب‌ها از جمله دلایلی است که جنگل‌های این مناطق را با وضعیت دشواری روبه‌رو ساخته و ضربه‌پذیری آنها را در مواجهه با استرس‌های محیطی چند برابر کرده است.