اردی‌بهشت سهم زنان ایرانی از تلویزیون

این برنامه‌ها قصد دارند تا مخاطب را در موقعیتی قرار دهند که بتواند با تحلیلی که خود از فضای حاکم بر گفت‌وگو به دست می‌آورد برای مشکلات چالش برانگیز زندگی روزمره‌اش، راه‌حلی بیابد.

چنین برنامه‌هایی که معمولا با حضور یک یا چند کارشناس و صاحب نظر در رابطه با موضوع مورد بحث تولید می‌شوند قصد اصلی‌شان در دسترس نشان دادن نظرات مبتنی بر دانش و تجربه است. به عنوان نمونه شاید برای بسیاری از افرادی که در زندگی روزمره خود با مشکلات رفتاری یا خانوادگی مواجه می‌شوند امکان مراجعه به روان‌شناس یا حتی مشاوران خانواده را نداشته باشند ـ این مورد خصوصا در شهرستان‌ها بیشتر صدق می‌کند ـ اما براحتی با تنظیم کانال خود روی یکی از همین برنامه‌ها می‌توانند در حل مشکل خود نه صددرصد، ولی به صورتی قابل توجه پیشرفت داشته باشند.

هر چند نمی‌توان آمار دقیقی به تفکیک سن و جنس از مخاطبان تلویزیون ارائه داد اما با یک محاسبه به اصطلاح سرانگشتی و با نگاهی به اطرافیان خودمان در خواهیم یافت که زنان درصد بالاتری از مخاطبان تلویزیون را تشکیل می‌دهند. با این وصف اگر به دقت برنامه‌هایی را که در طول روز از هریک از شبکه‌ها پخش می‌شوند مورد بررسی قرار دهیم، خواهیم دید که این قشر از جامعه سهم اختصاصی مناسبی از تولیدات این رسانه ندارند. شاید بگویید تعداد زیادی از برنامه‌های خانوادگی و... مختص این قشر از جامعه است اما همین اصطلاح «برنامه‌های خانوادگی» خود روشنگر این موضوع است که این طیف از برنامه‌ها صرفا به قشر زنان اختصاص ندارد و در میان آیتم‌های مختلف آنها برای کودکان و مردان نیز بخش‌هایی در نظر گرفته شده است. شبکه چهارم سیما اما چند سالی‌ست که برنامه‌ای تحت عنوان «اردی‌بهشت» ویژه زنان پخش می‌کند که تا حدی توانسته این خلل را پر کند. هرچند که هنوز نیاز به برنامه‌هایی از این دست در سایر شبکه‌ها نیز بخوبی احساس می‌شود.

مفهوم «توانمندسازی زنان» به عنوان یکی از مفاهیم جدید حوزه علوم اجتماعی و روانشناسی در زمره مهم‌ترین ماموریت‌های برنامه تلویزیونی اردی‌بهشت نیز قرار گرفته است. اهمیت توجه به این امر زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم حضور فعال زنان در عرصه‌های اجتماعی به مراتب بیشتر از گذشته شده و زنان بتدریج توانسته‌اند در حوزه‌های مختلف، همپای مردان فعالیت کنند. این برنامه نیز قصد دارد با ارائه موضوعات متنوع در روزهای مختلف هفته علاوه بر تنوع در مباحث و حضور کارشناسان مختلف در زمینه‌های مورد نیاز بانوان، اطلاعات کارشناسانه و مفیدی را در اختیارشان قرار دهد.

یکی از برگ‌های برنده برنامه اردی‌بهشت پرداختن به مسائل روز زنان است و سعی دارد تا با بهره‌گیری از کارشناسان و استادان دانشگاهی، مسائلی را مورد بررسی قرار دهد که یک زن امروزی به آن نیازمند است. به عنوان نمونه آگاه کردن زنان از سواد رسانه‌ای یکی از موضوعات مهمی است که بارها در برنامه اردی‌بهشت مورد توجه قرار گرفته است. مباحث مختلفی که پیرامون شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان یا فیلم‌های سینمایی هالیوودی با درنظر گرفتن رویکرد این‌گونه فیلم‌ها به زنان حرکت مهمی در راستای آگاهی بخشی به این قشر از جامعه محسوب می‌شود. همچنین موضوع روز عرفان‌های کاذب در این برنامه نیز مورد بررسی قرار گرفته با این تفاوت که از زاویه نگاه زنان و با توجه به هدف‌گذاری خاص این نوع از عرفان‌های جدیدالظهور که تلاش می‌کنند زنان را با خود همراه کنند.

بالا بردن مهارت‌های زندگی به عنوان بخشی از محتوای این برنامه از جمله موارد مورد نیاز بسیاری از زنان جامعه و خصوصا دختران جوانی‌ست که تازه ازدواج کرده‌اند. مدارس و حتی مراکز آموزش عالی در زمینه آموزش مهارت‌های زندگی بسیار ضعیف عمل می‌کنند و حتی این موضوع در خانواده‌ها نیز مغفول مانده است. همواره وجود برنامه‌ای که بتواند به صورت تخصصی این مقوله را در محتوای خود بگنجاند احساس می‌شد. برنامه اردی‌بهشت تا به حال سعی کرده این کمبود را جبران کند و راه‌حل‌هایی برای افزایش مهارت‌های ارتباطی و زندگی را به مخاطبان نشان دهد.

همچنین استفاده از مجریان مختلف برای هدایت مباحث کارشناسی که درواقع علاوه بر اجرا، خود نیز در حوزه مورد بحث کارشناس هستند (مجری‌ ـ کارشناس) باعث شده تا حضور مهمانان دانشگاهی یا حوزوی این برنامه صرفا متکلم وحده نباشد و درصد بالایی از زمان برنامه به مباحث چالشی اختصاص ‌یابد. این‌که مخاطب بخواهد صرفا حرف‌های یک کارشناس را از ابتدا تا انتها دنبال کند تاثیرگذاری به مراتب کمتری خواهد داشت تا تاثیری که یک فضای گفت‌وگوی چالشی و دوطرفه دارد. ضمن آن‌که افرادی که برای موضوعات مختلف به عنوان مجری - کارشناس به برنامه اردی‌بهشت می‌آیند محققان یا افراد باسابقه‌ای هستند که یافته‌های خود را به خوبی با بینندگان به اشتراک می‌گذارند و در بسیاری مواقع زبان گویای مخاطبانی هستند که امکان طرح مسائل خود را ندارند.

این برنامه که بعد از اذان ظهر روی آنتن شبکه 4 می‌رود توانسته معنویت این لحظات را به دور از هرگونه شعارزدگی حفظ کند. مباحث دینی و مذهبی برنامه نیز طوری مطرح شده که تکراری نیست و باعث دلزگی مخاطب نمی‌شود. همچنین عوامل دست‌اندرکار این برنامه سعی کرده‌اند تا دکوری با استفاده از رنگ‌های شاد را طراحی کنند که مخاطبان گذری شبکه 4 را نیز در لحظه اول به خود جلب کند. طراحی شمایل خانواده روی دیوار این دکور نیز نمونه‌ای از هنر مدرن امروزیست که در عین سادگی و با چند منحنی ساده، کنجکاوی مخاطب را برمی‌انگیزد تا با دقت درآن بتواند به شکل واقعی آن پی ببرد، اما از یاد نبریم که اردی‌بهشت تنها یک برنامه است. سهم زنان از سفره محصولات رسانه‌ای تلویزیون باید بیش از اینها باشد.