جایزه نوبل از پیش‌بینی تا واقعیت

امسال هم درحالی که از مدت‌ها قبل حدس و گمان‌ها مبنی بر احتمال انتخاب هر یک از داوطلبان در شاخه‌های مختلف به عنوان برگزیده نهایی بالا گرفته، موسسه تامسون رویترز، برندگان احتمالی نوبل سال 2011 را پیش‌بینی کرده است.

به این ترتیب درحالی از سوم اکتبر برندگان نوبل اعلام می‌شوند که فهرستی از برندگان احتمالی این جایزه بزرگ براساس فاکتورهای مختلف از جمله میزان استناد به مقالات آنها منتشر شده است.

البته این پیش‌بینی‌ها به نوبل امسال محدود نمی‌شود، چراکه تامسون رویترز از سال 1989 تاکنون،فهرستی از برندگان احتمالی جایزه نوبل را در شاخه‌های شیمی، فیزیک، پزشکی و اقتصاد معرفی می‌کند و البته نتایج پیش‌بینی‌های 22 ساله این موسسه نشان می‌دهد در این راه تا حدود زیادی موفق بوده، کما این‌که از سال 2000 تا کنون پیش‌بینی‌اش درباره بیش از 20 نفر درست بوده است.

باید گفت تامسون رویترز تنها در سال‌های 1993 و 1996موفق به پیش‌بینی درست برندگان نوبل نشده است. دست‌اندرکاران این موسسه برای این‌که از دقت پیش‌بینی‌های امسال خود هم مطمئن شوند، می‌بایست 10 روز دیگر، یعنی تا آغاز مراسم معرفی برندگان نوبل سال 2011 منتظر باشند.

مطالعات متعدد طی 3 دهه گذشته توانسته ‌است ارتباط قوی بین استنادها در میان برندگان جوایز و افراد معتبر و مشهور بیابد که این ارتباط معمولا در رقابت‌های حرفه‌ای مانند جوایز نوبل خود را نشان می‌دهد.

پراستنادترین محققان، گروهی از دانشمندان هستند که معمولا رتبه استناد به آنها در بالاترین رده‌های یک درصد از استنادهای جهان قرار داشته باشد.

این افراد نه تنها در زمینه استناد به مقالات در رتبه بالایی قرار دارند، بلکه گزارش‌های تاثیرگذار زیادی را طی سال‌ها به رشته تحریر در آورده‌اند.

کمیته نوبل شاخص‌های مختلفی برای انتخاب برنده دارد، یکی از آنها انجام کاری تاثیرگذار وایجاد تحولی اساسی در علم است.

به ‌طور کلی برندگان احتمالی براساس معیارهای مختلف و از میان فهرست به نسبت بالا بلندی انتخاب می‌شوند.

از جمله این معیارها می‌توان به تعداد استنادها به مقالات فرد داوطلب طی 30 سال گذشته بعلاوه میزان تاثیرگذاری مقالات ، اکتشافات یا موضوعاتی که او با آنها درگیر بوده، اشاره کرد.

مشارکت اصولی در کشف یا اختراعی مهم، تعداد و اهمیت جوایز دریافتی و دستاوردهای علمی شاخص هم برای انتخاب برنده‌نهایی مدنظر قرار می‌گیرد.

برای پیش‌بینی برندگان نهایی نیز موسسه تامسون رویترز این فاکتورها را مدنظر قرار داده است. باید دید چند درصد پیش‌بینی‌های امسال این موسسه به واقعیت تبدیل می‌شود.

بهاره صفوی
گروه دانش