حصار تاریخی یزد در محاصره آگهی های تبلیغاتی

برج و باروی یزد حدود 1000 سال پیش محافظ این شهر در برابر هجوم دشمنان و بیگانگان بود، در حالی که امروزه به خاطر گسترش شهر، جزئی از آن و همسایه خانه‌های مردم یزد شده و همین امر آسیب‌پذیری آن را نیز بیشتر کرده است.

یکی از این آسیب‌ها ی این اثر به جا مانده از دوره دیلمیان ـ اتابکان، نصب پوسترهای بزرگ آگهی‌ و تبلیغات روی آن است، به طوری که مدت‌هاست به جای توجه و مراقبت، محل نصب آگهی‌های مختلفی از جمله ترحیم، سفرهای زیارتی و آگهی‌های مربوط به برخی سازمان‌ها، ادارات دولتی و... شده است ، در تازه‌ترین و عجیب‌ترین اقدام نیز با شروع ثبت‌نام حج عمره، با نصب بنری بزرگ، اقدام به تبلیغات رایگان روی قسمتی از این اثر تاریخی شده است.

مدیر کل میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد با انتقاد از این رویه تکراری روی برج و باروی تاریخی یزد به «جام‌جم» می‌گوید: تمام گرفتاری‌ها و مشکلاتی که بناها و آثار تاریخی یزد با آن روبه‌رو شده، به این دلیل است که حوزه اجرائیات شهرداری یزد نتوانسته است با متخلفان در این زمینه برخورد جدی کند.

بهرام رضایی با بیان این‌که سازمان میراث فرهنگی قانون مدونی برای برخورد با این‌گونه موارد ندارد، می‌افزاید: این شهرداری است که می‌تواند و باید در این زمینه وارد شود و با متخلفانی که به این صورت آثار تاریخی را تهدید می‌کنند، برخورد کند.

وی با اشاره به این‌که برج و باروی تاریخی یزد اخیرا مرمت و بازسازی شده بود، اظهار می‌دارد: از نظر میراث، دیوارنویسی و تابلوهای تبلیغاتی که روی آثار تاریخی نصب می‌شوند غیرقانونی است و ما این کار را یک جنایت فرهنگی می‌دانیم که باید تمام مسوولان و متولیان بویژه شهرداری در این زمینه جدی‌‌تر وارد عمل شده و برای رفع آن اقدام کنند.

رئیس شورای شهر یزد نیز این انتقاد میراث را وارد دانسته و می‌گوید: شهرداری و دایره اجرایی آن، در این خصوص تاکنون بارها تذکر داده و برخورد کرده‌اند، اما متاسفانه افرادی که به اهمیت آثار تاریخی آشنا نیستند به دور از چشم مردم، دوباره کار خود را می‌کنند و منظر آثار تاریخی یزد مثل همین برج و بارو را مورد تعرض قرار می‌دهند.

حمیدرضا مطهریان تاکید می‌کند که نصب تابلوهای تبلیغاتی روی بناها و آثار تاریخی تخلف است و دایره اجرائیات شهرداری نیز باید در این زمینه با متخلفان قوی‌تر برخورد کند.

.در همین حال شهردار ناحیه تاریخی یزد نیز می‌گوید: با توجه به این که سازمان میراث فرهنگی متولی و مسوول مراقبت از این‌گونه آثار تاریخی است، این نهاد هم می‌تواند با متخلفان برخورد کند و نباید به بهانه نداشتن قانون مدونی در این زمینه، تنها نظاره‌گر باشد.

محمدعلی جنایی با بیان این‌که دایره اجرائیات و سازمان رفاهی و تفریحی شهرداری هردو در زمینه نصب پارچه یا بنر در سطح شهر نظر می‌دهند، می‌افزاید: شهرداری نیز نصب این‌گونه تبلیغات روی آثار تاریخی را یک تخلف می‌داند و با متخلفان برخورد می‌کند.

وی در پاسخ به این سوال که چرا روی برج و باروی تاریخی یزد مرتب پارچه یا بنرهای تبلیغاتی نصب می‌شود، اما برخوردی در این خصوص از سوی شهرداری مشاهده نمی‌شود، اظهارمی‌دارد: با متخلفان نیز برخورد می‌کنیم، اما این‌که دوباره چه کسانی و با چه اهدافی به میراث فرهنگی و آثار تاریخی آن ضربه می‌زنند را نشناخته‌ایم و باید راهکار جدیدی در این زمینه اندیشیده شود تا این‌گونه تخلفات دیگر صورت نگیرد.

نصب این‌گونه بیلبوردهای تبلیغاتی از سوی ادارات مختلف، تنها موردی نیست که بقای این برج و باروی هزار ساله را تهدید می‌کند، بلکه چندی پیش خبرگزاری مهر در گزارشی اعلام کرد یک شرکت خصوصی در زیر بافت تاریخی و ثبت شده یزد، تونلی به طول 200 متر برای ساخت موزه قنات ایجاد کرده که به طور حتم تهدیدکننده این بافت تاریخی است.

این تونل برای اتصال 2 هتل ایجاد شده و در این بین برخی قنات‌های موجود در مسیر تونل توسط پیمانکار مسدود شده است، در ضمن این مسیر قدیمی‌ترین قسمت بافت تاریخی و متعلق به دوره ایلخانی است و در محدوده آن، برج و باروی یزد وجود دارد.

البته مدیرعامل شرکت یاد شده با تکذیب این موضوع به مهر گفت: حد فاصل این هتل ها200 متر است و از حدود 450 سال پیش کانال قناتی در این محل بوده است.

محمدحسین محتاج‌الله، افزود: قصد داریم این قنات را احیا کرده و محل این قنات را بازتر کنیم تا برای بازدید گردشگر از قنات‌ها و نحوه کارکرد و ایجاد موزه قنات آماده شود، به همین دلیل این موزه که اکنون در مرحله کارشناسی است تا 6 ماه دیگر به بهره‌برداری می‌رسد.

حصار و بارو از جمله آثاری است که در تمدن شهرنشینی قدیم اهمیت فوق‌العاده‌ای برای آن قائل بودند، چراکه حصار، برج، خندق، دروازه و قلعه، شهرها را از هجوم دشمنان در امان نگه می‌داشت و قدما همچنان که برای خانه خود حریم قائل بودند چنین حریمی را نیز برای شهر خود ضروری می‌دانستند.یزد از معدود شهرهایی است که با گذشت بیش از هزار سال، هنوز قسمت‌هایی از برج و بارو و خندق تاریخی آن پابرجاست.

برج و باروی تاریخی یزد سال 432 هجری قمری یعنی قریب به هزار سال پیش به سرپرستی 4 فرمانده حکومت امیرعضدالدین علاءالدوله، ابوجعفر کاکویه به نام‌های ابویعقوب، ابومسعود، ابوجعفر و ابویوسف برای مراقبت از شهر بنا شده و هم‌اکنون خانه‌های مردم به آن متصل است.

این بنای تاریخی آذر ۱۳۵۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید تا عمر هزار ساله‌اش، هزاران ساله شود.از ویژگی‌های حصار یزد، وجود 4 دروازه به نام‌های دروازه قطمیان، کوشکنو، مهریجرد و دروازه کیا است که دروازه کیا به باب کیا مشهور بوده و در حال حاضر دروازه حظیره نام دارد.در سال 673 هجری قمری سیل بسیار عظیمی شهر یزد را در کام خود کشید و باعث خرابی قسمت‌هایی از حصار شد که البته در زمان سلطنت اتابک یوسف شاه بن طغان مرمت و بازسازی شد.

از دیگر برج‌های استان نیز می‌توان به پاکنده یزد، ارجنان اردکان، خواجه نعمت اردکان، توت اردکان، ارنان اردکان، حاجی آباد بافق، مبارکه بافق، سنگی صدوق، برج و دروازه‌های ندوشن، عبدالوهاب میبد و کبوتر خانه میبد اشاره کرد.

امیرترقی‌نژاد ‌/‌ جام‌جم یزد