فرارحیات وحش ازمنطقه تنگ صیاد

منطقه حفاظت‌شده تنگ صیاد با وسعتی حدود ۲۷ هزار هکتار یکی از ذخیره‌گاه‌های زیستی جانوری و گیاهی نادر کشور در چهارمحال و بختیاری است که با خشکی کامل یا کاهش شدید آبدهی همه چشمه‌ها و قنات تامین‌کننده آب شرب وحوش خصوصا در سال جاری گله‌های قوچ و میش وحشی ؛ کل و بز مورد حفاظت روبه‌‌رو شده است. این بحران بی‌آبی به لحاظ شرایط ویژه و منحصر به فرد منطقه و تعدد و تنوع زیستی جانوری آن می‌تواند خطرات و تهدیدهای بیشتری را برای حیات‌وحش این منطقه نسبت به سایر نقاط چهارمحال و بختیاری به دنبال داشته باشد.

مشاهده شده است بی‌آبی و خشک‌شدن چشمه‌های این زیستگاه طبیعی سبب خارج‌شدن گله‌های قوچ و میش وحشی و کل و بز از منطقه تحت حفاظت تنگ صیاد به منظور دستیابی به منابع آب و ورود به باغات و مزارع داخل و حاشیه منطقه شده است و از همه دردناک‌تر این که این جانوران توسط افرادسودجوی منطقه مورد شکار نیز قرار می گیرند . از طرفی گستردگی منطقه، تعدد و پراکندگی باغات و مزارع موجود در حاشیه این منطقه حفاظت‌شده و بالاخره کمبود محیط‌بان، جلوگیری از خروج حیات‌وحش تشنه را از این منطقه حفاظت‌شده غیرممکن کرده است.

یکی از باغداران فرخشهر در این باره می‌گوید: چند روز پیش چند راس پازن اطراف نصرت‌آباد فرخشهر مشاهده شد که به درختان میوه هجوم آورده و در حال خوردن برگ درختان بودند، این امر نشانه کمبود آب و مواد غذایی در زیستگاه این جانوران است.همچنین کوهنوردان فرخشهر خبر از مشاهده لاشه چند قطعه کبک، تیهو و جوجه‌تیغی در دامنه کوه‌های منطقه شکار ممنوع تنگ صیاد داده و احتمال دادند به دلیل عطش فراوان و نبود منابع آب به این روز افتاده‌ باشند.

مدیرکل محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری نیز با بیان این که استرس خشکسالی موجب خروج حیوانات از محل زندگی خود می‌شود،‌ به مهر می‌گوید: برخی افراد سودجو نیز با نادیده‌گرفتن شرایط بحرانی خشکسالی به حیات‌وحش استان استرس وارد می‌کنند.

سعید یوسف‌پور با بیان این که کاهش بارش و تغییر سبک بارش از برف به باران باعث کمبود منابع آبی استان بویژه در این مناطق شده است، می‌افزاید: از سال 87 تاکنون در این استان خشکسالی داشتیم که هنوز این خشکسالی ادامه دارد و هم‌اکنون ذخایر سفره آب‌های زیرزمینی بشدت در این استان کاهش یافته است.

وی تصریح می‌کند: به خاطر خشکسالی چند سال اخیر، بروز آتش‌سوزی در منطقه هلن را داشتیم به طوری که تنها در سال گذشته 18 مورد آتش‌سوزی در این منطقه و 3 مورد هم در منطقه تنگ صیاد اتفاق افتاده است.

یوسف‌پور عنوان می‌کند: امسال در تالاب گندمان نیز به خاطر خشکسالی و عدم بارش و کمبود آب سطح تالاب خشک شده است. در این تالاب در سال 88 آتش‌سوزی رخ داد که به مدت 40 روز تا عمق30 متر سطح این تالاب سوخت.

وی درباره وضعیت تنگ صیاد نیز می‌گوید: در تنگ صیاد 48 قنات و چشمه داشته‌ایم که30 چشمه و قنات آن کاملا خشک شده و 18چشمه بین50 تا 80 درصد کاهش دبی آب دارد.

به گفته وی مناطق حفاظت‌شده قیصریه، شیدا و سبزکوه نیز در استان چهار محال و بختیاری با مشکل کمبود آب مواجه هستند.

یوسف‌پور به اقدامات انجام‌شده در منطقه حفاظت‌شده تنگ صیاد اشاره کرده و می‌گوید: اقداماتی برای جبران موقتی خشک‌شدن منابع آب حیات‌وحش منطقه مانند تعمیرچشمه‌ها و قنوات، خرید تانکرهای آبرسانی، احداث استخرهای جمع‌آوری آب، حفر چاه و احداث آبشخورهای سیمانی و فلزی لازم است که تعدادی از آنها از محل بودجه اداره کل محیط‌زیست استان انجام شده است به طوری که تاکنون بیش از30 آبشخور فلزی و سیمانی در این منطقه احداث شده و تعدادی از چشمه‌ها و قنوات لایروبی و مرمت شده است. همچنین یک دستگاه تراکتور و 2 دستگاه تانکر چرخی حمل آب برای این منطقه تهیه شده که آب مورد نیاز حیات‌وحش را به صورت سیار تامین می‌کنند.

در تالاب گندمان نیز 3 تانکر آبرسانی و یک دستگاه تراکتور سمپاش مقابله با آتش‌سوزی تهیه کردیم و در اختیار مدیریت تالاب‌ها قرار دادیم. وی کمبود نیرو در سطح مناطق حفاظت‌شده را یکی از مشکلات مهم حفاظت محیط‌زیست این استان برشمرده و تصریح می‌کند: در یک ماه گذشته 10 نیرو به پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده تنگ صیاد اضافه شده است و 4 نیروی محیط‌بان نیز به تالاب گندمان اعزام شده‌اند که برای اسکان آنها کانتینر، چادر و امکانات موقت اسکان تهیه و فراهم شده است.

به گفته وی، تامین علوفه مورد نیاز حیات‌وحش و تهیه لوله‌های انتقال آب و فنس کشی به شکلی که به طبیعی بودن زیستگاه خدشه‌ وارد نشود از دیگر اقداماتی است که به عنوان مسکن برای جبران کمبودهای آب و علوفه برای حیات‌وحش می‌توان انجام داد که تحقق آن نیازمند تامین هرچه سریعتر اعتبارات و توجه ویژه سازمان به این منطقه حساس زیست محیطی است.

مدیر کل محیط زیست چارمحال و بختیاری با بیان این که نتوانسته ایم تمام مشکلات ناشی از خشکسالی را در این منطقه از بین ببریم، یادآور می‌شود: تمام تلاش خود را برای جلوگیری از خروج حیات‌وحش در تنگ صیاد فرخشهر انجام می‌دهیم، اما تا هنگامی که آب نباشد مشکلات نیز پابرجاست.

سعید یوسف‌پور با اشاره به این که امسال بر خلاف سال‌های گذشته که اعتبارات مربوط به خشکسالی توسط ستاد بحران کشور تامین می‌شد از طریق معاونت برنامه‌ریزی ریاست جمهوری تامین می‌شود، می‌گوید: به دلیل این تغییرات در تامین اعتبارات این بخش تأخیر ایجاد شده و 800 میلیون اعتباری که برای این بخش در نظر گرفته شده هنوز ابلاغ نشده است و این در حالی است که برای جلوگیری از آسیب به حیات‌وحش پیشنهاد تامین اعتباری معادل یک میلیارد و 200 میلیون تومان برای خرید مستثنیات باغ‌های اطراف منطقه تنگ صیاد به سازمان محیط‌زیست ارائه شده است.

یوسف‌پور با اشاره به فرار حیات‌وحش به باغ‌ها و روستاهای اطراف تنگ صیاد می‌گوید: خوشبختانه اکثر باغبانان در این خصوص همکاری کرده و مقداری از آب مزارع خود را در اختیار حیوانات این منطقه گذاشته‌اند. با این حال افراد متخلف و سودجو از این شرایط سوءاستفاده و با اسلحه خفیف و تله اقدام به شکار حیوانات می‌کنند.

وی می افزاید: البته برخی از این متخلفان که مبادرت به زنده‌گیری پرندگان وحشی و فروش آنها می‌کردند پس از دستگیری به محاکم قضایی معرفی شدند. هرچند قوانین فعلی در برخورد با جرایم زیست محیطی بازدارنده نیست و فعالان محیط‌زیست به این قوانین انتقاد دارند.

یوسف‌پور آموزش به تعدادی از اهالی و ماموران اجرایی را از اقدامات دیگر این سازمان در مبارزه با خشکسالی و آتش‌سوزی عنوان می‌کند و می‌گوید: اداره کل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری با چاپ کتاب و بروشور اقدام به فرهنگسازی در رعایت فصل شکار کرده است. همچنین برگزاری کلاس‌های آموزشی برای جامعه محلی اطراف مناطق حفاظت‌شده و آموزش محیط‌بانان از دیگر راهکار‌های جلوگیری از آسیب رساندن به حیات‌وحش است.

مهم‌ترین پستانداران شناسایی شده در منطقه حفاظت‌شده تنگ صیاد خار پشت گوش بلند، خارپشت ایرانی، خفاش نعل اسبی مدیترانه‌ای، خفاش بال سفید خفاش بال بلند، شغال، گرگ، روباه، گربه وحشی، پلنگ، کفتار، گراز، جربیل بلوچ، موش، تشی، خرگوش، پایکا، رودک و حفار افغانی هستند.

مجموعه پارک ملی تنگ صیاد با مساحت 27 هزار هکتار در 15 کیلومتری شهرکرد واقع شده است.