ازدواج ؛ یک عمر زندگی با یک ساعت مشاوره؟

افزایش طلاق در یک دهه گذشته بارها در آمارهای رسمی و هشدار کارشناسان مطرح شده، حتی در آمارهای غیررسمی گفته شده در تهران از هر سه‌ ازدواج یک مورد به طلاق کشیده می‌شود، اما کنار هم گذاشتن این آمار و بی‌توجهی به مساله مشاوره قبل از ازدواج در ایران نشان می‌دهد، هنوز اهمیت این هشدارها برای مسوولان روشن نشده است.

معاون اداره تنظیم خانواده و جمعیت وزارت بهداشت با اشاره به این‌که پیش از این زمان آموزش‌های قبل از ازدواج کمتر از یک ساعت بود که اکنون به 2 ساعت ارتقا یافته، اعلام کرد: در ادامه این برنامه نیز با قوی‌تر کردن مباحث آموزشی و وارد کردن یکی، دو عنوان دیگر به این مباحث آموزشی، آموزش‌های قبل از ازدواج را به حدود 3.5 تا 4 ساعت افزایش خواهیم داد.

محمد اسلامی پیش از این نیز از تغییر محتوای آموزش‌های قبل از ازدواج و ارائه آموزش‌های لازم به مربیان در دانشگاه‌های علوم پزشکی خبر‌داده و به ایسنا گفته بود که اجرای آزمایشی برنامه جدید آموزش‌های قبل از ازدواج از اول مهر‌ماه امسال در 3 استان کشور آغاز می‌شود.

به گفته او، در بسته جدید آموزش‌های هنگام ازدواج، روابط اجتماعی، روابط زناشویی، تنظیم خانواده و مسائل مذهبی که بنیان ازدواج را تشکیل می‌دهند، به عنوان یک مرجع در اختیار زوجین قرار می‌گیرد. همچنین فیلمی برای کلاس‌ زنان و مردان تهیه شده که قبل از ارائه کتاب حدود 40 تا 45 دقیقه برای زوجین به نمایش گذاشته می‌شود. پس از آن نیز حدود یک ساعت و ربع، مربی آموزش‌های لازم را به زوجین ارائه می‌کند.

هر چند که طرح و برنامه آینده هنوز در مرحله حرف است، اما سابقه مشاوره‌های قبل از ازدواج که تاکنون برگزار شده نیز نشان می‌دهد که با این مشاوره‌های کمتر از یک ساعته کسی به درستی انتخاب در ازدواج خود نرسیده است.

در حال حاضر به زوجی که برای ثبت عقد به دفاتر ازدواج مراجعه می‌کنند، گفته می‌شود باید قبل از ثبت ازدواج به مراکز آزمایشگاهی مورد تایید مراجعه کنند تا علاوه بر انجام آزمایش‌های پزشکی مورد نیاز، در همان مراکز، مورد مشاوره قرار گیرند.

در این مراکز که مورد تایید و نظارت وزارت بهداشت است، معمولا این کلاس‌های آموزشی با کیفیت نامناسب و اغلب به شکل غیررسمی برگزار می‌شود.

یک شهروند تهرانی که در سال 84 ازدواج کرده است، در این خصوص می‌گوید: روزی که با همسرم به یکی از این مراکز واقع در بلوار کشاورز مراجعه کردیم؛ فضا کاملا غیر‌رسمی بود و کلاس مشاوره بیشتر به شوخی و خنده حضار در کمتر از 10 دقیقه گذشت.

شهروند دیگری که سال گذشته ازدواج کرده است، مطلب مشابهی را مطرح و اظهار می‌کند: به من و همسرم گفته شد چون دارای مدرک لیسانس هستیم و واحد درسی تنظیم خانواده را حتما در دانشگاه گذرانده‌ایم پس نیازی به مشاوره نداریم!

صفایی، روان‌شناس بالینی و مدرس آموزش‌های پیش‌از‌ازدواج با تایید این موضوع، معتقد است: آنچه که در این کلاس‌های مشاوره پیش از ازدواج عنوان می‌شود بیشتر در حد توصیه است تا این‌که مشاوره به معنای واقعی آن باشد.

او ادامه می‌دهد: در مشاوره پیش از ازدواج باید 7 حوزه مشترک میان زوج‌ها شامل زمینه‌های خانوادگی، معنوی، مالی، تحصیلی، شخصیتی، جنسی و سنی آنها مورد ارزیابی قرار گیرد.

صفایی با اشاره به کارگاه‌های 22 ساعته آموزش‌های پیش از ازدواج که زیر نظر بهزیستی در دانشگاه‌های کشور برگزار می‌شد و از سال گذشته حذف شده است، می‌گوید: در کشور ما پسران و دختران تا قبل از ورود به دانشگاه تجربه شناخت مستقیم از هم را ندارند و اگر در دانشگاه‌ها یا مراکز مشاوره پیش از ازدواج، به شناختی از جنس مخالف و ازدواج دست نیابند، نمی‌توانند در ازدواج موفق باشند.هر چند که دلیلی برای حذف این کلاس‌ها از سوی بهزیستی یا دانشگاه‌ها اعلام نشده است اما دست کم وزارت بهداشت طبق معمول افزایش کمی و کیفی کلاس‌های آموزشی پیش از ازدواج را منوط به دریافت اعتبار کافی و لازم می‌داند.

هر چند که معاون قوه قضاییه و رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک دیروز در جمع خبرنگاران در ارومیه گفت که از هر‌7‌ازدواج در کشور، یک مورد به طلاق منجر شده است، اما همزمان مدیرکل دفتر آمار اطلاعاتی، جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور آمار دیگری را اعلام کرد.

علی‌اکبر محزون به مهر گفت: در سال گذشته به ازای هر‌5‌/‌6 ازدواج یک طلاق به ثبت رسیده است.

بر این اساس برای کمتر از هر 7 ازدواج در سال گذشته یک‌طلاق داشته‌ایم. از اختلاف‌ها در عدد و رقم که بگذریم مساله این است که فعلا زوج‌هایی که بدون مشاوره و حساب و کتاب ازدواج می‌کنند طلاق را به هزار راه نرفته ترجیح می‌دهند.

مستوره برادران نصیری
‌ گروه جامعه