آموخته‌های جدید در سبد مربیان بسکتبال

ماریو بازونه از ایتالیا، رابرت باوئر از آلمان و خانم آیسیم آلتای از ترکیه، 3 تن از مدرسان فدراسیون جهانی و فیبا ـ اروپا هستند. در مجموع تعداد قابل توجهی از مربیان جوان و باتجربه ایران در کلینیک بسکتبال پایه حضور داشتند. حضور 163 نفر شامل 110 نفر مرد و 53 نفر زن، خود گواه اشتیاق فراوان یادگیری در بین مربیان بسکتبال است. بنابراین، این اشتیاق و استقبال باید مسوولان را بیشتر متوجه برگزاری کلینیک‌هایی از این دست کند.

هدف از کلینیک آموزشی، فراهم‌کردن امکانات یادگیری است؛ چون انتخاب فعالیت‌های یادگیری موثر و مناسب، عامل مهمی در فرآیند طراحی آموزش محسوب می‌شود. قبل از شروع آموزش، نه‌فقط مدرس بلکه برگزارکنندگان دوره آموزشی باید همه چیز را پیش‌بینی و آماده کنند و برنامه خود را بنویسند، اما با توجه به این که فرآیند تدریس، هیچ‌گاه نمی‌تواند کامل باشد، برنامه‌های طراحی‌شده باید انعطاف‌پذیر، مرتب و به‌روز باشند. یک برنامه آموزشی خوب باید به نحوی نوشته شود که دستیابی به قابلیت و صلاحیت مورد نظر را تضمین کند. کلینیک مربیان بسکتبال ایران یک بار دیگر کمبود امکانات آموزشی در ورزش ایران را به تصـــویر کشید. هر چند فدراسیون بسکتبال تلاش کرد تا جنبه کمی دوره را با افزایش تعداد مربیان خود افزایش دهد، اما کمبود امکانات بخشی از شیوه‌های انعطاف‌پذیر در طراحی آموزشی را از بین برد و باعث برخی فشردگی‌ها در مدت دوران آموزش شد.

اهالی توپ و سبد که بارها از کمبود امکانات نالیده‌اند و در عوض فریادرسی نداشتند این بار ناچار شدند اردوهای تیم‌های ملی را تعطیل کنند تا مدرسان خارجی در فضایی آبرومند به کار تدریس بپردازند. در شرایط فعلی بسکتبال برای مربیگری پایه‌ای، برگزاری کلینیک‌های مربیگری هدفمند و تاثیرگذار با مشکلات و فراز و نشیب‌های آن، خواسته هر مربی آموزشی است. دستیابی به این خواسته دست‌کم برای بسیاری از مربیان دشوار است. مربیانی که در رده‌های پایه کار می‌کنند از دستمزدهای آنچنانی محرومند و نمی‌توانند اندک حقوقی را که می‌گیرند، برای دوره‌های مربیگری سطح بالا خرج کنند. طرح موضوعی دقیق به نام «مهارت‌های بسکتبال» و «تمریناتی که باعث ارتقای مهارت‌ها می‌شود» در کلینیک مربیگری بسکتبال تهران بسیاری از این دست مربیان را خوشحال کرد. همیشه هدف‌های آموزشی، بیان‌کننده وضعیت مطلوب در یک رویداد آموزشی هستند.

هدف‌های خوب تنظیم‌شده یک ویژگی بسیار مهم دارند و آن این که شرکت‌کنندگان محور باشند؛ یعنی براساس فعالیت‌ها و نیازهای آنان مباحث مهمی تنظیم شود. خوشبختانه با نوع ارتباط و پیام‌هایی که به مدرسان رسیده بود این مهم به خوبی رعایت شد.

در روز پایانی کلینیک محمود مشحون، رئیس فدراسیون بسکتبال برای حاضران چند دقیقه‌ای صحبت کرد. او از آنان خواست با جدیت، نهایت استفاده را از حضور در این کلاس ببرند. مشحون می‌گوید: «ما آنچه در توان داشتیم به کار بردیم تا بهترین مدرسان فیبا را به ایران بیاوریم. حضور این مدرسان در تهران کار ساده‌ای نبود و این مهم با تلاش و رایزنی‌های فراوان به دست آمده است.» مشحون از برخی مربیان که در این کلینیک شرکت نکردند انتقاد کرده و گفته است: «اینها واقعیت‌های بسکتبال ماست. در اینجاست که بی‌توجهی‌ها به آموزش پایه خود را نمایان می‌سازد. به کجا می‌خواهیم برسیم؟ با چه روحیه‌ای؟ اگر بخشی از فدراسیون این گونه فکر و عمل می‌کرد، ما هنوز مانند گذشته در غرب آسیا هم مشکل داشتیم. من و همکارانم در فدراسیون وظیفه داریم تلاش کنیم تا آنچه شایسته بسکتبال ایران است انجام شود.»

این نوع کلاس‌ها همیشه حرف برای گفتن دارد. بسیاری از مربیان با درجه‌های مربیگری مختلف در این کلینیک حضور دارند که وقتی با آنها حرف می‌زدیم می‌گفتند نکات مفیدی از مدرسان یادداشت کرده‌اند. موفقیت کلاس‌های مربیگری به همین نکات است.

سعیده علی یکی از ملی‌پوشان تیم بسکتبال زنان ایران و از شرکت‌کنندگان در این کلینیک درباره تاثیر آموزش مدرسان اروپایی می‌گوید: «بین آموزش‌هایی که من دیده‌ام و اینجا ارائه شد، نکات خیلی کوچکی وجود دارد که در نوع خود اصولی و غیرقابل انکار است. بی‌توجهی به این نکات رویه آموزش را از مدار اصلی خارج می‌کند. برای ما خانم‌ها، مقوله آموزش یک نیاز است.

بویژه آموزه‌های روان‌شناسی که من بارها جای خالی آن را در ورزش احساس کرده‌ام. برای خود من در دوران بازی اتفاق افتاده که نیاز به روان‌شناس داشته باشم، اما هرگز و در بدترین شرایط از وجود او بی‌بهره بودم چون بحث روان‌شناسی در ورزش ایران جا پیدا نکرده است.»

جواد رحمتی، مربی تیم‌های پایه‌ای مهرام و مربی سابق تیم بسکتبال نوجوانان ایران می‌گوید: «این سه مدرس از بهترین نقاط بسکتبال دنیا آمده‌اند؛ ایتالیا، آلمان و ترکیه. مدرسان ایتالیایی را بارها دیده‌ایم و آلمان با درک نوویتزکی در NBA پیشرفت خود را به رخ بسکتبال جهان کشیده و همین‌طور ترکیه که با نایب‌قهرمانی در دنیا برای کسی از بابت پیشرفت در بسکتبال شبهه‌ای باقی نگذاشته است. نمی‌توانیم بگوییم مدرسانی که به تهران آمده‌اند، کیفیت آموزشی ندارند. از طرفی آنها مدرسان دائمی فدراسیون جهانی هستند.» رحمتی حرف‌های خود را این‌گونه جمع‌بندی می‌کند: «نکاتی را که این مدرسان آموزش می‌دهند نیاز بسکتبال ماست. برای همین، دوره اگر در خارج از ایران برگزار شود حداقل 3 میلیون تومان برای هر نفر هزینه دارد پس باید از آموزش‌های آنها استفاده کرد با این امید که تعداد برگزاری کلینیک‌ها در سال افزایش پیدا کند.»

درباره نقطه نظرهای مربیانی که می‌خواهند این دوره‌ها و نظیر آن تداوم داشته باشد، مهران سررشته مسوول کمیته آموزش فدراسیون بسکتبال می‌گوید: «پس از برگزاری این کلاس‌ها با بررسی صحبت‌های ناظران و مشورت درون فدراسیون تصمیم خواهیم گرفت که اگر این برنامه‌های آموزشی نتیجه خوبی دارند حداقل سالی 2 کلاس آموزشی بین‌المللی برگزار کنیم.»