راهکاری ‌برای ‌کاهش‌ مهاجرت

تاکنون تعریف‌های متفاوتی از مهاجرت صورت گرفته است، بنا بر یکی از این تعریف‌ها؛ «مهاجرت شکلی از تحرک جغرافیایی یا مکانی جمعیت است که بین 2 واحد جغرافیایی انجام می‌شود. این تحرک باید به تغییر محل اقامت معمولی فرد از مبدا یا محل اقامت قبل از مهاجرت وی، به مقصد یا محل اقامت جدید بینجامد.»

گرچه اکثر انسان‌ها به طور طبیعی دوست دارند در محل تولد خود زندگی و فعالیت کنند، اما گاه از سر اجبار برای کسب درآمد بیشتر، تحصیلات، امنیت و... ناگزیر به ترک زادگاه خود می‌شوند. به باور کارشناسان حوزه علوم اجتماعی، مهاجرت دارای پیامدهای ناگوار بسیاری است.

لازم به ذکر است که پایگاه اجتماعی افراد مهاجر، با قرار گرفتن در موقعیتی جدید‌ تا حدی تنزل می‌یابد؛ اقتصاد زندگی‌شان دستخوش تغییراتی ـ نه لزوما بهتر ـ خواهد شد و حتی گاهی به آنها احساس حقارت همچون نشستن در جایگاه یک شهروند درجه 2 دست می‌دهد.

اینها علاوه بر تغییر و تحولاتی است که در روابط خانوادگی آنها به وجود می‌آید. در یک بیان کلی تازه‌واردان به یک منطقه جدید، بیشتر در معرض تهدیدات اجتماعی قرار خواهند گرفت. این مهاجرت می‌تواند از شهرهای بزرگ به خارج از کشور یا از روستاها به شهرها و... باشد.

دلایل این مهاجرت‌ها تاکنون در بسیاری از همایش‌ها و مقالات مورد نقد و بررسی قرار گرفته است؛ این که ایرانیان به جای رفتن به برخی کشورهای همجوار و انجام سرمایه‌گذاری در آنجا، می‌توانند با سرمایه‌ای کمتر در حوزه‌های مختلفی مانند گردشگری در داخل کشور فعالیت کنند یا با ترغیب روستاییان و ایجاد امکانات و درآمد، آنها را بر ماندن ترغیب کرد .

یکی از راهکارهای کاهش مهاجرت که تاکنون توجه عملی چندانی به آن نشده است، رونق بخشیدن به روستاهایی است که دارای آثار و جاذبه‌های توریستی هستند. البته این توسعه باید بر مبنای اصل مشارکت دادن بومیان در منافع آن باشد؛ این یک اصل پذیرفته شده و علمی در جهان است. ‌

نهادهای دولتی و خصوصی فعال در این زمینه می‌توانند با معرفی روستاهای مستعد به عنوان مقاصد گردشگری، ایجاد زیرساخت‌های لازم، رونق دادن به صنایع‌دستی و تشکیل تعاونی‌هایی در خدمت این هدف، گام‌های عملی و برنامه‌ریزی شده‌ای را برای توسعه گردشگری روستایی بردارند.

با اقداماتی از این قبیل و ایجاد درآمد بیشتر برای روستاییان، می‌توان آنها را بیشتر به ماندن ترغیب کرد. بدون شک این مساله جدای از کاهش مهاجرت، آثار مطلوب بسیار دیگری را در سطح کلان در پی خواهد داشت. فقط به اندکی همت و داشتن برنامه نیاز است.

شوان صحرایی