![بررسی معضلات ناشی از برگزاری نمایشگاه بین المللی در مجلس | برخی مدیران اراده لازم را ندارند](/files/fa/news/1403/6/10/1268680_641.jpg)
سخنگوی کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس در گفتگو با جام جم آنلاین خبر داد
رباتهای جراح روزبهروز پیشرفت کرده و بر پیچیدگی و توانایی آنها افزوده میشود، به طوری که درآیندهای نزدیک تحول عظیمی را در عرصه پزشکی موجب خواهند شد.
با استفاده از این رباتها آسیب وارده به بدن بیمار در حین عمل جراحی کمتر میشود و در نتیجه، بهبود بیمار پس از عمل با سرعت و احتمال بیشتری رخ میدهد.
از رباتهای جراح معروف میتوان به ربات داوینچی اشاره کرد که در حال حاضر استفاده از آن در عملهای جراحی اورولوژی در اروپا تا حد زیادی مرسوم شده است و جراحان تلاش میکنند تواناییهای خود را با بیشترین بهره از طریق رباتهای جراح و دستیار جراح تقویت کنند و به نمایش بگذارند.
علاوه بر این محققان زیادی در تلاشند تا با ترکیب جراحی رباتیکی و سامانههای انتقال داده از راه دور (مانند اینترنت) امکان جراحی از راه دور را ایجاد کنند. در صورت موفقیت عملی این محققان، به سادگی میتوان از تواناییهای جراحان خبره و سرشناس برای درمان بیماران در اقصی نقاط جهان استفاده کرد.
در این راستا ایران نیز از پیشرفت در این حوزه عقب نمانده و توانسته فعالیتهای بسیار خوبی انجام دهد.
در تازهترین فعالیت تحقیقاتی دانشمندان ایرانی که با همکاری تیمی از دانشگاه آلبرتای کانادا به سرپرستی یک ایرانی انجام شده است، پژوهشگران دانشگاه صنعتی امیرکبیر، در حال ساخت ربات دستیار جراح قلب در حال تپش هستند که با اتمام دو بازوی اصلی ربات، امید میرود طی 6 ماه آینده ساخت آن به اتمام برسد.
گفتوگوی «جامجم» را با دکتر حیدرعلی طالبی، عضو هیات علمی دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی امیرکبیر درباره ویژگی این ربات بخوانید.
جراحی رباتیک در ایران و جهان در چه وضعیتی است؟
مبحث جراحی رباتیک به کمک رایانه، پدیده نسبتا جدیدی در دنیاست. در حال حاضر استفاده از رباتهای دستیار جراح نسبتا متداول است به عنوان مثال در کانادا حدود 10 مرکز و در آمریکا صدها مرکز از رباتهای جراح استفاده میکنند. از نمونههای تجاری رباتهای جراح میتوان ربات داوینچی و زئوس را نام برد. در این میان ربات داوینچی از اقبال جهانی فوقالعادهای برخوردار است و هماکنون اکثر مراکز معتبر جراحی رباتیکی در سرتاسر دنیا مجهز به این ربات میباشند. جراحان پس از گذراندن دورههای آموزشی و کسب امتیازهای لازم میتوانند با استفاده از این رباتها کیفیت و دقت جراحی را دهها برابر افزایش دهند. لازم به ذکر است نمونههای موجود دارای نقاطضعفهایی بوده که محققان در تلاشند این نقاطضعف را مرتفع و نمونههای کاملتری را ارائه دهند. در عین حال طی چند سال گذشته، در ایران نیز تحقیقات در زمینه جراحی رباتیکی رشد قابل توجهی داشته است و تعداد مقالات زیادی در مجلات و کنفرانسهای معتبر، توسط محققان ایرانی در این راستا به چاپ رسیده است. هماکنون نیز محققان ما در تلاشند نتیجه تحقیقات چند سال اخیر خود را در راستای ساخت ربات دستیار جراحی قلب در حال تپش به کار گیرند.
استفاده از رباتها هنگام جراحی چه مزایایی به همراه دارد؟
رباتها قادرند بدون لرزش و با دقت بالا برشهای مورد نظر جراح را ایجاد کنند، از جهتی دیگر استفاده از این رباتها موجب صرفهجویی در وقت میشود. از مزایای این روش برای بیمار میتوان به کاهش دردهای بعد از عمل، جراحت کمتر، خونریزی کمتر و خطر کمتر عفونت و همچنین کوتاهی دوره بستری در بیمارستان و تسریع دوره بهبودی و بازگشت سریعتر به فعالیت روزمره اشاره کرد.
به طور کلی جراحی قلب در حال تپش به چه صورت انجام میشود؟
طالبی: به دنبال ساخت رباتی هستیم که بتواند تمام حرکات قلب را تقلید کند و با قلب جلو و عقب شود تا جراح بتواند ربات را از راه دور کنترل کرده و عمل جراحی را انجام دهد بنابراین اگر ربات جراح با حرکات قلب حرکت کند، سرعت نسبی به صفر میرسد و در نهایت ربات میتواند عمل جراحی دقیقی را روی قلب انجام دهد
در برخی از جراحیهای قلب مانند جراحی دریچه میترال قلب، برای این که آن را مداوا کنیم نیازمند توقف قلب هستیم به طوری که خون داخل قلب تخلیه شده و وظیفه قلب به عهده یک دستگاه گذاشته میشود. انجام چنین اعمالی ریسک سکته قلبی را افزایش میدهد، بنابراین بسیار ایدهآل خواهد بود که بتوان روی قلبی که حالت فیزیولوژیکی خود را حفظ کرده، عمل جراحی انجام داد. از این رو به دنبال این هستیم رباتی بسازیم که بتواند تمام حرکات قلب را تقلید کند و با قلب جلو و عقب شود تا جراح بتواند ربات را از راه دور کنترل کرده و عمل جراحی را انجام دهد؛ بنابراین ابتدا باید حرکت نسبی بین ربات و قلب را صفر کنیم، سپس یک جراح به ربات حرکت دهد. بنابراین اگر ربات جراح با حرکات قلب حرکت کند، سرعت نسبی آنها به صفر میرسد و در نهایت ربات میتواند عمل جراحی دقیقی را روی قلب انجام دهد. با استفاده از این ایده میتوان در جراحیهای مرتبط با بیماریهایی نظیر دریچه میترال یا پریکاردیت، عمل را با دقت و کیفیت بالایی انجام داد. به طور کلی میتوان جراحیهای قلب را به 2 دسته درون قلب و برون قلب تقسیم کرد. در جراحیهای درون قلب مانند میترال، ابتدا ربات که دارای ساختاری سری میباشد، وارد قلب میشود، بنابراین با هماهنگسازی ربات و دریچه میترال، میتوان با سهولت زیادی عمل جراحی مورد نظر را انجام داد. از جمله جراحیهای برون قلبی نیز میتوان به جراحی غشای ملتهب شده پریکارد (بیماری پریکاردیت) اشاره کرد. این غشا که خارج از قلب قرار دارد بر اثر عواملی (ویروسی، باکتری و...) ملتهب شده و باعث افزایش فشار به دهلیز و بطن راست قلب میشود که میتواند عوارض جبرانناپذیری را در بر داشته باشد. به همین دلیل در شرایطی لازم است مایع جمع شده در پشت غشای رویی پریکارد تخلیه شود. برای این کار سوزن مخصوصی جداره خارجی غشا را سوراخ کرده و مایع جمع شده را تخلیه مینماید. با توجه به حرکات تپنده قلب، این جراحی از حساسیت ویژهای برخوردار است. در صورتی که ربات بتواند حرکات قلب را جبران سازد به صورتی که جراح، قلب را بتواند ثابت فرض کند، سلامت و کیفیت این جراحی بشدت افزایش مییابد. در حال حاضر دو بازوی ربات با هدف جراحی برونقلبی مانند جراحی پریکاردیت در دانشگاه صنعتی امیرکبیر و با همکاری دانشگاه آلبرتا ساخته شده است و هماکنون منتظر نصب موتورها روی آن هستیم. پس از ساخت نهایی ربات، عملکرد آن روی شبیهساز قلب، بررسی میشود.
چه شد که این طرح در قالب یک پروژه مشترک شکل گرفت؟
این پروژه یک طرح مشترک در قالب طرحی با مرکز همکاری علمی بینالمللی وزارت علوم (ایسمو) است که دانشمندان ایرانی مقیم خارج از کشور و دانشمندان خارجیای که تمایل به همکاری مشترک دارند، میتوانند از حمایت مرکز بهرهمند شوند. از زمانی که دکتر مهدی توکلی در دانشگاه «وسترن آنتاریو کانادا» دوره دکتری خود را میگذراندند و من نیز در فرصت مطالعاتی به سر میبردم با توجه به فعالیت مشترک هر دو در خصوص جراحی با دستیاری ربات و رباتهای جراح، زمینهها را برای همکاری مشترک مساعد دیدیم و در همین زمینه، پروژهای طراحی شد که اساس آن از لاپاراسکوپی آغاز شد.
چه کسانی در این طرح همکاری داشتهاند؟
دکتر محمد زارعینژاد، مهندس کیوان باغستان، حامد غفاری، محیا شهبازی، سیدفرخ آتش، زرایمان شریفی، مریم عبدالهی، روشنک هومانفر، سجاد سلمانیپور، امیر عزیزی و علی اصحابی از اعضای تیم هستند. امیدواریم تا آذر سالجاری این طرح کامل شود.
امیر بامه
جامجم
سخنگوی کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس در گفتگو با جام جم آنلاین خبر داد
در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح شد
یک تحلیلگر مسائل بینالملل در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد
سید رضا صدرالحسینی در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد
سخنگوی کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس در گفتگو با جام جم آنلاین خبر داد
در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح شد